II SA/Op 199/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W dniu 18 września 2006 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wpłynął wniosek B. B. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem N. B. urodzoną 26 maja 1996r. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Burmistrza [...], na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 5 ust. 2, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992), odmówił przyznania w okresie zasiłkowym od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności lub w znacznym stopniu niepełnosprawnym. Przywołując treść obowiązujących przepisów prawnych w przedmiocie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego organ w oparciu o przedłożone dokumenty wskazał, iż dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni uzyskany w 2005 r. odpowiada kwocie 240,57zł netto, co po odliczeniu dochodu utraconego i doliczeniu uzyskanego, w przeliczeniu na osobę daje kwotę 60,14 zł. Tym samym dochód nie przekracza kryterium dochodowego, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, uprawniającego do świadczenia rodzinnego, które wynosi, przy dziecku niepełnosprawnym w rodzinie 583 zł. Wskazał także organ, że dziecko N. B. orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 10 grudnia 2002r. (nr sprawy [...]) zaliczona została do osób niepełnosprawnych, przy czym niepełnosprawność datuje się od urodzenia, a orzeczenie wydano na okres do 26 maja 2012r. Wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia od dnia urodzenia się córki, gdyż jest ona niepełnosprawna i wymaga stałej opieki. Zauważył nadto organ, że z zaświadczenia z dnia 8 września 2006r. Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w [...] wynika, że dziecko N. B., w roku szkolnym 2006/2007 jest uczennicą klasy IV Szkoły Podstawowej przy Ośrodku oraz, że jest tymczasowo zameldowana w Ośrodku, gdzie przebywa od poniedziałku od godziny 9.00 do piątku, do godzin zakończenia zajęć. W zaświadczeniu tego Ośrodka z dnia 25 września 2006r. stwierdzono, że placówka zapewnia 5-dniową opiekę, zaś w zaświadczeniu z dnia 11 października 2006r. poinformowano, że Ośrodek nie jest placówką opiekuńczo-wychowawczą, lecz szkołą oraz, że zapewnia on wychowankom opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a także iż rodzic ponosi pełną odpłatność za wyżywienie dziecka w internacie w wysokości stawki dziennej, która wynosi 5,50zł. Ważąc powyższe ustalenia organ uznał, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jej niepełnosprawna córka została umieszczona, w związku z koniecznością kształcenia, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. B. Wskazała w nim, że w jej ocenie decyzja nie jest zgodna z prawem, gdyż córka jest dzieckiem specjalnej troski i wymaga pielęgnacji oraz opieki z jej strony, co z kolei powoduje, że musi być dyspozycyjna. Odwołująca podniosła także, iż z zaświadczenia Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w [...] wynika, że nie jest on placówką opiekuńczo-wychowawczą, lecz szkołą oraz, że ponosi odpłatność za wyżywienie dziecka w wysokości 5,50 zł. Nadto skarżąca zaznaczyła, że córka nie przebywa 5 pełnych dni poza domem oraz, że w razie choroby jest przywożona do domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ zważył, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślił organ, że pomimo, uzyskania w rodzinie wnioskodawczyni dochodu na osobę w rodzinie nieprzekraczającego kwoty 583 zł świadczenie pielęgnacyjnie nie przysługuje, bowiem w sprawie zaistniała sytuacja, o której stanowi przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z dołączonych do akt zaświadczeń z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w [...] wynika, że niepełnosprawna córka wnioskodawczyni – N. B. realizuje w tej placówce obowiązek szkolny uczęszczając do IV klasy Szkoły Podstawowej oraz, że Ośrodek ten zapewnia wychowankom opiekę, przez co najmniej 5 –dni w tygodniu. Zgodził się organ z odwołującą, że Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych w [...] jest szkołą w rozumieniu art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zmienia to jednak, w ocenie SKO, faktu, że Ośrodek ten jest również instytucją zapewniającą całodobową opiekę, co znajduje potwierdzenie w przepisach § 23 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2003r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach. Uzasadniał nadto organ, odnosząc się do zarzutu odwołującej, iż dziecko nie przebywa w Ośrodku przez pełne 5 dni w tygodniu, że w sprawie nie jest istotne ustalenie ile dni w tygodniu dziecko faktycznie przebywa, gdyż dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istotne jest to, że placówka, w której dziecko przebywa zapewnia całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodziła się B. B. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem i bardzo krzywdząca. Skarżąca dowodziła, że Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych w [...], w którym przebywa jej córka jest szkołą, a nie placówką opiekuńczo-wychowawczą. Ponadto skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, a to, iż ponosi odpłatność za wyżywienie córki oraz, że córka nie przebywa pełne 5 dni w tygodniu poza domem. Również podczas choroby, ferii i wakacji przebywa w domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...], który odmówił B. B. przyznania w okresie zasiłkowym od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności lub w znacznym stopniu niepełnosprawnym. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona prawu. Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanką sine qua non uprawniającą do przyznania świadczenia jest także dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, który nie może przekroczyć kwoty 583zł., w sytuacji, gdy w rodzinie jest dziecko z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i organy administracji, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, zasadnie uznały, iż gdyby ustawodawca nie zamieścił w art. 17 ust. 5 ustawy katalogu wyłączeń prawa do tego świadczenia, to skarżąca nabyłaby do niego prawo. Stosownie do treści art. 17 ust. 5 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Lektura akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje, iż niepełnosprawna córka wnioskodawczyni – N. B. realizuje w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych w [...] obowiązek szkolny uczęszczając do IV klasy Szkoły Podstawowej. Z zaświadczeń tegoż Ośrodka płynie również jednoznaczny wniosek, że Ośrodek ten jest szkołą oraz równocześnie instytucją zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Faktu tego nie neguje również wnioskodawczyni. W sprawie zatem wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której stanowi art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "b", na zaistnienie której prawidłowo zwróciły uwagę organy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w/w ustawy jest pomoc matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu, jeżeli nie podejmuje on zatrudnienia lub z niego rezygnuje w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zatem w sytuacji, gdy dziecko korzysta z opieki odpowiedniej instytucji zapewniającej całodobową opiekę przez, co najmniej 5 dni w tygodniu, nie zachodzi - co do zasady – konieczność stałej całodobowej opieki nad dzieckiem przez rodzica lub opiekuna prawnego i tym samym "niepozostawania w zatrudnieniu w celu sprawowania osobistej opieki nad tym dzieckiem. W ten sposób wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 lipca 2003r., syg. akt III RN 131/02, OSP 2004/9/110). Zauważyć należy nadto, iż ustawodawca przewidział możliwość przyznania rodzicowi świadczenia pielęgnacyjnego nie za sam fakt gotowości rodzica lub opiekuna prawnego do sprawowania całodobowej opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, ale w związku z faktyczną potrzebą (koniecznością) sprawowania takiej opieki. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit."b" ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wówczas, gdy dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W wskazanym powyżej przepisie chodzi o zapewnienie dziecku całodobowej opieki przez placówkę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, przy czym całodobowej opieki nie sposób rozumieć inaczej jak opieki przez całą dobę – tj. przez 24 godziny (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001r., syg. akt I SA 1260/01. System Informacji Prawnej – LEX nr 81646). O uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje możliwość (gotowość) zapewnienia dziecku opieki przez placówkę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce, czy też liczba godzin przebywania dziecka w takiej placówce (por wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2001r., syg. akt I SA 2692/00- LEX nr 79347 i z dnia 23 lipca 2002r., syg. akt I SA 587/02 –LEX nr 160203). W świetle powyższego zarzuty skarżącej, iż córka nie przebywa w Ośrodku przez pełne 5 dni w tygodniu nie znajdują uzasadnienia, ani oparcia w obowiązujących przepisach. Skarżąca neguje nadto przyjęcie przez organy, iż Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych w [...] jest placówką opiekuńczo-wychowawczą, w sytuacji, gdy jest on szkołą w rozumieniu art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle treści zaświadczeń Ośrodka, znajdujących się w aktach sprawy, uprawnione było uznanie przez organy, że Ośrodek ten jest nie tylko szkołą, a więc placówką w której dziecko skarżącej realizuje obowiązek szkolny, uczęszczając do IV klasy Szkoły Podstawowej w Ośrodku, ale jednocześnie placówką, która zapewnia wychowankom opiekę, przez co najmniej 5 –dni w tygodniu. Pobyt córki skarżącej w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych w [...] związany jest z koniecznością jej kształcenia i rewalidacji, przy jednoczesnej gotowości i możliwościach tego Ośrodka do zapewnianie córce skarżącej całodobowej opieki, przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Zauważyć należy także, iż ustawodawca nie zdefiniował w art. 3 ustawy pojęcia placówka, jak również, że w przepisie art. 17 ust. 5 nie posłużył się pojęciem placówki opiekuńczo-wychowaczej, lecz placówki zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W art. 3 pkt 7 ustawy ustawodawca zawarł jedynie definicję instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W związku z powyższym, mając na uwadze również przepisy § 23 do 33 (§ 32 ust. 1 i 2 stanowi, że specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę, a opiekę w porze nocnej sprawuje wychowawca, zaś § 33 ust. 1, że specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy prowadzi działalność przez cały rok szkolny jako placówka, w której są przewidziane ferie szkolne) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U.05.52.467, ze zm.), przyjąć należało, iż Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych w [...] jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu. Organy administracji publiczne zastosowały zatem w sposób właściwy przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit."b’ ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie naruszając przy tym zasad postępowania administracyjnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.