II SA/Op 200/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia ustanowić skarżącej adwokata. Wyrokiem z dnia 4 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...] uchylającą rozstrzygnięcie Burmistrza Głuchołaz z dnia [...], Nr [...] oraz przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w kwestii odmowy przyznania B. M. świadczeń w formie zasiłku rodzinnego. Na skutek wniosku skarżącej z dnia 4 września 2008 r., został jej doręczony w dniu 29 września 2008 r., odpis zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. Następnie B. M. złożyła w dniu 3 października 2008 r. (data stempla pocztowego) za pośrednictwem poczty, wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca wskazała na złą sytuację finansową, uniemożliwiającą jej pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, stanie majątkowym i dochodach, B. M. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoim mężem i dwoma niepełnoletnimi dziećmi, z których jedno jest dzieckiem specjalnej troski. Rodzina B. M. posiada dom o powierzchni 104 m², nieruchomość rolną o powierzchni 10,05 ha oraz budynek gospodarczy, stodołę i garaż. W części wniosku odnoszącej się do uzyskiwanego dochodu, skarżąca oświadczyła, że praca zawodowa jej i męża związana jest z prowadzonym gospodarstwem rolnym, z którego uzyskują roczny dochód w wysokości 29.414 zł, co daje średni dochód miesięczny w wysokości 2.451 zł brutto. Skarżąca nie wykazała innych składników majątkowych, pozostających w posiadaniu jej lub członków jej gospodarstwa domowego, nie wykazała także zgromadzonych oszczędności. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zważono, co następuje: Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana dalej w skrócie: "P.p.s.a", przewiduje instytucję prawa pomocy, która to instytucja wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Zapewnia tym samym stronom postępowania, znajdującym się w ciężkich warunkach materialnych, gwarancję skorzystania z określonych przepisami prawa form pomocy państwa (tj. np. zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie pełnomocnika z urzędu), dającym stronie możliwość obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jedną z form pomocy państwa przewidzianą przez instytucję prawa pomocy, jest w myśl art. 244 § 1 i § 2 P.p.s.a., ustanowienie stronie adwokata, które stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa - wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką - adwokatowi, bez ponoszenia przez stronę wynagrodzenia i wydatków tego pełnomocnika. Aby jednak strona mogła skorzystać z tego prawa, zobowiązana jest wpierw spełnić określone przepisami prawa przesłanki, do których zaliczyć należy złożenie wniosku na stosownym urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.) oraz wykazanie, że ze względu na swoją sytuację materialną, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Referendarz sądowy oceniając złożony przez B. M. wniosek doszedł do przekonania, że skarżąca spełniła nałożony na nią obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, gwarantującej jej pomoc w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżąca złożyła bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy na stosownym formularzu, a także przez oświadczenia w nim zawarte wykazała, że pomoc ta jej się należy. Referendarz zważył zatem przede wszystkim, iż sam formularz wniosku, który skarżąca wypełniła w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także dokładne dane o stanie rodzinnym. Ponadto, skarżąca została pouczona w formularzu wniosku o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Stąd referendarz uznał za wiarygodne oświadczenie złożone w formularzu wniosku, iż jedynym źródłem dochodu gospodarstwa domowego skarżącej i jej rodziny jest dochód z tytułu gospodarstwa rolnego w łącznej kwocie 2.451,00 zł brutto miesięcznie, co daje na jednego członka rodziny dochód w wysokości 612,75 zł. Dochód ten oraz wykazana sytuacja majątkowa, nie daje podstaw do zapewnienia skarżącej wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Rodzina skarżącej musi bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania oraz koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, czy lekarstw. Wprawdzie skarżąca nie określiła wysokości niezbędnych wydatków przeznaczonych na miesięczne, bieżące utrzymanie, ale referendarz uwzględniając swoje doświadczenie życiowe i posiadaną wiedzę na temat przeciętnych kosztów utrzymania uznał, że wysokość uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej dochodu, wobec oświadczenia o braku zgromadzonych oszczędności, daje podstawę przypuszczać, iż dodatkowe wydatki na pełnomocnika z wyboru, spowodowałyby zachwianie sytuacji bytowej członków rodziny skarżącej. Nie bez znaczenia jest tu bowiem także okoliczność, że B. M. ma na utrzymaniu dziecko specjalnej troski, wymagające niewątpliwie dodatkowych wydatków, przeznaczanych chociażby na rehabilitację. Tym samym, należy przyznać jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, referendarz sądowy uznał, iż zasadne jest udzielenie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.