II SA/Op 210/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na skutek wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: przyznać radcy prawnemu M. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej T. R., obejmujące wynagrodzenie w kwocie 295,20 złotych (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SO/Op 8/15 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił T. R. radcę prawnego, przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Pełnomocnikiem z urzędu T. R. został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny M. P., co wynika z pisma Izby z dnia 3 marca 2015 r. (k-46 akt sądowych). Na skutek wniesionej skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 210/15. W skardze został zawarty m.in. wniosek o przyznanie wynagrodzenia w wysokości dwukrotności stawek przyznawanych wg norm przepisanych. Pełnomocnik z urzędu oświadczył także, że pomoc prawna świadczona z urzędu nie została opłacona. Uzasadniając wniosek o podwyższenie stawki wynagrodzenia podał, że sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi, a także zmuszony był pozyskiwać dokumenty i inne informacje z różnych źródeł (część dokumentów było w posiadaniu Sądu, część w organie I Instancji, a część w organie II instancji). Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kolejno: postanowieniem z dnia 15 czerwca 2015 r. przywrócił termin do wniesienia skargi, a wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2015 r., oddalił skargę. Z protokołu rozprawy z dnia 4 sierpnia 2015 r. wynika, że pełnomocnik brał udział w tym posiedzeniu Sądu i ponowił wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu oświadczając, że koszty zastępstwa procesowego nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Następnie, pełnomocnik skarżącego, pismem procesowym z dnia 6 sierpnia 2015 r. zwrócił się o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, co nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2015 r. (k-91 akt sądowych). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 250 P.p.s.a., wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik procesowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Szczegółowe zasady przyznawania wynagrodzenia reguluje natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 z późn. zm.). Według § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia, w innej sprawie niż wymienione w pkt 1 lit. a i b, stawka minimalna w postępowaniu sądoadministracyjnym wynosi 240 zł. Zdaniem referendarza sądowego, wyrazem udzielenia faktycznej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie, jest sporządzenie skargi do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi, a także reprezentowanie skarżącego na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2015 r. Czynności te, podjęte w postępowaniu przed Sądem I instancji, doprowadziły bowiem do rozpoznania skargi przez Sąd, a to niewątpliwie było wolą T. R. i zapewniało mu realizację prawa do sądu. Za te czynności referendarz postanowił zatem przyznać wynagrodzenie w wysokości 240 zł, stosownie do przywołanego wyżej § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Za nieuzasadniony uznać należy wniosek pełnomocnika z urzędu, o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej, przede wszystkim z tego względu, że żądana kwota obejmująca dwukrotność stawki minimalnej, czyli 480 zł (240 zł x 2) przekracza maksymalną kwotę opłat, jaką można zasądzić na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 15 pkt 1 rozporządzenia. Z przepisu tego wynika bowiem, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Ponadto, zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca pozostawił zatem możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por.: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Podwyższenie wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych jest natomiast możliwe po wykazaniu przez pełnomocnika, że znajduje to uzasadnienie w rodzaju i stopniu zawiłości sprawy oraz niezbędnym nakładzie pracy pełnomocnika. To zatem wnioskujący pełnomocnik domagając się przyznania podwyższonego wynagrodzenia za czynności wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu powinien swój wniosek uzasadnić, przedstawić argumenty świadczące o takim nakładzie pracy oraz charakterze sprawy, które usprawiedliwiałyby podwyższenie stawki przyznanego wynagrodzenia (por.: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", wyd. LexisNexis, Warszawa 2009, s. 361). Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika, podstawę w podwyższeniu wynagrodzenia upatruje on w szeregu dodatkowych czynności, jakie podjął w sprawie. Jedną z nich jest czynność sporządzenia opinii o bezzasadności skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W ocenie referendarza nie można przyjąć stanowiska, że te ostatnio opisane działania pełnomocnika przybrały realny wymiar dla skarżącego, zmierzającego bezpośrednio do poprawy lub ochrony swojej sytuacji prawnej. Zamiarem T. R., co wynika wyraźnie z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, było ustanowienie profesjonalnego prawnika w celu wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...]. W tej sytuacji nie można stwierdzić, że sporządzenie przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi stanowiło faktyczne udzielenie pomocy prawnej skarżącemu, warunkujące podwyższenie stawki wynagrodzenia pełnomocnika. Z kolei pozostałe czynności wskazane przez pełnomocnika zaliczyć należy do całokształtu działań pełnomocnika, które doprowadziły do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w pierwszej instancji i pokrywa je wynagrodzenie przyznane ogólnie za jego działania w postępowaniu przed sądem I instancji (por.: postanowienie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. II FZ 190/13). Na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia rozporządzenia, należało zatem przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 240 zł, podwyższone o 23% stawki podatku VAT, to znaczy o kwotę 55,20 zł, a zatem łącznie: 295,20 zł. Referendarz nie orzekł natomiast o zwrocie wydatków, albowiem pełnomocnik nie wskazał ich poniesienia. W związku z powyższym, wobec poprawnego wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającego oświadczenie pełnomocnika, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzekł o przyznaniu wynagrodzenia w wysokości, podanej jak w sentencji.