II SA/Op 209/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. F. na postanowienie Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 6 października 2004 r. I. F. odwołał się do Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w O. od decyzji z dnia 23 lipca 2002 r., nr [...] na mocy, której utracił uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że podstawą wydania w/w decyzji był rozkaz personalny Szefa ABW z dnia 29 czerwca 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego, jednak wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r. został przywrócony do służby, zatem odwołanie od tej decyzji jest konieczne i uzasadnione Wywiódł, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w zakreślonym siedmiodniowym terminie od dnia kiedy ustały przyczyny braku odwołania, a związane z przywróceniem go do służbą. Kolejnym pismem z dnia 29 listopada 2004 r. zwrócił się ponownie o niezwłoczne rozpoznanie odwołania od decyzji administracyjnej Dyrektora Delegatury z dnia 23 lipca 2002 r. wskazując, iż w decyzji tej ujęto pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Stwierdził, że skoro jego zwolnienie ze służby były nielegalne, co potwierdził wyrok WSA w Warszawie, to również nielegalne było pozbawienia go prawa do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego zważywszy, że pozbawienie go prawa do pobieranie tego równoważnika było uzasadnione zwolnieniem ze służby i w konsekwencji wynikającą z tego faktu utratą uprawnienia do jego uzyskiwania. Dyrektor Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w O. postanowieniem z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 58 § l i 59 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071- zwaną dalej kpa), odmówił I. F. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji nr [...] z dnia 23 lipca 2002 r. W uzasadnieniu podniósł, że wnioskodawca nie skorzystał, pomimo zamieszczonego w decyzji pouczenia z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa, tym samym decyzja stała się ostateczna. Fakt zwolnienia ze służby nie pozbawił I. F. przymiotu strony, a tym samym w przedmiotowej sprawie mógł on korzystać ze swoich uprawnień. Wobec tego organ nie mógł przyjąć jego twierdzenia o przyczynie powstrzymania się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie za obiektywnie usprawiedliwione i uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie I. F. zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci art. 58 § 1 kpa, według którego przywrócenie terminu wymaga wniosku zainteresowanego oraz uprawdopodobnienia przez niego, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Zarzucił, iż uzasadnienie postanowienia jest lakoniczne. Wadliwość uzasadnienia postanowienia pozbawiła skarżącego możliwości podważenia jego merytorycznej treści i polemiki z argumentami, które legły u podstaw jego wydania. Poza tym przepis art. 58 § 1 kpa nie wymaga udowodnienia niezawinienia uchybienia terminowi, wystarczające jest uprawdopodobnienie. W jego sprawie już treść wniosku wskazywała na przyczyny uchybienia terminowi do zaskarżenia decyzji. Chodziło o szczególną sytuacją związaną ze zwolnieniem skarżącego ze służby. Działania podjęte przez niego były czasochłonne z uwagi na konieczność sporządzenia skargi do WSA w Warszawie oraz innych pism procesowych, co spowodowało, że termin do zaskarżenia wskazanej decyzji był zbyt krótki. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] , działając na podstawie art. 138 § l pkt l w związku z art. 59 § 2 kpa, Dyrektor Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w O. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, gdyż okoliczności przedstawione przez stronę w złożonym zażaleniu tj. "skomplikowany stopień sporządzenia skargi oraz innych pism procesowych" nie jest okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zaś nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu. W skardze I. F. zarzucił organom naruszenie prawa materialnego w postaci art. 58 § 1 kpa., przyjmujące postać uznania braku podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do zaskarżenia decyzji pozbawiającej go równoważnika pieniężnego, wnosząc o uchylenie postanowień i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania oraz rozpoznania odwołania od tej decyzji. W uzasadnieniu wywodził, iż będąc poza służbą na podstawie rozkazów personalnych Szefa ABW nie miał podstaw do zaskarżenia decyzji z dnia 23 lipca 2002 r. Dopiero na skutek wyroku WSA w Warszawie, którym został przywrócony do służby, zaistniała możliwość zaskarżenia decyzji w sprawie utraty uprawnień do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, bowiem ustała przyczyna nie zaskarżenia jej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwaną dalej Prawo o postępowaniu) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 Prawo o postępowaniu). Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydane postanowienie jest zgodne z prawem obowiązującym w dacie jego wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Jeżeli, zatem naruszone zostało prawo materialne lub proceduralne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, postanowienie podlega uchyleniu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, sąd administracyjny bada, czy istotnie spełnione zostały przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa. W art. 58 § 1 i 2 kpa, mającego zastosowanie w sprawie, zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszę zaistnieć łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywróceniu terminu. Trzecią przesłankę przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Przywrócenie terminu do złożenia ww. prośby jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 kpa). Czwartą zaś przesłanką jest dopełnienie wraz z prośbę o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin, w omawianym przypadku będzie to wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wracając do pierwszej przesłanki trzeba zauważyć, iż warunek ten wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Uchybienie terminu może być poczytane stronie jako zawinione przez nią, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W doktrynie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie nie daje pewności, ale stwarza prawdopodobieństwo istnienia jakiegoś faktu. Osoba uchybiająca terminowi musi zatem uprawdopodobnić, iż mimo swej staranności nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, dokonać w terminie swej czynności (zob. R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz", wyd. Unimex, Wrocław 2001, str. 202). Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., nr I SA/Ka 1718/96 - nie publ.). W rozpoznawanej sprawie nie sposób dopatrzyć się takich obiektywnych i niezależnych od skarżącego przeszkód w terminowym wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podawane przez skarżącego przyczyny opóźnienia nie miały charakteru przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Skarżący w odwołaniu oparł wniosek o przywrócenie terminu na wyroku WSA w Warszawie przywracający go do służby. W zażaleniu podniósł szczególną sytuacją spowodowaną zwolnieniem skarżącego ze służby i związane z tym czasochłonne działania, stopień skomplikowania sporządzenia skargi do sądu administracyjnego, jak także zbyt krótki termin przewidziany do sporządzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W skardze natomiast wywiódł, że na skutek zwolnienia ze służby nie miał podstaw do zaskarżenia przedmiotowej decyzji, nie będąc funkcjonariuszem. W niniejszej sprawie skonstatować trzeba, że skarżący był prawidłowo pouczony o sposobie wyczerpania środków odwoławczych tzn. wniesienia w trybie art. 127 § 3 kpa środka prawnego jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak nie dopełnił tego uważając, że organ ponownie rozpatrując sprawę nie zmieni stanowiska, gdyż sam godził się z uzasadnieniem i argumentami zawartymi w tej decyzji, zatem nie widział powodów dokonania tej czynności w terminie. W jego ocenie fakt utraty statusu funkcjonariusza z którym wiązało się prawo do otrzymywania równoważnika pieniężnego, pozbawił go możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji. Takie stanowisko należy uznać za nieuprawnione, ponieważ legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym wynika z interesu prawnego lub obowiązku. Pojecie strony ma zarówno charakter procesowy, jak i materialny. Procesowy, bo tylko osoba uczestnicząca faktycznie w sprawie może być stroną, i materialny, gdyż musi być określony przepis prawny, który by chronił jej interes pozytywny lub negatywny. Niewątpliwie skarżący miał przymiot strony, będąc adresatem decyzji i mógł kwestionować działania pracodawcy zwłaszcza, że został pouczony o tym bezwarunkowym prawie. Zaprezentowane zatem stanowisko przez skarżącego oparte na ówczesnej niecelowości skarżenia decyzji, świadczy, o tym, że z jego winy nastąpiło uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz, iż nie wystąpiła przyczyna uniemożliwiająca dopełnienia czynności w terminie. A zatem nie została spełniona przesłanka wymieniona jako pierwsza i trzecia. Również powoływane okoliczności związane z czasochłonnością sporządzenia skargi i innych pism procesowych nie mogą być traktowane jako niezawinione działanie skarżącego. Chybiony jest także argument skarżącego wskazujący na zbyt krótki termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie odwołania w sytuacji gdy odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia (art. 128 w związku z art. 127 § 3 kpa), bowiem wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Wskazywana zaś przez I. F. przyczyna, jak celowość rozpoznania wniosku ze względu na ewentualny związek rozstrzygnięcia ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem sadu administracyjnego, nie została wymieniona wśród okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu i wobec tego, w tym zakresie, nie może stanowić skutecznej podstawy uwzględnienia wniosku złożonego w tym przedmiocie. Może to być argument dotyczący wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, oczywiście gdy skarżący wykaże, że zachował warunki określone dla wznowienia postępowania przewidziane w kpa. W tej sytuacji za trafny należy uznać pogląd Dyrektora Delegatury ABW w O., że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w niedopełnieniu czynności prawnej o której mowa wyżej. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z art. 151 Prawa o postępowaniu, należało orzec jak na wstępie.