II SA/Op 218/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk - spraw. Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), nie stwierdził u E. M. choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, wymienionej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ podał, że E. M. w latach 1967-2003 pracowała w A Spółka z o.o. w O. na następujących stanowiskach pracy: specjalista ds. technologii uzdatniania wody, specjalista ds. socjalno-bytowych, a od 1992r. jako chemik, starszy chemik. Pracując na stanowisku chemika i starszego chemika zajmowała się badaniem właściwości fizyko-chemicznych wody, które związane było z poborem prób wody, a następnie z wykonaniem ich analiz w laboratorium. Powyższe czynności służbowe były związane z przenoszeniem ręcznym prób wody do analizy w laboratorium, jak również z zachowaniem pozycji stojąco-chodzącej podczas wykonywania badań wody w laboratorium. Po przeprowadzonych badaniach lekarskich w Poradni Chorób Zawodowych w K., orzeczeniem lekarskim z dnia 4 listopada 2003r., nr [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu ruchu u E. M. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie nr [...], z dnia 3 marca 2004r., w którym również stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu spowodowanej sposobem wykonywania pracy. Stwierdzone zmiany w narządzie ruchu u E. M. nie przedstawiają typowych zmian patologicznych przyczynowo związanych ze sposobem wykonywania pracy. W odwołaniu E. M. wniosła o uchylenie i zmianę powyższej decyzji, poprzez stwierdzenie u niej choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. W obszernym uzasadnieniu podniosła, że w dniu 16 marca 2004r., wykonała badania MR kości lewego stawu kolanowego w [...] Centrum Diagnostyki Obrazowej [...] Pracownia Rezonansu Magnetycznego i Tomografii Komputerowej w O., które wykazały uszkodzenie łąkotki, a choroba ta znajduje się wykazie chorób zawodowych w poz. 19, stąd do odwołania załączyła kserokopie tego badania. Ponadto przedstawiła historię leczenia stawów kolanowych i stwierdziła, że nie rozpatrzono przebiegu stałego jej leczenia stawów kolanowych oraz pominięte zostały okoliczności związane z wykonywaniem pracy. Podkreśliła, że o fakcie leczenia u specjalistów informowała Poradnię Chorób Zawodowych w K. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Opisała wykonywane czynności służbowe i warunki w jakich je prowadziła. Do odwołania załączyła kserokopie zestawienia z leczenia stawów kolanowych, zakresy czynności i obowiązków oraz orzeczenie o niepełnosprawności. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że E. M. wyczerpała prawem przewidzianą dwuinstancyjną diagnostykę chorób zawodowych. Obie instancje diagnostyczne rozpoznały cały szereg objawów choroby narządu ruchu opisanych w orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. oraz w karcie wypisowej z dnia 28 lutego 2004r. ze Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Choroba, której objawy opisano w wyżej wymienionych dokumentacjach, w wykazie chorób zawodowych nie występuje. Oddział Chorób Zawodowych i Toksykologii Klinicznej Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego tak konkluduje swoją obserwację szpitalną (od 08-01 do 23-02-2004r.)" ... uogólnione zmiany ... są chorobą samoistną występującą w populacji generalnej rozpoczynając się u każdego człowieka już po 20 roku życia, a szybkość narastania i charakter zmian są uwarunkowane osobnicze...". Organ dodał, że przedłożone wyniki badań ze [...] Centrum Diagnostyki Obrazowej N.Z.O.Z. [...] Pracownia Rezonansu Magnetycznego i Tomografii Komputerowej w O. potwierdzają dolegliwości skarżącej. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. nie zaprzecza występowaniu chorób u E. M., jedynie nie potwierdza, że ich przyczyną jest czynnik szkodliwy występujący w zakładzie zatrudniającym odwołującą się. W konkluzji organ podał, że opisane szeroko w odwołaniu warunki pracy, mogłyby być rozważane przez inspekcję sanitarną dopiero po rozpoznaniu choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. nie stwierdził choroby zawodowej, gdyż uprawnione do tego jednostki służby zdrowia nie rozpoznały choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu E. M. podniosła, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna. Potwierdziła, że organ odwoławczy wydając decyzję oparł się na orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Wskazała, że jednostki te rozpoznały u niej samoistne zmiany chorobowe, które nie mają związku z wykonywaną pracą. Stwierdziła, że z przedłożonego wyniku badań rezonansem magnetycznym przeprowadzonym w dniu 16 marca 2004r., czyli po badaniach w powyższych jednostkach, organ odwoławczy wyprowadził nieuprawniony wniosek. W tej sytuacji konieczne jest uzyskanie uzupełniającej opinii uwzględniającej wyniki badań MR. Zdaniem skarżącej wyniki badań potwierdzają chorobę zawodową, która pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną przez nią pracą. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że wyniki badania MR (rezonans magnetyczny) są badaniem pomocniczym i z niego nie wynika żadna diagnoza ani na jego podstawie nie można powiedzieć o przyczynach zmian i niczego nie wnosi do rozpoznania postawionego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania sądowego była zaskarżona decyzja, podjęta w trybie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, którą Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarny w O., który nie stwierdził u E. M. choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Organy obu instancji orzekały w rozpoznawanej sprawie, w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Przepisy tego rozporządzenia nie tylko definiują pojęcie choroby zawodowej, ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Stosownie do § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia - za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednostki organizacyjne właściwe do orzekania o rozpoznaniu chorób zawodowych zostały wymienione w § 5 rozporządzenia. Wydanie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej następuje na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Tryb kwestionowania przez pracownika treści orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej został określony w § 7 rozporządzenia. Zgodnie z § 8 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Przepis ten nie definiuje pojęcia środka dowodowego a sformułowanie "w szczególności" oznacza, że nie jest to zamknięte wyliczenie środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, a zatem jest to wyliczenie przykładowe. Stąd dopuszczalne są przed organami inspekcji sanitarnej w przedmiotowych sprawach również środki dowodowe nienazwane, jeżeli będą mogły przyczynić się do wykrycia prawdy obiektywnej, a nie będą sprzeczne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Odnosząc powyższe regulacje do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że organy inspekcji sanitarnej swoje rozstrzygnięcie wydały w oparciu o orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. (z 4 listopada 2003r.) oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (z 3 marca 2004r.), które zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu ruchu spowodowanej sposobem wykonywania pracy z poz. 19 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Obie jednostki, po przeprowadzonych badaniach u skarżącej stwierdziły zmiany w narządzie ruchu, które nie przedstawiają typowych zmian patologicznych przyczynowo związanych ze sposobem wykonywania pracy. Jednakże w odwołaniu od decyzji I instancji skarżąca wyraźnie sprzeciwiała się wydanym orzeczeniom lekarskim, wskazywała na dodatkowe specjalistyczne badania MR (rezonansem magnetycznym) lewego stawu kolanowego, z którego wynikało uszkodzenie łąkotki. Badanie MR przeprowadzone zostało 16 marca 2004r., a zatem po wykonanych badaniach przez w/w jednostki. Zdaniem skarżącej, to specjalistyczne badanie przeczy przywołanym wyżej orzeczeniom, na podstawie których wydane zostały niekorzystne dla niej decyzje. Organ odwoławczy, odniósł się do przedłożonych przez skarżącą wyników badania specjalistycznego (MR) w ten sposób, iż potwierdzają one dolegliwości, nie zaprzeczają występowania u niej chorób i nie potwierdzą, że ich przyczyną jest czynnik szkodliwy występujący w zatrudniającym ją zakładzie. Warto zwrócić uwagę, że rozpoznawanie chorób zawodowych zostało powierzone specjalistycznym jednostkom służby zdrowia, bowiem jest to zagadnienie medyczne. Stąd wyspecjalizowanym jednostkom medycznym należało umożliwić ustosunkowanie się do wyników badań MR przeprowadzonych na wysoko specjalistycznym sprzęcie medycznym. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia, na właściwym inspektorze sanitarnym ciąży obowiązek zbadania i wyjaśnienia, czy schorzenie, którym dotknięta jest osoba zgłaszająca podejrzenie o chorobę zawodową, jest istotnie taką chorobą w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Dla realizacji tego obowiązku służy powinność zachowania zasady prawdy obiektywnej z art. 7 kpa, a zwłaszcza art. 77 § 1 kpa nakazującego zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz art. 80 kpa, który nakazuje ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie pełnego materiału. Nie jest kwestią sporną, że organy inspekcji sanitarnej w postępowaniu o stwierdzeniu choroby zawodowej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 5 i 6 cytowanego rozporządzenie, jednakże podkreślić należy, że nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wyniki badania lekarskiego (MR) przedłożonego przez zainteresowaną stanowią dokumentację lekarską, którą organ odwoławczy sam ocenił pozbawiając możliwości ustosunkowania się do tego dokumentu medycznego wyspecjalizowanym jednostkom diagnostycznym wydającym orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Zauważyć należy, że stwierdzone uszkodzenia zdrowia, w pomocniczym badaniu MR, w tym przypadku łąkotki nie mogą również przesądzać o chorobie zawodowej, jak sugeruje skarżąca, ale zaniechanie czynności przez organ odwoławczy zapoznania z tym badaniem jednostki orzeczniczej, stanowi uchybienie zasadom postępowania administracyjnego oraz postanowieniu § 8 ust. 2 rozporządzenia. Przy wyraźnym żądaniu skarżącej oraz kwestionowaniu orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej poprzez przedłożenie wyników badań, organ nie powinien wypowiadać się za jednostki orzecznicze, lecz zwrócić się do nich w ramach czynności wymienionych w § 8 ust. 2 rozporządzenia tj. uzupełnienia orzeczenia lub wystąpienia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Skoro zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, 77 i 80 kpa oraz cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uwzględnił skargę. Mając na uwadze podane okoliczności w zakresie uchybienia zasadom procedury administracyjnej w rozpoznawanej sprawie, wskazania do dalszego postępowania dla organu wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 tej ustawy.