II SA/Op 192/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącego T. R. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi złożonej przez T. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 18 czerwca 2014 r., nr [...], o zatrzymaniu ww. prawa jazdy kategorii A, B. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: Ostateczną decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Opole z dnia 4 kwietnia 2014 r., nr [...] uznano T. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z dnia 14 maja 2014 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Centrum Świadczeń w [...] wystąpił do Prezydenta Miasta Opole o zatrzymanie T. R. prawa jazdy, w trybie art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm. - obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 169, ze zm.), zwanej dalej ustawą. Pismem z dnia 20 maja 2014 r. Prezydent Miasta Opola wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy T. R. Decyzją z dnia 18 czerwca 2014 r., nr [...], na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, organ I instancji orzekł o zatrzymaniu T. R. prawa jazdy kategorii A, B. W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania oraz przytoczył treść obowiązujących przepisów prawa. Nadmienił też, że z uwagi na miejsce zamieszkania strony jest organem właściwym w sprawie wydania prawa jazdy, a jednocześnie jest też organem właściwym dłużnika. Podał, że skoro strona uznana została za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od płacenia zobowiązań alimentacyjnych, to zachodzą określone w przywołanych przepisach przesłanki zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W złożonym na powyższą decyzję odwołaniu T. R., wnosząc o jej uchylenie podniósł, że nigdy nie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego względem własnych dzieci, na dowód czego przedłożył oświadczenie syna M. R. z dnia 4 lipca 2014 r. Podkreślał też, że organ nie wyczerpał wszelkich możliwych środków do osobistego wezwania go do stawiennictwa w Miejskim Centrum Świadczeń w [...]. Dodatkowo wniósł również o cofnięcie decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r. nr [...]. Zważywszy na powyższe żądanie, pismem z dnia 5 stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wezwało skarżącego do jednoznacznego określenia, czy w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji domaga się również stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r., nr [...]. Jednocześnie Kolegium pouczyło odwołującego, że w przypadku braku uzyskania od skarżącego żądanej informacji, zakwalifikuje je jako wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Strona nie udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie i stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zakwalifikowało pismo także jako wniosek o stwierdzenie nieważności. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r. nr [...]. Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. T. R., w terminie, zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r., którą otrzymał w dniu 17 lutego 2016 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu stanu faktycznego i przytoczeniu treści znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, organ odwoławczy wskazał, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja z dnia 4 kwietnia 2014 r. uznająca T. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto organ zwrócił uwagę na fakt, iż Prezydent Miasta Opola otrzymał odpis tej decyzji wraz z wnioskiem z dnia 14 maja 2014 r. co oznacza, że spełniony został też wymóg formalny, określony w art. 5 ust. 3b ustawy. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, zasadnym było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dodatkowo nadmienił, że decyzja z dnia 4 kwietnia 2014 r. była przedmiotem postępowania o stwierdzenie jej nieważności, które zostało zakończone decyzją Kolegium z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności tej decyzji. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr [...] i orzekło o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r. nr [...]. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 maja 2015 r. skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu nie zgodził się z decyzją uznającą go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wskazując w tym zakresie, iż nigdy nie powstała sytuacja, aby nie regulował zobowiązania alimentacyjnego poniżej 50% bieżąco ustalonych alimentów. Podał, że od września 2015 r., wypełnia te zobowiązania w 100 %, na co zresztą wskazuje oświadczenia jego syna z dnia 4 lipca 2014 r. Zarzucił, że organ odwoławczy, pomimo że załączył ww. oświadczenie do odwołania nie wziął go pod uwagę, w związku z czym nieprawidłowo zgromadził materiał dowodowy w sprawie i naruszył przepisy wymienione w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r., skarżący przesłał jako dowód w sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opole z dnia 18 czerwca 2014 r. w przedmiocie zatrzymania T. R. prawa jazdy kategorii A i B. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm. - obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 169, ze zm.), zwanej nadal ustawą. Stosownie do jego treści, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z kolei przepis art. 5 ust. 3b ustawy stanowi, że jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.). W świetle powyższej regulacji przyjąć należy, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jest zależna od pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W przedmiotowej sprawie, zauważyć należy, iż w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji o zatrzymaniu prawa jazdy decyzja z dnia 4 kwietnia 2014 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych była ostateczna i nie toczyło się w stosunku do niej żadne postępowanie nadzwyczajne. Organ odwoławczy rozpoznając jednak przedmiotową sprawę nie wziął pod uwagę, że na etapie postępowania odwoławczego uruchomione zostało postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia z dnia 18 czerwca 2014 r., nr [...], o zatrzymaniu ww. prawa jazdy kategorii A, B. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 4 maja 2015 r. odnotował jedynie, że decyzja z dnia 4 kwietnia 2014 r. była przedmiotem postępowania o stwierdzenie jej nieważności, które zostało zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności tej decyzji. Tymczasem wskazana w uzasadnieniu decyzja nie była ostateczna i nie kończyła wszczętego postępowania nieważnościowego. Wobec jej zaskarżenia przez skarżącego w dniu 29 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr [...], uchyliło ją i stwierdziło nieważność decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r., nr [...]. W orzecznictwie wskazuje się, że w razie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w pierwszej kolejności, należy ostatecznie zakończyć postępowanie nieważnościowe, w wyniku którego może dojść do stwierdzenia nieważności decyzji ze skutkiem od daty jej wydania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2003 r. sygn. akt IV SA 1597/01 M.Prawn. 2003/6/243). Uruchomione w postępowaniu odwoławczym postępowanie nieważnościowe w stosunku do decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r., na mocy której uznano T. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, mając na względzie związany z nią charakter decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, miało zatem wpływ na zaskarżone w sprawie rozstrzygnięcie. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w związku z istnieniem w sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., jakim było rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, winno było zawiesić prowadzone postępowanie odwoławcze w sprawie zatrzymania prawa jazdy T. R. do czasu ostatecznego zakończenia postępowania nieważnościowego, czego nie uczyniło. Wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżonej decyzji miało natomiast miejsce wcześniej, bo w dniu 4 maja 2015 r., a więc przed zakończeniem postępowania nieważnościowego, tj. przed dniem 26 kwietnia 2016 r. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu została wydana z naruszeniem prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dawało to podstawę do jej uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Orzeczenie w przedmiocie kosztów oparto o przepis art. 200 P.p.s.a. Stwierdzenie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów proceduralnych zwalniało Sąd z obowiązku ustosunkowania się do zarzutów skargi. Zauważyć należy jedynie na marginesie, że zarzuty te odnosiły się do decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r., nr [...], tj. tej co do której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr [...], stwierdziło nieważność. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu będzie zobowiązane do uwzględnienia faktu wydania w dniu 26 kwietnia 2016 r. decyzji, na mocy której uchylono decyzję z dnia 30 kwietnia 2015 r. i stwierdzono nieważność decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r. nr [...], w oparciu o którą wydano zależną decyzję organu I instancji. Rozważy też, czy w sprawie winna mieć zastosowanie uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12.