II SA/Op 197/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, z dnia 22 września 2016 r., nr [...], odmawiającą skarżącej przyznania dodatku energetycznego. Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu. Wnioskiem z 25 sierpnia 2016 r. J. M. zwróciła się o przyznanie dodatku energetycznego. W treści formularza wniosku strona oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przyznano jej dodatek mieszkaniowy, jest stroną umowy kompleksowej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej, tj. w lokalu położonym w [...] przy ul. [...]. Natomiast w części formularza wniosku wypełnianej przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej podano, że J. M. nie przyznano dodatku mieszkaniowego. Do wniosku strona dołączyła duplikat faktury VAT nr [...] z dnia 30 czerwca 2016 r., w której podano rozliczenie sprzedaży energii elektrycznej za okres od dnia 29 kwietnia 2016 r. do dnia 16 czerwca 2016 r. dla punktu poboru: mieszkanie J. M. położone w [...] przy ul. [...]. Decyzją z dnia 22 września 2016 r., nr [...], upoważniony przez Burmistrza Nysy, Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, na podstawie art. 5c i art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił J. M. przyznania dodatku energetycznego. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 30 sierpnia 2016 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie wpłynął wniosek J. M. w sprawie przyznania dodatku energetycznego. Ponieważ wnioskodawczyni nie dołączyła do wniosku umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej, podjęto działania z urzędu i dołączono kserokopię umowy z poprzedniego wniosku nr [...] z dnia 5 kwietnia 2013 r. Organ stwierdził, że z treści posiadanych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada umowę na dostawę energii elektrycznej zawartą z przedsiębiorstwem energetycznym na lokal przy ul. [...] w [...]. Nadmienił, że odrębną decyzją z dnia 21 września 2016 r., nr [...], odmówiono J. M. przyznania dodatku mieszkaniowego, co ma ten skutek, iż strona nie posiada statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, o którym mowa w art. 3 pkt 13c ustawy Prawo energetyczne, a to z kolei oznacza, że nie przysługuje jej dodatek energetyczny. Powołując się na przepis art. 3 pkt 13 c powołanej ustawy, organ wskazał, że odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. W odwołaniu od ww. decyzji J. M. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego oraz sprzeczność istotnych ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej z treścią zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do dostarczenia pełnej dokumentacji w sprawie, wyrównania zaległych świadczeń z tytułu dodatku energetycznego oraz zasądzenie kosztów odwoławczych. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że organ nie odniósł się do tez i konkluzji wynikających z przywołanych przez nią wyroków sądowych. Zarzuciła, iż organ pierwszej instancji wbrew orzecznictwu sądowemu nie wziął pod uwagę tego, iż stosunek umowny nadal wiąże, strony mimo upływu terminu (w tym przypadku umowy najmu), co wynika z treści art. 674 Kodeksu cywilnego. Zdaniem odwołującej, ustalenia organu zawarte w zaskarżonej decyzji są sprzeczne, gdyż jest ona najemcą i osobą związaną umową zakupu energii elektrycznej. Wskazała, że paradoksem jest, w świetle art. 8 K.p.a., fakt, że nie może mieć dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego w sytuacji, gdy zgodnie z prawem zajmuje lokal mieszkalny, do jakiego została skierowana i przesiedlona. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania administracyjnego i przywołało mające zastosowanie w sprawie przepisy. Następnie stwierdziło, że J. M. wnioskiem z 25 sierpnia 2016 r. zwróciła się do Burmistrza Nysy o przyznanie dodatku energetycznego podając w jego uzasadnieniu, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przyznano jej dodatek mieszkaniowy, jest stroną umowy kompleksowej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej, tj. w lokalu położonym w [...] przy ul. [...]. Tymczasem z adnotacji pracownika Ośrodka Pomocy Społeczne w Nysie zawartej na formularzu wniosku wynika, iż wnioskodawczyni odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W odniesieniu do tego wywiodło, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni nie posiada prawa do dodatku mieszkaniowego, ponieważ upoważniony przez Burmistrza Nysy, Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, decyzją nr [...] z dnia 21 września 2016 r. odmówił J. M. przyznania dodatku mieszkaniowego, stwierdzając, że strona nie spełnia warunków określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, bowiem nie posiada tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje oraz nie jest osobą oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny lub zamienny. Kolegium zaznaczyło, że wskazana decyzja organu pierwszej instancji z dnia 21 września 2016 r. była przedmiotem odwołania i w wyniku rozpatrzenia tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzja z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 21 września 2016 r. w sprawie odmowy przyznania J. M. dodatku mieszkaniowego, co ma ten skutek, iż strona nie dysponuje aktem administracyjnym przyznającym jej dodatek mieszkaniowy. W nawiązaniu do powyższego Kolegium podało, że organ pierwszej instancji nie miał żadnych podstaw prawnych, by w postępowaniu o przyznanie dodatku energetycznego prowadzić postępowanie w zakresie posiadania przez stronę bądź nie - tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, do którego ubiegała się o dodatek mieszkaniowy, podkreślając, że decyzja odmawiająca przyznania jej dodatku mieszkaniowego ma walor decyzji ostatecznej. W tych okolicznościach Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że strona nie jest odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 13c ustawy Prawo energetyczne. W konsekwencji oznacza to, że bez znaczenia dla odmowy przyznania dodatku energetycznego pozostawał fakt, iż J. M. spełnia pozostałe warunki przewidziane ustawą do otrzymania dodatku energetycznego, tj. jest stroną umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z "A" Sprzedaż Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (umowa nr [...] z dnia 5 kwietnia 2013 r.) i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Zdaniem SKO, osoba, która chce otrzymać dodatek energetyczny musi spełniać kumulatywnie wszystkie warunki określone w art. 3 pkt 13c ustawy. Wobec tego, iż strona spełnia dwa z trzech wymienionych w tym przepisie warunków uprawniających do dodatku energetycznego nie przysługuje jej dodatek energetyczny. Zaakcentowało, że dodatek energetyczny przysługuje osobie, która posiada prawo do dodatku mieszkaniowego. To z kolei oznacza, że prawo do dodatku energetycznego pozostaje w ścisłym związku z prawem do dodatku mieszkaniowego, który przyznawany jest na czas oznaczony, tj. na okres 6 miesięcy. Odnosząc się do wniosku o "zasądzenie" kosztów odwoławczych Kolegium zauważyło, że sprawa z wniesionego odwołania toczyła się na posiedzeniu niejawnym, bez osobistego stawiennictwa J. M., dlatego nie było podstaw do zastosowania przepisów o kosztach postępowania, o których mowa w art. 263 w związku z art. 56 Kodeksu postępowania administracyjnego. We wniesionej skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego J. M., wniosła o uchylenie obu decyzji i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na przeprowadzeniu wadliwego postępowania dowodowego oraz nieuwzględnienie zarzutów podniesionych w odwołaniu, a nadto naruszenie art. 6 w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, którą powinien kierować się organ drugiej instancji oraz naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 5c oraz art. 5d w związku z art. 3 pkt 13c ustawy poprzez ich błędną wykładnię. W uzasadnieniu podniosła, że Kolegium, rozpoznając sprawę oparło się wyłącznie na kryterium formalnym braku decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, nie przeprowadzając ani we własnym zakresie ani w ramach kontroli postępowania organu pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego związanego z uprawnieniem skarżącej do dodatku mieszkaniowego. W ocenie skarżącej, organ powinien w tym zakresie przeprowadzić w całości rzetelne postępowanie dowodowe, w tym wyjaśnić oraz następnie odnieść się w zaskarżonej decyzji do kwestii uprawnienia skarżącej do dodatku mieszkaniowego, z uwzględnieniem podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących statusu zajmowanego przez skarżącą mieszkania i istniejącego co do tego sporu pomiędzy skarżącą a Gminą Nysa. Sprawa w tym kontekście nie została wyjaśniona, tj. prawa najmu skarżącej do lokalu w świetle art. 674 K.c., brak zaś wyjaśnienia podstawy faktycznej i stanu sprawy przesądza o naruszeniu wskazanych powyżej przepisów postępowania. Według skarżącej, zaskarżona decyzja narusza także przepisy ustawy poprzez ich błędną wykładnię, albowiem nie do przyjęcia jest pogląd, że dodatek energetyczny przysługuje jedynie osobie posiadającej formalną decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy. Niezależnie od tego zauważyła, iż sytuacja osób dysponujących bardzo niskimi dochodami i przy tym pozbawionych tytułu prawnego do lokalu jest niewątpliwie gorsza niż takich osób, które prawem do lokalu dysponują, co tym bardziej przemawia za uznaniem ich prawa do dodatku energetycznego jako świadczenia mającego wspierać osoby najgorzej sytuowane. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wywody w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć przyjdzie, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 stycznia 2017 r., którą utrzymano w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 22 września 2016 r. o odmowie przyznania J. M. dodatku energetycznego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 3 pkt 13c, art. 5c i art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm., dalej jako ustawa). Z przepisów tych wynika, że dodatek energetyczny przysługuje tzw. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej, zdefiniowanemu w art. 3 punkt 13c ustawy i jest przyznawany w drodze decyzji wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Dodatek energetyczny jest wypłacany w okresach miesięcznych, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, z wyjątkiem miesiąca stycznia, w którym dodatek energetyczny wypłaca się do 30 stycznia danego roku i miesięcznie stanowi on 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, na podstawie art. 5c ust. 4 ustawy. Nadto analiza przepisów ustawy dotyczących dodatku energetycznego wskazuje, że dodatek energetyczny jest świadczeniem wypłacanym obok dodatku mieszkaniowego osobie, która wystąpi o jego przyznanie odrębnym wnioskiem, inicjując w ten sposób osobne postępowanie w sprawie przyznania dodatku energetycznego. Otrzymanie powyższych dodatków wymaga oddzielnych wniosków i spełnienia różnych kryteriów ustawowych określonych w dwóch różnych ustawach. Nie istnieje zatem automatyzm w przyznawaniu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego. Dodatek energetyczny jest przyznawany począwszy od miesiąca złożenia wniosku (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 19 lutego 2015r., II SA/Bk 1130/14, WSA w Opolu z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Op 626/16 - opublikowane na stronach internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl), po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków jego przyznania wskazanych w ustawie, w tym zwłaszcza po wykazaniu, że wnioskodawca ma status odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, czyli ma przyznany dodatek mieszkaniowy. Przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz odbiorcy energii elektrycznej uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego, natomiast brak przyznanego dodatku mieszkaniowego uniemożliwia przyznanie dodatku energetycznego. W celu przyznania dodatku energetycznego organ zobligowany jest ustalić czy: wnioskodawcy przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wnioskodawca jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym oraz zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Jak trafnie zauważyło Kolegium, przyznanie dodatku mieszkaniowego jest jedynie jednym z warunków przyznania dodatku energetycznego, zatem bez znaczenia dla odmowy przyznania dodatku energetycznego pozostaje fakt, iż J. M. spełnia pozostałe warunki przewidziane ustawą do otrzymania dodatku energetycznego. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie miał podstaw do przyznania skarżącej dodatku energetycznego, ponieważ nie posiadała ona statusu odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Przyjdzie dostrzec, że organy administracyjne rozstrzygają sprawy administracyjne na podstawie stanu faktycznego i prawnego z dnia orzekania. Jak wynika z lektury akt decyzją z dnia 21 września 2016 r., nr [...], Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie odmówił J. M. przyznania dodatku mieszkaniowego, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...]. Nie budzi zatem wątpliwości, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie (31 stycznia 2017 r.), skarżąca nie spełniała warunku w postaci przyznanego jej prawa do dodatku mieszkaniowego, a więc niemożliwe było przyznanie jej dodatku energetycznego. Skarżąca nie spełniała bowiem ustawowego warunku w postaci przyznania dodatku mieszkaniowego, od którego uzależniono prawo do otrzymania dodatku energetycznego. Prawidłowo zatem odmówiono skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodać przyjdzie, że na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności podnoszone w skardze. Przytoczone powyżej przepisy ustawy w sposób jednoznaczny stanowią, że wnioskodawczyni w sprawie o przyznanie dodatku energetycznego powinna wykazać, że jest odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej, a skarżąca wymogu tego nie spełniała. W świetle powyższych konstatacji, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, organ nie miał podstaw prawnych do prowadzenia w niniejszym postępowaniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego związanego z uprawnieniem skarżącej do dodatku mieszkaniowego. Jedynym obowiązkiem Kolegium w powyższej kwestii było ustalenie czy ostatecznie rozstrzygnięto sprawę odmowy dodatku mieszkaniowego. Reasumując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie zgromadziły niezbędny materiał dowodowy, dokonując jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo również odmówiły skarżącej przyznania dodatku energetycznego. Natomiast wydane akty zostały wyczerpująco uzasadnione, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Nie doszło również do naruszenia art. 10 K.p.a. Zdaniem Sądu, organom obu instancji nie można również postawić zarzutu przekroczenia prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.