II SA/Op 2/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu K. B. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, po rozpoznaniu wniosku strony – K. B., postanowieniem z dnia 31 października 2013 r., nr [...], odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną z dnia 29 marca 2013 r., nr [...], którą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylono decyzję Starosty Nyskiego o udzieleniu A. Ż. zezwolenia na usunięcie drzewa i przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Zawierało ono pouczenie o możliwości zaskarżenia postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Postanowienie to zostało doręczone K. B. w dniu 19 listopada 2013 r. W dniu 12 grudnia 2013 r. K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie z dnia 31 października 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jego oddalenie. Skarżący skierował do Sądu szereg pism procesowych, w których akcentował, iż jest pokrzywdzony przez niewłaściwie udzielone pozwolenie na wycinkę drzewa oraz rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niewiarygodne dowody, czym dopuszczono się przestępstwa m.in. fałszowania dokumentów i wprowadzenia w błąd organów orzekających w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, w myśl art. 52 § 2 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziane w ustawie. Oznacza to, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego możliwe jest dopiero wówczas, gdy strona wyczerpie środki zaskarżenia służące jej na etapie postępowania administracyjnego. Obowiązek wyczerpania trybu zaskarżenia na drodze administracyjnej stanowi zatem przesłankę dopuszczalności skargi. Wynika on z zasady pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Tryb administracyjny oparty jest z kolei na zasadzie dwuinstancyjności postępowania, ustanowionej w art. 15 K.p.a., która sprowadza się do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym przez organy administracji publicznej. Zasada dwuinstancyjności postępowania znajduje zastosowanie nie tylko przy rozstrzyganiu o istocie sprawy, w jej materialnym aspekcie, ale także do rozstrzygania niektórych kwestii wynikających w toku postępowania - w drodze postanowienia. W tym zakresie wyrazem ww. zasady jest przepis art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) zwanej K.p.a., zgodnie z którym na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z kolei, w myśl art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale zatytułowanym zażalenia, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Na podstawie tego przepisu, do zażaleń znajduje zatem odpowiednie zastosowanie art. 127 K.p.a. Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, bądź do innego organu odwoławczego jeśli ustawa tak stanowi. Przy czym art. 127 § 3 K.p.a. stanowi, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, lecz wniosek do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W świetle przywołanych wyżej przepisów, na zasadzie art. 144 K.p.a., regulacja art. 127 § 3 K.p.a. znajduje zastosowanie do zażaleń na postanowienia wydawane przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. Oznacza to, że od postanowienia wydanego w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze - zamiast zażalenia - służy stronie prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dostrzec też należy, że zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. zażalenie, jak również - na podstawie art. 144 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. - wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przysługują na wydane postanowienia jedynie wtedy, gdy kodeks tak stanowi. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało w odrębnym, od postępowania zwykłego, postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 marca 2013 r. Według regulacji zawartej w art. 150 § 1 K.p.a., organem administracji publicznej właściwym do podjęcia wznowienia postępowania bądź do odmowy wznowienia w trybie art. 149 K.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że właściwym do wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu był właśnie ten organ. Zatem bezsprzecznie zaskarżone w tej sprawie postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 149 § 3 K.p.a. wydane zostało przez Kolegium, jako organ działający w pierwszej instancji. Jednakże zauważyć przyjdzie, że przepis art. 149 § 4 K.p.a. stanowi, iż na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania służy zażalenie. Stąd na zasadzie art. 149 § 4 w zw. z art. 144 i art. 127 § 3 K.p.a. od zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia przysługiwał stronom postępowania wniosek do Kolegium o ponowne rozpoznanie sprawy, a nie skarga do Sądu. Wniosek taki nie został jednak złożony, a skarżący wniósł skargę do Sądu na postanowienie Kolegium wydane w pierwszej instancji. Oznacza to, że w tej sprawie - przed wniesieniem skargi - nie został wyczerpany tryb zaskarżenia, a tym samym nie została spełniona przesłanka dopuszczalności rozpoznania skargi przez Sąd, o której mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a. Z tego też powodu wniesioną skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd odrzuca skargę w przypadku, gdy jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 – 5 P.p.s.a. Za niedopuszczalne uznać należy wniesienie skargi na postanowienie organu pierwszej instancji, gdy nie został wyczerpany administracyjny tryb zaskarżenia. Zaakcentować przyjdzie, że bez znaczenia dla dokonanej oceny niedopuszczalności skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest to, że w zaskarżonym postanowieniu Kolegium błędnie pouczyło strony o prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zamiast pouczyć o prawie do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o ponowne rozpoznanie kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania przez Kolegium. Wprawdzie przepis art. 112 K.p.a., który znajduje zastosowanie także do postanowień na podstawie art. 126 K.p.a., stanowi, iż błędne pouczenie co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, to jednak ochrona udzielona stronie tym przepisem nie ma charakteru absolutnego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1304/12, LEX nr 1264925). Odmienna jest bowiem sytuacja ochrony strony przed skutkami błędu organu. Strona nie może jednak ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia, które jest integralną częścią postanowienia, na które przysługuje zażalenie albo wniosek o ponowne rozpoznanie. Stąd, przepis art. 112 K.p.a. stanowi dla błędnie pouczonej strony gwarancję skutecznego uchylenia się od skutków braku wniesienia środka i uchybienia terminu stanowiącego konsekwencję zastosowania się do błędnego pouczenia. W świetle powyższego zasygnalizować należy, że błędne pouczenie w zaskarżonym postanowieniu może stanowić podstawę do przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w kwestii wznowienia postępowania. Odnotować też trzeba, że ewentualne przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Warunkiem bowiem przywrócenia uchybionego terminu jest jednak złożenie przez stronę wniosku, o którym mowa w art. 58 K.p.a., w terminie 7 dni, tj. wskazanym w art. 58 § 2 K.p.a. W przypadku uchybienia terminu z powodu błędnego pouczenia, termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o wadliwości udzielonego jej pouczenia. Błędne pouczenie o środku odwoławczym (zażaleniowym), o którym mowa w art. 112 K.p.a. nie stwarza uprawnień, ani możliwości złożenia przez stronę odwołania, czy też zażalenia bądź wniosku o ponowne rozpoznanie w każdym czasie, według uznania strony, lecz z zachowaniem zasad. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia decydują przepisy prawa, w tym o przywróceniu terminu określone w art. 58 K.p.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a, orzeczono o odrzuceniu skargi w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Postanowienie z punktu drugiego podjęto natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.