II SA/Op 2/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi L. B. i S. K. na Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla w przedmiocie ukarania grzywną za niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 1994 r., sygn. akt IV SA 729/04 postanawia: odrzucić skargę L. B. i S. K. wnieśli skargę z dnia 30 listopada 1999 r., do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu. Skarga dotyczyła nie wykonania, przez Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla, prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 1994 r., sygn. akt IV SA 729/94. Skarżący podnieśli, że od momentu wydania wyroku, żądają od Prezydenta, bezskutecznie "postępowania wykonawczego aprobowanego przez Sąd, w zakresie likwidacji garbarni (chromowej) powodującej zagrożenie dla ludzi z powodu błędnej lokalizacji, sprzecznej z ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz z planem zagospodarowania przestrzennego". Zaakcentowali, że z mocy wykładni wiążącej Sądu, nie może zginąć to, co jest w wyroku, bowiem stanowi on "ostatnie słowo" w procesie, oraz stan prawny, powagi rzeczy osądzonej. W związku z tym, skarżący zażądali wymierzenia grzywny Prezydentowi, na zasadzie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368). Uznali bowiem, że nałożona grzywna będzie służyć wyeliminowaniu "paraliżowania" praktyki w zakresie sprawnego wykonywania wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowić będzie zadośćuczynienie chronionemu interesowi skarżących. Dodatkowo podnieśli, że decyzja podatkowa Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla z dnia 5 listopada 1999 r., nr Fn. [...], jest sprzeczna z cyt. wyżej wyrokiem oraz godzi w system nadzoru nad organami. Zdaniem skarżących, z decyzji podatkowej wynika, iż Prezydent Miasta, posiada większe prerogatywy niż Naczelny Sąd Administracyjny, większe niż Sąd Najwyższy, który może wzruszyć prawomocny wyrok z dnia 5 grudnia 1994 r., sygn. akt IV SA 729/94. Skarżący, wnieśli o oddalenie decyzji podatkowej, w związku z naruszeniem prawa o właściwości organu (art. 156 pkt. 1 kpa). Wskazali, że składali wnioski o zaniechanie naruszeń prawa własności, przez Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla w zakresie podatku od gruntu i nieruchomości, które pozostawały bez rozpoznania. W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 1994 r., sygn. akt IV SA 729/94, nie był zobowiązany do jego wykonania, bowiem uchyla on postanowienie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w Warszawie, którym odmówił skarżącym prawa strony, a ponadto nie wydawał żadnego aktu administracyjnego będącego przedmiotem skargi tego postępowaniu. Podał, że wyrok ten, nie zawiera rozstrzygnięcia merytorycznego, lecz dotyczył wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Opolskiego zobowiązującej inną osobę do przedłożenia kompleksowej oceny oddziaływania na środowisko naturalne zakładu garbarskiego. Z wyroku tego nie wynika nakaz zamknięcia zakładu garbarskiego, a już w żaden sposób nie nakłada na Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla obowiązku likwidacji zakładu. Dodatkowo wyjaśnił, że organem właściwym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska naturalnego oraz do badań tego środowiska jest Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska. Wyłącznie Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest uprawniony do prowadzenia w tych sprawach postępowania administracyjnego, w tym także do wydania decyzji wstrzymującej działalność powodującą naruszanie wymagań ochrony środowiska. Zanegował wniosek skarżących o "oddalenia decyzji podatkowej" Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla nr [...] z dnia 5 listopada 1999 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, gdyż nie stała się ona ostateczną, w dniu wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga powinna ulec odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W rozpoznawanej sprawie, skarżący swoje żądanie wywodzą ze stwierdzenia, że Prezydent Miasta Kędzierzyna -Koźla nie wykonał wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 1994 r., sygn. akt IV SA 729/94 i wnieśli o ukaranie go grzywną na zasadzie art. 31 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Dotychczasowa regulacja wynikająca z przywołanego wyżej przepisu, a dotycząca skutków niewykonania orzeczenia sądu, od 1 stycznia 2004 r. ujęta została w przepisie art. 154 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi odpowiednik art. 31 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Przepis art. 154 ust. 1 stanowi, cyt. "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny." Z tego unormowania wynika, że strona może zainicjować postępowanie przed sądem, żądając zastosowania wymienionego w tym przepisie środka. Oznacza to, że wszczęcie postępowania sądowego o zastosowanie środka określonego w art. 154 ust. 1 cyt. ustawy następuje na podstawie skargi, przy czym żądanie to wynika ze stwierdzenia, niewykonania orzeczenia sądu administracyjnego, oraz niedopełnienia przez organ obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy. Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest skargą w odrębnej, samodzielnej sprawie, ze względu na jej podstawy prawne. Stąd, należy wnioskować, iż celem regulacji zawartej w art. 154 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest doprowadzenie do wykonania orzeczenia sądu przez organy administracji, a zatem dyscyplinowanie ich przez zastosowanie grzywny, jako kary za ignorowanie wyroków sądowych. Z regulacji art. 154 ust. 1 ustawy wynika, że sąd powinien uwzględnić skargę, jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Jednakże, podkreślić należy, że wniesienie skargi, winno być poprzedzone pisemnym wezwaniem właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Przepis powyższy nie określa charakteru prawnego ani trybu wnoszenia takiego wezwania. Skoro skarga z art. 154 § 1 ustawy, może być wniesiona "po uprzednim pisemnym wezwaniu", to należy przyjąć, że wezwanie stanowi przesłankę dopuszczalności zaskarżenia sensu stricte, której niedochowanie przez skarżącego powoduje odrzucenie skargi, bez możliwości jej konwalidowania. (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Wydawnictwo LEXIS-NEXIS, Warszawa 2004 r., str. 317). Ponieważ grzywna przewidziana w art. 154 ust. 1 może być wymierzona temu organowi, którego dotyczy wyrok lub, którym został zobowiązany do określonego zachowania, stąd pisemne wezwanie należało skierować do organu wskazanego wyrokiem. W przedmiotowej sprawie do Ministra Ochrony Środowiska, od którego pochodziło postanowienie, a które zostało uchylone wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego, bowiem z wyroku tego skarżący wywodzą żądanie skargi. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący przed wniesieniem rozpoznawanej skargi, zwrócili się do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania orzeczenia Sądu. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z orzecznictwem NSA, wymóg ten jest traktowany na równi z wyczerpaniem środków odwoławczych, o których mowa w art. 52 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo wskazać należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w aktach sprawy, brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że organ, względem którego skarżący mogli domagać się orzeczenia grzywny, nie wykonał orzeczenia Sądu. Zasygnalizowania wymaga podnoszona przez skarżących okoliczność wydania decyzji podatkowej przez Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla, z naruszeniem postanowień wyroku NSA z 1994 r. Decyzja ta nie mogła być przedmiotem oceny przez Sąd w niniejszej sprawie wymierzenia grzywny, w razie niewykonania wyroku przez organ, bowiem zgodnie z pouczeniem w niej zawartym, podlegała odrębnemu postępowaniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na zasadzie art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji postanowienia.