II SA/Op 199/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Henryka M. na decyzję Wojewody O. z dnia 28 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie należności przedemerytalnej na skutek zażalenia skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej postanawia - odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz odrzucić zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Henryka M. W dniu 22 sierpnia 2005 r. Henryk M. złożył w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz osobiście sporządzoną skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został przekazany do rozpoznania referendarzowi sądowemu. Na mocy postanowienia z dnia 29 sierpnia 2005 r. umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalono wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Postanowieniem z dnia 10 października 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną skarżącego. W dniu 14 października 2005 r. doręczono na adres skarżącego, do rąk żony skarżącego Marii M., odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie oraz sposobie wniesienia zażalenia. Skarżącego pouczono także o tym, iż zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. W dniu 4 listopada 2005 r. skarżący złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Jednocześnie z wnioskiem, skarżący wniósł osobiście sporządzone zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jak i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, podlegają odrzuceniu. Uchybienie i przywrócenie terminu normują przepisy Rozdziału 6 Działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Zgodnie z art. 86 par. 1 Prawa o postępowaniu (...), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek może postanowić o przywróceniu terminu. Pismo zawierające wniosek wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu /art. 87 par. 1/. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu /art. 87 par. 2/. Niezależnie od konieczności spełnienia powyższych wymogów, skuteczność wniosku o przywrócenie uchybionego terminu została przez ustawodawcę uzależniona także od równoczesnego, ze złożeniem wniosku, dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie /art. 87 par. 4/. W niniejszej sprawie czynnością tą jest wniesienie zażalenia na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Jeśli wniosek o przywrócenie terminu obarczony jest brakami formalnymi pisma procesowego, należy wezwać wnioskującego do usunięcia braków w trybie art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dotyczy to także niedokonania, równocześnie z wnioskiem, czynności procesowej, której strona nie dokonała w terminie /por. Hanna Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 337; Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005 r., str. 219-220/. Podobny tryb usuwania braków formalnych pisma o przywrócenie terminu przewiduje cywilna procedura przywracania terminu /patrz: Maria Jędrzejewska [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Tom I", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 366; Andrzej Zieliński [w:] A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska "Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz do artykułów 1-505[14]", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 473/. Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 194 par. 4 Prawa o postępowaniu (...), powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Z pewnością zatem złożenie, wraz z pismem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, zażalenia sporządzonego przez sama stronę, niezgodnie z wymogami art. 194 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie oznacza wywiązania się przez stronę z obowiązku równoczesnego dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. Zażalenie sporządzone przez samą stronę, wbrew wymogowi art. 194 par. 4, obarczone jest brakiem nieusuwalnym, skutkującym odrzucenie zażalenia, na podstawie art. 197 par. 2 w związku z art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /por. Bogusław Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit. str. 495 oraz przytoczone tamże postanowienie NSA z dnia 30 września 2004 r., OZ 474/04 - nie publ./. Jeśli zatem nie jest możliwe usunięcie braku w postaci sporządzenia zażalenia przez osobę wymienioną w art. 194 par. 4 Prawa o postępowaniu (...), w sytuacji, gdy zażalenie wniesiono z zachowaniem terminu do jego wniesienia, to tym bardziej /argumentum a minori ad maius/ nie wydaje się możliwe uzupełnienie tego braku w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Nie ma więc podstaw do uruchamiania procedury uzupełniania braku pisma o przywrócenie terminu, przez dokonanie czynności w postaci zażalenia odpowiadającego wymogowi sporządzenia przez adwokata lub radcę prawnego. W takiej sytuacji należy przyjąć, że niedopuszczalny, w rozumieniu art. 88 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, do którego dołączono zażalenie sporządzone przez osobę nieodpowiadającą wymaganiom art. 194 par. 4 tej ustawy. W konsekwencji, wniosek taki podlega odrzuceniu, a nie pozostawieniu bez rozpoznania. Od razu także należało odrzucić zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Jak z powyższych uwag wynika, zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, sporządzone z uchybieniem art. 194 par. 4 Prawa o postępowaniu (...), przez samą stronę, podlega odrzuceniu na mocy art. 197 par. 2 w związku z art. 178 tej ustawy. Pozostaje jeszcze do rozważenia kwestia kolejności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej i samego zażalenia. Z reguły, gdy środek odwoławczy został wniesiony po upływie terminu do jego wniesienia, a jednocześnie wnoszący ten środek złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, odrzucenie środka odwoławczego może nastąpić dopiero po prawomocnym oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu /por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., OSK 1041/04 - Palestra 2005 nr 9-10 str. 199/. Reguła ta nie dotyczy przypadku polegającego na odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu i odrzuceniu zażalenia z tego samego powodu - złożenia zażalenia dotkniętego nieusuwalnym brakiem, w postaci sporządzenia przez osobę nieodpowiadającą wymogom art. 194 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z pewnością kwestią prejudycjalną dla nadania biegu zażaleniu wniesionemu po upływie terminu jest orzeczenie rozstrzygające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, gdy przywrócenie terminu umożliwia merytoryczne rozpoznanie zażalenia. Inaczej jest natomiast, gdy niezależnie od warunku zachowania terminu, zażalenie należy odrzucić z innego powodu - niezachowania warunku formalnego, którego braku usunąć nie można. W tym wypadku chodzi o niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego. W razie wniesienia, po upływie terminu, zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, sporządzonego z naruszeniem wymogu określonego w art. 194 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, nie ma przeszkód do jednoczesnego rozpoznania obu środków prawnych i ich odrzucenia. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.