II SA/Op 198/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 roku sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusza służby więziennej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w O., działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 96 ust. 1 , art. 97, art. 100 ust. 1 pkt 1,2 i 3, art. 106 ust. 1,2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 2 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 15, poz. 145), przyznał W. M. nagrodę roczną za siedem miesięcy 2001 r., licząc od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca 2001 r., w kwocie 1.793,75 zł. Organ ustalił, iż W. M. pełnił służbę w 2001 r., w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2001 r., zatem przysługuje mu nagroda roczna w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych służby. Podstawę nagrody rocznej stanowiło miesięczne uposażenie przysługujące funkcjonariuszowi w dniu wypłaty nagrody i wynosiło ono w niniejszym przypadku 3.075,00 zł. Dzieląc tę kwotę przez dwanaście miesięcy w roku i mnożąc otrzymaną kwotę przez siedem miesięcy służby strony, ustalono nagrodę w przyznanej wysokości. Organ przypomniał również, że W. M. otrzymał świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, ograniczone do sześciomiesięcznego uposażenia. Podkreślono, że okres, za który przyznano w/w świadczenie będzie miał wpływ na uprawnienia uzależnione od stażu służby, które przysługują stronie po dniu reaktywowania stosunku służbowego, tj. od 11 czerwca 2003r. do 30 listopada 2003 r. Decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w O. nie zgodził się W. M., który w odwołaniu podniósł, iż wydane rozstrzygnięcie nie odpowiada w pełni jego roszczeniu zwartym w piśmie z dnia 23 lutego 2004 r. (wypłata nagrody za cały 2001r. wraz z odsetkami). Ponadto w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do żądanej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, przysługujący w 2002r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. podjął w dniu [...], decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. Rozstrzygnięcie oparto na treści art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że – z uwagi na treść § 1 ust. 2 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych (...) – prawidłowo przyznano W. M. nagrodę za czas faktycznej służby, czyli od 1 stycznia do 31 lipca 2001 r. Stwierdzono też, że okres pozostawienia poza służbą, za który przyznano świadczenie określone w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej traktowany jest na równi ze służbą w zakresie wszystkich uprawnień uzależnionych od stażu służby, jednak w tym konkretnym przypadku nie wpłynął on na uzyskanie uprawnienia do nagrody rocznej za 2001r., gdyż należało uwzględnić tylko rzeczywisty okres pełnienia służby. Odnośnie żądania odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie nagrody wyjaśniono, iż brak stosownych przepisów prawa uniemożliwia pozytywne załatwienie tego wniosku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, działający imieniem W. M. radca prawny – S. R. zarzucił, iż w decyzjach organów obu instancji doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 i 4 w zw. z art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez błędną wykładnię przytoczonego przepisu, na podstawie którego winna być przyznana nagroda za cały 2001r. Okresu od 1 stycznia do 31 lipca 2001 r. nie można uważać za czas pozostawania poza służbą. Nadto doszło do naruszenia § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych (...), gdyż nagroda nie została wypłacona do 31 kwietnia 2002 r., co z kolei powoduje, iż skarżący może dochodzić odszkodowania, na podstawie art. 77 Konstytucji RP. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż jest bezsporne, że to organ przyczynił się do tego, że W. M. został pozbawiony możliwości pełnienia służby i tym samym wypracowania nagrody rocznej w całości. Ustawodawca w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej określa, że funkcjonariuszowi pozostającemu poza służbą wypłaca się świadczenie, tj. nagrodę roczną za okres pozostawania poza służbą, którego nie można mylić z okresem pełnienia służby. Ponadto nieterminowe wypłacenie nagrody spowodowało, iż skarżącemu wyrządzono szkodę, zatem dochodzi od organu odszkodowania w wysokości 700 zł. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że począwszy od roku 1997 funkcjonariuszom przyznawane są raz w roku nagrody. W latach 1997-2001 nagrody przyznawane były za dany rok kalendarzowy w miesiącu kwietniu. Od 1 stycznia 2001 r. zmieniono przepisy odnośnie przyznawania nagród rocznych i zasadą stało się, że nagrody wypłacano "z dołu", z tym że do wypłaty nagród za 2001 r. miały zastosowanie dotychczasowe regulacje. Począwszy od roku 2002 wypłata nagród następuje w ciągu pierwszych czterech miesięcy następujących po roku, za który przysługuje nagroda. W kwietniu 2001 r. przyznano skarżącemu nagrodę roczną w kwocie 2730 zł., na podstawie § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2000 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych (...). Od 1 sierpnia 2001r. do 11 czerwca 2003 r. W. M. pobierał emeryturę. Po wyroku NSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2003 r., mianowano go na stanowisko zajmowane poprzednio i wypłacono świadczenie odszkodowawcze w wysokości sześciomiesięcznego uposażenia należnego na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem. Zdaniem organu odwoławczego, nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 i 4 w związku z art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, bowiem przepisy te nie miały w niniejszej sprawie zastosowania. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji znajdują oparcie w art. 106 ustawy o Służbie Więziennej, który reguluje przyznawanie funkcjonariuszom nagród rocznych. Pomimo, że skarżącemu przyznano nagrodę roczną w 2001 r. w pełnej wysokości, wypłacono mu także nagrodę za 2001 r. w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych (...). Ponadto podniesiono, że nie doszło do naruszenia § 7 niniejszego rozporządzenia, gdyż w dacie obowiązywania tej regulacji W. M. nie był już funkcjonariuszem, a na dzień zwolnienia go ze służby otrzymał wszystkie należne świadczenia. Na koniec organ uznał, iż skarżący nie został pozbawiony możliwości pełnienia służby, gdyż sam wnioskował o zwolnienie, chcąc przejść na emeryturę. Wykonując zarządzenie Sądu, organ odwoławczy – w piśmie procesowym z dnia 13 lipca 2005r. – dodatkowo wyjaśnił, iż zmiana zasad wypłaty nagród spowodowała, że przy wypłacie nagród w 2002 r. ( za 2001r.) po raz wtóry rozliczono okres służby pełnionej od 1 stycznia do 31 marca 2001 r. Ten sam okres służby był już uwzględniony przy nagrodzie wypłaconej w roku 2001 r., czyli w roku tym skarżący otrzymał nagrodę roczną, płatną w kwietniu, w pełnej wysokości (2.730 zł), która obejmowała okres pełnienia służby od 1 kwietnia 2000r. do 31 marca 2001 r. Na wniosek skarżącego przyznano mu również nagrodę roczną w wysokości 1793,75 zł., za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2001 r., obejmujący służbę w 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga W. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji samorządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w sytuacji naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.s.a.). W przypadku gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 151 p.s.a.). Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, by naruszała ona prawo. Dla uporządkowania czynionych rozważań konieczne jest przypomnienie, iż organy Służby Więziennej nie uwzględniły w całości żądania W. M., który wystąpił o przyznanie nagrody rocznej za cały 2001r. Dyrektor Aresztu Śledczego w O., a w dalszej kolejności także Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. zgodnie dowodzili, iż skarżącemu przysługuje nagroda roczna jedynie za część roku 2001r., związana z faktycznym pełnieniem przez stronę służby. Stanowisko to, jest prawidłowe. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że podstawę materialnoprawną decyzji w sprawie nagrody rocznej stanowi przepis art. 106 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy , tj. § 1 ust. 2, § 2 i § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 15, poz. 145), zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie z tymi regulacjami funkcjonariuszowi Służby Więziennej pełniącemu służbę przez co najmniej 6 miesięcy w roku kalendarzowym przyznaje się nagrodę roczną w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych służby, natomiast podstawę ustalenia nagrody rocznej stanowi miesięczne uposażenie (uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym) przysługujące funkcjonariuszowi w dniu wypłaty nagrody. Bezspornym w sprawie jest, że W. M. pełnił służbę przez siedem pierwszych miesięcy 2001r. Nabył zatem prawo do nagrody za 2001 r., przy czym jej wysokość została prawidłowo ograniczona z uwagi na fakt zwolnienia skarżącego w trakcie 2001 r., tj. od 1 sierpnia tego roku. W konsekwencji, stosownie do treści § 1 ust. 2 rozporządzenia, organy obu instancji słusznie przyjęły, iż przy obliczeniu wysokości nagrody rocznej przysługującej W. M. należy uwzględnić tylko okres od 1 stycznia do 31 lipca 2001r., tj. czas rzeczywistej służby. Skarżący wadliwie wiąże sprawę przysługującej nagrody rocznej za 2001 r. z treścią art. 45 ust. 1 i 4 ustawy o Służbie Więziennej. Przepis ten reguluje kwestie dotyczące obowiązku mianowania funkcjonariusza na zajmowane ostatnio lub równorzędne stanowisko w sytuacji stwierdzenia wadliwości jego zwolnienia (ust. 1) oraz wprowadza zasadę, że świadczenia funkcjonariusza za czas pozostawania poza służbą są ograniczone do uposażenia należnego na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby, za okres nieprzekraczający 6 miesięcy (ust. 4). Ustawodawca w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej określił zatem sposób rozliczenia z funkcjonariuszem świadczeń przysługujących mu w okresie gdy pozostawał poza służbą z uwagi na niezgodne z prawem zwolnienie. Jest to jednorazowe świadczenie pieniężne, i takie też świadczenie zostało W. M. przyznane. Wbrew stanowisku skarżącego, wskazany przepis nie ma zastosowania do nagrody rocznej, czy też innej należności, gdyż dotyczy wyłącznie samodzielnego świadczenia pieniężnego noszącego cechy odszkodowania. Wypłata tego świadczenia, po pierwsze, przesądza o realizacji obowiązku jaki prawodawca nałożył na organy w sytuacji uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza; po drugie zaś, wyklucza dalsze stosowanie omawianego przepisu. W tym miejscu należy podnieść, iż w niniejszej sprawie nie miał także zastosowania ust. 5 art. 45 ustawy o Służbie Więziennej, nakazujący traktowanie okresu pozostawania funkcjonariusza poza służbą, za który przyznano świadczenie określone w ust. 4, na równi ze służbą w zakresie wszystkich uprawnień uzależnionych od stażu służby. Przepis ten będzie miał zastosowanie, przykładowo do obliczenia wysokości nagrody jubileuszowej, dodatku stażowego, odprawy emerytalnej, lecz z całą pewnością nie dotyczy nagród rocznych. Uprawnienie do nagrody rocznej jest bowiem ściśle związane z faktycznym pełnieniem służby w danym roku kalendarzowym a wysokość nagrody zależy dodatkowo od tego, czy w tym czasie zaszły zdarzenia upoważniające organ do obniżenia omawianej należności. Odnośnie wysokości przyznanej W. M. nagrody rocznej Sąd nie stwierdził, by doszło do naruszenia przepisów prawa, zwłaszcza § 1 ust. 2 i § 2 rozporządzenia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Aresztu Śledczego w O., co oznacza, że za prawidłowy uznał sposób (metodę) w jaki organ pierwszej instancji obliczył kwotę przysługującej skarżącemu nagrody. W. M. nie podniósł w tym względzie żadnych zarzutów, zatem należy przyjąć, że kwestia wysokości nagrody rocznej, ustalonej w oparciu o siedem miesięcy faktycznej służby w 2001 r., nie jest sporna. Niezależnie od powyższego Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów o braku podstaw prawnych do wydania w formie decyzji rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek, czy też odszkodowania z tytułu spóźnionej wypłaty świadczenia. Konsekwencją ustalenia, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego, jest konieczność oddalenia skargi, co uczyniono na podstawie art. 151 p.s.a.