II SA/Op 22/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska - spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu A. i J. D. wraz z dziećmi D. D. i M. D. z pobytu stałego w O. przy ul. X. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydziału I Cywilnego z dnia [...] własność położonej przy ul. X w O. nieruchomości, należącej do A. i J. D., została przysądzona na rzecz I. Z. Protokół z przeprowadzonych przez komornika sądowego czynności egzekucyjnych oraz kontrola meldunkowa wykazały, iż rodzina D. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, jednak nie zdołano ustalić miejsca ich pobytu. W piśmie do Urzędu Miasta [...] z dnia 9 stycznia 2007 r. oraz w piśmie do Sądu Rejonowego w O. z dnia 29 grudnia 2006 r. J. D. wskazał ul. Y w O., jako adres do korespondencji kierowanej do A. i J. D. Adres powyższy potwierdził D. D. w piśmie do Sądu Rejonowego w O. z 5 stycznia 2007 r. Organ ustalił, że pod w/w adresem znajduje się lokal użytkowy A i tam też została doręczona wszystkim stronom decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], przy czym doręczenia dokonano do rąk E. W., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła A. D., wskazując jako miejsce zamieszkania ul. X w O., natomiast jako adres do korespondencji podała ul. Y w O. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazał, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania rodziny D. z pobytu stałego wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Kolejne pisma w sprawie organ I instancji przesyłał na nazwiska: J. D., A. D., M. D. oraz D. D., na adres: ul. X w O., gdzie - jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru - odebrała je osobiście A. D., oraz na adres: ul. Y w O., które to pisma odbierała E. W. lub A. D. W dniu [...] Prezydent Miasta [...] wydał decyzję o numerze [...], którą na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu A. i J. D. wraz z dziećmi D. D. i M. D. z pobytu stałego w O. przy ul. X. Powyższą decyzję doręczono wszystkim stronom na adres lokalu położonego przy ul. Y w O. Na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru widnieje podpis E. W. ze wskazaniem daty odbioru, tj. 12 września 2007 r. J., A., D. i M. D. wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W treści odwołania nie zawarli prośby o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez J. D., A. D., M. D. i D. D. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...]. W uzasadnieniu podał, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 12 września 2007 r., a zatem odwołanie od niej mogło być wniesione najpóźniej w dniu 26 września 2007 r. Rodzina D., przesyłając pisma w dniu 27 września 2007 r., przekroczyła 14-dniowy termin określony w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponieważ nie wnosiła o jego przywrócenie, należało powyższe odwołania pozostawić bez rozpatrzenia. Skargę na to rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu m.in. M. D., podnosząc, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] została odebrana przez E. W., która nie posiadała upoważnienia do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego. Jednocześnie podał, iż E. W. dokonała wadliwego wpisu na kopercie z decyzją, z którego wynikało, że przedmiotową przesyłkę odebrała w dniu 13 września 2007 r., choć w istocie doręczenie nastąpiło w dniu 12 września 2007 r. W konsekwencji, decyzja o wymeldowaniu została przekazana skarżącemu, jak i pozostałym skarżącym, dopiero kilka dni później, a zatem nie mieli oni możliwości sprawdzenia faktycznej daty w jakiej nastąpiło doręczenie decyzji i w dobrej wierze przyjęli prawdziwość tej adnotacji. Skarżący podkreślił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nie było przez niego zawinione. W odpowiedzi na powyższe Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. W jego ocenie, nie można się zgodzić z argumentacją o braku posiadania przez E. W. upoważnienia do odbioru korespondencji adresowanej do wszystkich skarżących, bowiem w całej sprawie dotyczącej wymeldowania osoba ta podejmowała i nadal podejmuje każdą przesyłkę kierowaną do rodziny D. Świadczą o tym zwrotne potwierdzenia odbioru różnych pism przesyłanych na adres wskazany przez strony. Skoro E. W. odebrała zawiadomienie przesłane do Urzędu Miasta w sprawie przekazania akt organu pierwszej instancji oraz postanowienie Wojewody z [...], organ uznał, że dotychczasowa korespondencja w rozpoznawanej sprawie była skutecznie doręczana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto, w myśl art. 152 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia przez M. D. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o wymeldowaniu go z pobytu stałego wykazało, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań przypomnieć należy, iż weryfikacja decyzji w postępowaniu odwoławczym może nastąpić wyłącznie w przypadku wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej, a więc również złożenia odwołania, jest zachowanie określonego przepisami terminu do jej dokonania. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie strony wpłynęło w przepisanym terminie, gdyż rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu ustawowego stanowi rażące naruszenie prawa i oznacza przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej, korzystającej już z ochrony trwałości decyzji przewidzianej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), zwanej dalej K.p.a. Stosownie do powiedzianego wyżej, Wojewoda [...] winien był przede wszystkim ustalić, czy decyzję wydaną w sprawie przez organ pierwszej instancji doręczono stronie w sposób przewidziany w procedurze administracyjnej i kiedy fakt ten miał miejsce. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydał kwestionowane postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a., twierdząc, iż strona złożyła odwołanie z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. U podstaw takiego stanowiska legło uznanie, iż doręczenie M. D. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], dla zaskarżenia której termin wynosił 14 dni, było skuteczne i - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - nastąpiło w dniu 12 września 2007 r. Organ przyjął zatem, iż przesłanie decyzji na adres: [...] - ul. Y było prawidłowe, i że E. W., która faktycznie odebrała korespondencję kierowaną do skarżącego była osobą upoważnioną do odbioru decyzji w jego imieniu. W ocenie Sądu ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. W myśl art. 42 § 1 K.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, z zastrzeżeniem przypadków określonych w § 2 i 3 art. 42. Przepis ten reguluje tzw. właściwe doręczenie pism osobom fizycznym, które polega na tym, że pismo osobiście odbiera jego adresat. Oznacza to, że w tym trybie pisma mogą być doręczane wyłącznie adresatowi, w miejscach wskazanych w cytowanym przepisie. Z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że M. D. dopiero w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] po raz pierwszy wskazał lokal użytkowy, położony przy ul. Y w O., jako adres do korespondencji. We wcześniejszych pismach podawał inny adres, a mianowicie: ul. X w O., i tam też była odbierana kierowana do niego korespondencja. W tych okolicznościach, w trakcie dokonywania przez organ odwoławczy oceny prawidłowości doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej wadliwie uznano, iż doręczenie skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] było skuteczne. Skoro decyzja ta nie została przesłana na adres zamieszkania skarżącego, a ponadto, na etapie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji nie wskazał on adresu do doręczeń, tak jak to uczynili pozostali skarżący, tj. J., A. i D. D., Wojewoda [...] bezpodstawnie przyjął, po pierwsze, iż miejsce w jakim dokonano doręczenia było prawidłowe, po drugie, że termin do złożenia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 12 września 2007 r., po trzecie zaś, że wniesienie odwołania od decyzji w dniu 27 września 2007 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Powyższe świadczy o naruszeniu cyt. wcześniej art. 42 § 1 oraz art. 129 § 2 K.p.a., określającego 14-dniowy termin na złożenie środka zaskarżenia, który winien być liczony od dnia prawidłowego doręczenia decyzji. W konsekwencji, nie zaktualizowały się też przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., co stanowi o naruszeniu tej regulacji. Marginalnie już tylko można dodać, odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, że nawet gdyby założyć, że doręczenie skarżącemu decyzji powinno nastąpić na adres: [...] - ul. X, to wadliwe byłoby dokonanie takiego doręczenia do rąk E. W., która nie legitymuje się upoważnieniem do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącego. Doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu pracy jest skuteczne w przypadku, gdy zostało dokonane do rąk adresata, chyba że osoba potwierdzająca odbiór przesyłki była do tej czynności upoważniona, co jednak nie znajduje potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy i czemu wyraźnie przeczy M. D. w skardze. Okoliczność wcześniejszego niekwestionowania przez skarżącego trybu i miejsca doręczenia mu korespondencji nie sanuje błędu organu. W tym miejscu zastrzec dodatkowo trzeba, że przedstawione Sądowi akta administracyjne nie wyjaśniają, ani też z treści zapadłych rozstrzygnięć nie można wywieść, czy wskazany ostatnio adres jest miejscem pracy M. D. Z uwagi na wyżej powiedziane stwierdzić należało, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] została doręczona w sposób nieprawidłowy. Tak więc, za dzień doręczenia decyzji należało uznać dzień, w którym skarżący faktycznie ją otrzymał i od tego dnia liczyć 14 - dniowy termin do złożenia przez niego odwołania. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku - art. 152 P.p.s.a.