II SA/Op 218/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi H. F. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 marca 2010r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł, a to w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. H. F. odebrał osobiście powyższe wezwanie, w dniu 30 marca 2010r., na co wskazuje adnotacja na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Pismem nadanym przesyłką pocztową w dniu 2 kwietnia 2010r. (data stempla pocztowego), a zatem w terminie do uiszczenia żądanego wpisu, skarżący zwrócił się o zwolnienie od opłaty sądowej. Wobec tego, referendarz sądowy pismem z dnia 12 kwietnia 2010r. wezwał H. F. do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, a to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący zastosował się do wezwania, bowiem w dniu 20 kwietnia 2010r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek złożony na stosownym formularzu, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swoją prośbę skarżący wskazał na złą sytuację życiową, wynikającą z ujemnego bilansu wydatków w stosunku do dochodów skarżącego, a także złym stanem zdrowia – inwalidztwo I grupy. Zły stan finansowy tłumaczył koniecznością spłaty kredytów i pożyczek bankowych, a także wysokimi kosztami zakupu lekarstw (kwota ok. 1.000 zł miesięcznie). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, bowiem z małżonką posiada ustaloną rozdzielność majątkową. Uzyskuje jedynie dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 1.899 zł miesięcznie; nie posiada żadnych nieruchomości, ani innych składników majątkowych. Dodał, że zwrócił się do Sądu Rejonowego w Opolu z wnioskiem o orzeczenie jego upadłości. Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i złożenia wyjaśnień, a ten zastosował się do wezwania. Do akt sprawy dołączył: wyciągi bankowe za miesiące luty i marzec 2010r.; kserokopię umowy wyłączenia wspólności ustawowej pomiędzy B. F. i H. F., sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 24 lutego 2003r.; kserokopię orzeczenia o niezdolności do służby wojskowej; kserokopię oświadczenia małżonki skarżącego o sporządzonej umowie, w której H. F. zobowiązał się do spłaty połowy kredytu, tj. ok. 325 zł miesięcznie, a także do ponoszenia połowy opłat związanych z eksploatacją domu, tj. ok. 260 zł miesięcznie (opłata za energię – 100 zł, za podatek – 20 zł, za wodę – 10 zł, za opał – 100 zł, za telefon – 30 zł). W aktach sprawy znajdują się także kserokopie dokumentów nadesłanych przez skarżącego przy formularzu wniosku, tj. kserokopie: korespondencji związanej z zaciągniętymi kredytami, wniosku o stwierdzenie upadłości, decyzji o waloryzacji świadczenia rentowego, specyfikacji wydatków na kupno lekarstw. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", a polegająca na możliwości ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 § 1 P.p.s.a., określający wymogi jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis ten podaje zatem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma więc ustalenie czy wnioskodawca "wykazał", że jego sytuacja materialna, na którą ma wpływ zarówno rodzaj i wysokość uzyskiwanych dochodów, jak również jego stan majątku, po uwzględnieniu niezbędnych wydatków na konieczne, niezbędne utrzymanie siebie i rodziny, daje możliwość wnioskodawcy poniesienia dodatkowych obciążeń w postaci kosztów sądowych. Wskazać także należy, iż ocena wniosku o przyznacie prawa pomocy powinna uwzględniać sytuację materialną wnioskodawcy na dzień jego rozpoznania i powinna mieć charakter obiektywny, a także nie pozbawiać strony prawa do sądu. Działając na podstawie wyżej podanych przepisów prawa, referendarz sądowy uznał, iż skarżącemu należy przyznać pomoc w zakresie wnioskowanym. W szczególności na uwagę zasługiwała kwestia płynności finansowej skarżącego. Otóż, na skarżącym ciąży szereg zobowiązań w stosunku do banków, w tym zobowiązanie spłaty umowy kredytowej nr 3793019141 w wysokości 107.416,29 zł, a także karty kredytowej na kwotę 8.000 zł. Potwierdza to przedłożone do akt pismo Banku [...] z dnia 11 marca 2010r., stanowiące wypowiedzenie umowy kredytowej oraz wykaz transakcji na wyciągach bankowych. Biorąc zatem pod uwagę wysokość dochodu skarżącego – 1.899 zł netto miesięcznie, koszty niezbędnego utrzymania mieszkania (260 zł) i powyższe dane dotyczące zadłużenia, a także brak zgromadzonych przez skarżącego oszczędności, przyjąć należało pogląd, iż jego sytuacja majątkowa uniemożliwia mu w sposób obiektywny poniesienie kosztów sądowych postępowania. Opinię tę potęguje także fakt niewykazania przez skarżącego, posiadania innych składników majątkowych, które mogłyby, po spieniężeniu, stanowić źródło uiszczenia kosztów sądowych i uregulowania należnego długu. Istotna dla niniejszego rozstrzygnięcia była ponadto okoliczność, że skarżący jest osobą schorowaną, co rodzi dwojakiego rodzaju skutki. Po pierwsze, oznacza to absolutną konieczność szczególnych nakładów na leczenie, a po drugie, niemożność podjęcia przez skarżącego jakiegokolwiek zajęcia zarobkowego. Podkreślić należy, że rozpoznający wniosek kierował się aktualną sytuacją bytową skarżącego, wynikającą ze złożonego wniosku, a także dołączonych w postępowaniu wyjaśniającym, dokumentów i dodatkowych oświadczeń skarżącego. Kierował się zasadą, że nadrzędną wartością konstytucyjną w postępowaniu sądowym jest umożliwienie stronie obrony i dochodzenia swoich praw w zakresie wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Nie analizując zatem przyczyn powstania tej złej sytuacji materialnej i udziału skarżącego w jej powstanie, referendarz uznał jedynie, że H. F. w chwili obecnej, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Stąd postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co też orzekł na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., w sentencji postanowienia.