II SA/Op 20/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], który działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. D., A. D., M. D. i D. D. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 6 września 2007 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 12 września 2007 r., a zatem odwołanie od tej decyzji mogło być wniesione najpóźniej w dniu 26 września 2007 r. Rodzina D. nadając listem poleconym odwołanie w dniu 27 września 2007 r. przekroczyła 14-dniowy termin określony w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponieważ nie wnosiła o jego przywrócenie, należało pozostawić wniesione z uchybieniem terminu odwołanie bez rozpoznania. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 26 marca 2007r., Nr [...], Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu A. i J. D. wraz z dziećmi D. D. i M. D. z pobytu stałego w O. przy ul. [...]. W wyniku wniesionego odwołania przez A. D., Wojewoda [...] decyzją z dnia 18 maja 2007r., Nr [...], uchylił powyższą decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 6 września 2007r., Nr [...], Prezydent Miasta [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o wymeldowaniu A. i J. D. wraz z dziećmi D. D. i M. D. z pobytu stałego w O. przy ul. [...]. Powyższą decyzję doręczono J. D., A. D., M. D. i D. D. na adres lokalu położonego przy ul. [...] w O. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w/w decyzji widnieje podpis E. W. ze wskazaniem daty odbioru na dzień 12 września 2007 r. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego od 20 grudnia 2006r. organ I instancji ustalił, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział I Cywilny z dnia 23 czerwca 2006 r. własność położonej przy ul. [...] w O. nieruchomości, należącej do A. i J. D., została przysądzona na rzecz I. Z. Protokół z przeprowadzonych przez Komornika Sądowego czynności egzekucyjnych oraz kontrola meldunkowa wykazały, iż rodzina D. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, jednak nie zdołano ustalić miejsca ich pobytu. Jako adres do korespondencji kierowanej do A. i J. D. – J. D. w piśmie do Urzędu Miasta [...] z dnia 9 stycznia 2007 r. oraz w piśmie do Sądu Rejonowego w O. z dnia 29 grudnia 2006 r. wskazał ul. [...] pok. [...] w O. Organ ustalił nadto, że pod w/w adresem znajduje się lokal użytkowy "A" i tam też została doręczona pierwsza decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 marca 2007 r. adresowana dla D. D. Z jej zwrotnego potwierdzenia wynika, iż została ona doręczona do rąk E. W. Organ I instancji przesyłał także w toku prowadzonego postępowania korespondencję dla D. D. na adres przy ul.[...] w O., gdzie jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń, odebrała .je osobiście w dniu 12 czerwca 2007r. A. D., oraz na adres przy ul. [...] w O., które to pisma odbierała E. W. w dniu 31 lipca 2007r.,13 sierpnia 2007r., 12 września 2007r., lub A. D. D. D. wskazał ul. [...] w O. jako adres dla doręczeń w piśmie procesowym kierowanym do Sądu Rejonowego w O. z dnia 5 stycznia 2007r. W dniu 27 września 2007r. m.in. D. D. wniósł listem poleconym, za pośrednictwem poczty, do Wojewody [...] odwołanie od decyzji organu I instancji wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W treści odwołania nie zawarł prośby o przywrócenie terminu do jego złożenia. W tym piśmie wskazał jednocześnie jako adres dla doręczeń ul. [...] w O. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania z przyczyn przytoczonych na wstępie. Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodził się J. D. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze, podniósł, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] została odebrana przez E. W., która nie posiadała upoważnienia do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego. Jednocześnie wskazał, iż pomimo, że decyzja została doręczona 12 września 2007r. E. W. dokonała wpisu na kopercie z decyzją, że odbioru przesyłki dokonała w dniu 13 września 2007 r. Przekazanie korespondencji skarżącemu nastąpiło dopiero kilka dni później, a zatem nie posiadał on możliwości sprawdzenia faktycznej daty ich doręczenia i stąd też w dobrej wierze przyjął prawdziwość tej adnotacji. Podkreśl nadto skarżący, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania nie było przez niego zawinione. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, iż nie można się zgodzić z wyjaśnieniami skarżącego, iż E. W. nie posiadała upoważnienia do odbioru korespondencji adresowanej m.in. do skarżącego, skoro każdą korespondencję w całej sprawie prowadzonej o wymeldowanie rodziny D. podejmowała ona i nadal podejmuje w ich imieniu. Dowodzą temu wszystkie zwrotne potwierdzenia odbioru pism kierowanych na adres wskazany przez stronę. Skoro E. W. odebrała zawiadomienie przesłane do Urzędu Miasta w sprawie przekazania akt pierwszej instancji nr [...] oraz postanowienie Wojewody z [...], organ uznał, że cała dotychczasowa korespondencja kierowana na wskazany przez skarżącego adres była skutecznie doręczana. Ponieważ w świetle art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie jest upoważniony do rozpoznania spóźnionego odwołania, należało orzec jak w sentencji zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwanej dalej P.p.s.a). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Przeprowadzona w ten sposób kontrola legalności zapadłego postanowienia wykazała, że wydane ono zostało z naruszeniem art. 42 § 1, K.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zauważyć należy, iż weryfikacja decyzji w postępowaniu odwoławczym może nastąpić wyłącznie w przypadku wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej, a więc również złożenia odwołania, jest zachowanie określonego przepisami terminu do jej dokonania. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie strony wpłynęło w przepisanym terminie, gdyż rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu ustawowego stanowi rażące naruszenie prawa i oznacza przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej, korzystającej już z ochrony trwałości decyzji przewidzianej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), zwanej dalej K.p.a. W związku z powyższym, Wojewoda [...] zobowiązany był przede wszystkim ustalić, czy decyzję wydaną w sprawie przez organ pierwszej instancji doręczono stronie w sposób przewidziany w procedurze administracyjnej i kiedy fakt ten miał miejsce. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydał kwestionowane postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a., twierdząc, iż strona złożyła odwołanie z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. U podstaw takiego stanowiska legło uznanie, iż doręczenie D. D. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] było skuteczne i - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - nastąpiło w dniu 12 września 2007 r. Organ przyjął zatem, iż przesłanie decyzji na adres: [...] - ul. [...] było prawidłowe, i że E. W., która faktycznie odebrała korespondencję kierowaną do skarżącego była osobą upoważnioną do odbioru decyzji w jego imieniu. W ocenie Sądu ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. W myśl art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej: K.p.a.), pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Przepis ten reguluje tzw. właściwe doręczenie pism, które polega na tym, że pismo osobiście odbiera jego adresat. Oznacza to, że w tym trybie pisma mogą być doręczane wyłącznie adresatowi. Wskazanie w tym przepisie mieszkania osoby fizycznej będącej adresatem pisma lub miejsca jej pracy oznacza jedynie, że w tych miejscach z zastrzeżeniem art. 42 § 2 i 3 K.p.a. można doręczyć pismo tej osobie. W przypadku zatem, gdyby osoba fizyczna wskazała miejsce pracy jako adres do doręczeń, doręczenie w miejscu pracy jest skuteczne tylko wówczas, gdy pismo odbierze ta osoba fizyczna, nie zaś inna osoba uprawniona do odbioru pism w tym miejscu pracy. Gdyby było inaczej to przepis ten musiałby zawierać dodatkowe sformułowanie, takie jak w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, tj. że dla adresata, którego listonosz nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pisma ( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1999 r., ISA/Kr 129/98, LEX nr 39698). Powyższe oznacza, że w tym trybie pisma mogą być doręczane wyłącznie adresatowi, w miejscach wskazanych w cytowanym przepisie. Natomiast z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że D. D. dopiero w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 września 2007 r. po raz pierwszy wskazał lokal użytkowy, położony przy ul. [...] w O., jako adres do korespondencji w postępowaniu administracyjnym. We wcześniejszych pismach podawał inny adres, a mianowicie: ul. [...] w O., i tam też m.in. była odbierana kierowana do niego korespondencja. W tych okolicznościach, w trakcie dokonywania przez organ odwoławczy oceny prawidłowości doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej wadliwie uznano, iż doręczenie skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 września 2007 r. było skuteczne. Skoro decyzja ta nie została przesłana na adres zamieszkania skarżącego, a ponadto, na etapie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji nie wskazał on adresu do doręczeń, tak jak to uczynili pozostali skarżący, tj. J. i A. D., Wojewoda [...] bezpodstawnie przyjął, po pierwsze, iż miejsce w jakim dokonano doręczenia było prawidłowe, po drugie, że termin do złożenia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 12 września 2007 r., po trzecie zaś, że wniesienie odwołania od decyzji w dniu 27 września 2007 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Powyższe świadczy o naruszeniu cyt. wcześniej art. 42 § 1 oraz art. 129 § 2 K.p.a., określającego 14-dniowy termin na złożenie środka zaskarżenia, który winien być liczony od dnia prawidłowego doręczenia decyzji. W konsekwencji, nie zaktualizowały się też przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., co stanowi o naruszeniu tej regulacji. Na marginesie dodać należy, że nawet gdyby założyć, że doręczenie skarżącemu decyzji powinno nastąpić na adres: [...] - ul. [...], to wadliwe byłoby dokonanie takiego doręczenia do rąk E. W., która nie legitymuje się upoważnieniem do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego. Doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu pracy jest skuteczne w przypadku, gdy zostało dokonane do rąk adresata, chyba że osoba potwierdzająca odbiór przesyłki była do tej czynności upoważniona, co jednak nie znajduje potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy i czemu wyraźnie przeczy D. D. w skardze. Okoliczność wcześniejszego niekwestionowania przez skarżącego trybu i miejsca doręczenia mu korespondencji nie sanuje błędu organu. W tym miejscu zastrzec dodatkowo trzeba, że przedstawione Sądowi akta administracyjne nie wyjaśniają, ani też z treści zapadłych rozstrzygnięć nie można wywieść, czy wskazany ostatnio adres jest miejscem pracy D. D. Zauważyć należy także, iż w aktach administracyjnych znajduje się wprawdzie pismo skarżącego D. D. z dnia 5 stycznia 2007r kierowane do Sądu Rejonowego w O. , w którym wskazuje on ul. [...] w O. jako adres dla doręczeń korespondencji dotyczącej tego postępowania. Powyższe nie upoważniało jednak organu do uznania, iż także w postępowaniu administracyjnym korespondencja winna być doręczana na w/w adres. Organ pominął fakt, iż wskazanie powyższe dotyczyło innego postępowania prowadzonego przed innym organem. Z uwagi na powyższe uznać należało, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 września 2007 r. została doręczona w sposób nieprawidłowy. Tak więc, za dzień doręczenia decyzji należało uznać dzień, w którym skarżący faktycznie ją otrzymał i od tego dnia liczyć 14 - dniowy termin do złożenia przez niego odwołania. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku - art. 152 P.p.s.a.