II SA/Op 22/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. O. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 22/12 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody – kara za usunięcie drzew postanawia: przyznać skarżącej E. O. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. E. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 września 2011 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Niemodlina z dnia 24 czerwca 2011 r., nr [...] wymierzającą karę administracyjną w wysokości 497018,31 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 23 sztuk drzew na terenie działki nr A k.m. [...] obręb [...]. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 18 stycznia 2012 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 4970 złotych, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zawierało pouczenie o możliwości przyznania prawa pomocy. Wezwanie zostało przesłane na adres podany w skardze i pod tym adresem doręczone skarżącej w dniu 24 stycznia 2012 r. Postanowieniem z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 22/12, tut. Sąd odrzucił skargę E. O., jako nieopłaconą w terminie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej, do rąk dorosłego domownika - syna R. O., w dniu 16 marca 2012 r. Skarżąca w dniu 11 kwietnia 2012 r. (data stempla pocztowego), złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej w osobie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 22/12, referendarz sądowy tut. Sądu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że brak jest podstaw do dogłębnego dokonania oceny wniosku, gdyż z uwagi na posiadaną rozdzielność majątkową z mężem nie przedłożyła dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. Powyższe postanowienie doręczone zostało w dniu 31 maja 2012 r. skarżącej, która w dniu 6 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego) wniosła od niego sprzeciw. W uzasadnieniu argumentowała, że nie wiedziała, iż jej rozdzielność majątkowa z mężem nie ma wpływu na jej sytuację majątkową i nie sądziła, że niedostarczenie dokumentów prowadzonej przez niego działalności może dla niej skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Wniosła o ponowne poinformowanie jej odnośnie dokumentów, jakie ma dostarczyć oraz o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Informacje przedstawione przez E. O. we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawarte w urzędowym formularzu wniosku PPF, nie były - zdaniem Sądu - wystarczające do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej. W związku z tym, pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dane dotyczące sytuacji majątkowej jej męża, to jest: - podanie przedmiotu jego działalności gospodarczej, - przesłanie kopii dokumentacji księgowej z nią związanej, np. księgą przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), - przesłanie deklaracji VAT z ostatniego kwartału, to jest kwiecień, maj, czerwiec, - przesłanie ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności, - nadesłanie wyciągu z kont bankowych męża za okres ostatnich 2 miesięcy, to jest maj i czerwiec 2012 r., - nadesłanie jego kopii deklaracji podatkowych za rok 2011 r. z potwierdzeniem złożenia we właściwym urzędzie. W wykonaniu powyższego zarządzenia, doręczonego w dniu 6 lipca 2012 r. dorosłego domownika – R. O., skarżąca w piśmie z 12 lipca 2012 r., przesłanym pocztą, listem poleconym nadanym w dniu 13 lipca 2012 r. (data stempla pocztowego) wyjaśniła, że jej mąż jest osobą niepełnosprawną. Po wylewach oka jest niewidomy i przebył udar mózgu. Prowadzi jednak nadal działalność gospodarczą w zakresie stolarstwa, gdyż ma długi w ZUS i kredyt w banku. W załączeniu przesłała dokumenty związane z działalnością gospodarczą A. O. w postaci kserokopii księgi przychodu i rozchodu za okres od stycznia do maja 2012 r. oraz deklaracji VAT za kwiecień i maj 2012 r., a także wyciągu z konta bankowego, rozliczenia rocznego za 2011 r. i orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 28 października 2008 r. o trwałej całkowitej niezdolności do pracy A. O. w związku ze stanem narządu wzroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie E. O. w ustawowym terminie 7 dni wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 maja 2012 r., zatem postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Od razu wskazać trzeba, że intencją wprowadzenia przepisów regulujących instytucję prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Na podstawie art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Tego właśnie rodzaju pomocy domagała się skarżąca w złożonym wniosku. Należy mieć na względzie, że ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach: z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona jest zobligowana ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej – pod względem jej możliwości finansowych, tj. wysokości i struktury uzyskiwanych dochodów oraz stałych wydatków, jak i stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, przy czym stan ten należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich wspólnie gospodarujących członków rodziny. Na obecnym etapie postępowania skarżąca powinna opłacić wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 2485 zł, wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Poza tym, zważywszy, że w myśl art. 175 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, koszty postępowania obejmują również wydatki niezbędne dla zapewnienia skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 kwietnia 2012 r., skarżąca wskazała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z mężem – A. O. oraz pełnoletnim synem – R. O., a miesięczny dochód rodziny wynosi 3688 zł brutto, na który składają się: wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 1059 zł, renta męża w kwocie 1129 zł i wynagrodzenie za pracę syna wynoszące 1500 zł. Miesięcznymi wydatkami rodziny są opłaty: za wodę - 80 zł, telefon - 25 zł, gaz - 90 zł, śmieci - 60 zł, prąd - 118 zł, leki - 60 zł, opał - 350 zł oraz żywność - 1380 zł, co stanowi łącznie 2163 zł. W skład majątku rodziny skarżącej wchodzi dom o powierzchni 100 m2. Ponadto od Agencji Nieruchomości Rolnych w [...] dzierżawiona jest działka o powierzchni 1 ha. Przedłożone zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wskazuje, że A. O. prowadzi zakład stolarski i sklep. Z kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do maja 2012 r. oraz deklaracji VAT-7 z kwietnia i maja 2012 r., jak również z wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 maja 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. wynika, iż w bieżącym roku A. O. ponosi straty z prowadzonej działalności gospodarczej, a koszty zakupu materiałów przewyższają sprzedaż towarów. Nie odnotowano też żadnych wpływów na konto. Ponadto, w aktach znajdują się wcześniej złożone oświadczenia skarżącej, zwarte w pismach z dnia 27 kwietnia 2012 r. i 18 maja 2012 r., z których wynika, że skarżąca i jej syn nie posiadają lokat i oszczędności, zaś w roku 2011 skarżąca otrzymała 833,85 zł płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co udokumentowała stosowną decyzją. Poza tym, pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, wynikająca z umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 17 marca 2004 r. Dowody dotyczące dochodów uzyskiwanych aktualnie przez członków rodziny, w postaci kserokopii list wynagrodzeń skarżącej za luty oraz marzec 2012 r., wskazują, że dochód netto w tych okresach wynosił odpowiednio 902,88 zł i 1107 zł. Wyliczony na tej podstawie średni miesięczny dochód uzyskiwany przez E. O. wynosi 1005 zł netto. Realne kwoty wypłat są jednak niższe i wynosiły za marzec 466,32 zł, a za kwiecień – 611,32 zł, co jest skutkiem potrąceń dokonywanych tytułem składki na PZU i PKZP oraz raty pożyczki w PKZP. Z kolei dochód miesięczny R. O., udokumentowany kopiami listy płac za marzec i kwiecień 2012 r., wynosi netto 1111,86 zł. Natomiast dochód męża skarżącej, wynikający z decyzji ZUS z dnia 15 marca 2012 r., wynosi 1129 zł netto, a po potrąceniu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne renta inwalidzka jest wypłacana przez ZUS od 1 marca 2012 r. w kwocie 676,25 zł. Łączna kwota dochodu rodziny (bez potrąceń z tytułu dodatkowych zobowiązań) wynosi 3245,86 zł netto, czyli po 1081,95 zł na osobę w rodzinie. Przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych wyłącznie na niezbędne bieżące opłaty: za wodę, gaz śmieci, prąd, opał oraz koszty leków (łącznie 758 zł), pozostała kwota tak ustalonego dochodu rodziny wynosi 2487,86 zł, a na osobę 829,28 zł. Jeśli chodzi od dochody uzyskane w roku 2011, to z nadesłanego na wezwanie Sądu zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2011, wynika, że mąż skarżącej osiągnął dochód w wysokości 20950,30 zł, w tym 12636,20 zł z tytułu renty i 8314,10 zł z działalności gospodarczej, co stanowi miesięcznie średnio 1684,25 zł netto. Z kolei przychód skarżącej ze stosunku pracy wyniósł 25130,23 zł brutto, czyli 2094,18 zł miesięcznie, co odpowiada kwocie 1525 zł netto. Przychód syna R. O., wynikający z deklaracji podatkowej PIT-11 za rok 2011, wyniósł 1386 zł miesięcznie, czyli 1032,34 zł netto. Łączny dochód rodziny skarżącej za rok 2011 wynosił zatem kwotę 4241,59 zł netto, czyli po 1612 zł na osobę w rodzinie. Uwzględniając wykazane niezbędne miesięczne wydatki w kwocie 758 zł, kwota średniego miesięcznego dochodu rodziny w roku 2011 wynosiła 3483,59 zł, co odpowiada kwocie 1161,20 zł na osobę w rodzinie. Biorąc pod uwagę sytuację dochodową skarżącej, poziom wydatków i obciążeń, a także stan zdrowia jej męża, Sąd doszedł do przekonania, że ani skarżąca ani członkowie jej rodziny nie mieli w roku 2011 możliwości poczynienia oszczędności, które mogłaby zostać przeznaczone na opłacenie znacznych kosztów sądowych oraz kosztów profesjonalnego pełnomocnika, jakie skarżąca obowiązana jest ponieść w niniejszej sprawie na etapie skargi kasacyjnej. Wysokość tych kosztów przekracza również możliwości finansowe skarżącej, wynikające z dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny w roku 2012. Zauważyć należy zwłaszcza, że kwoty wykazywane w zeznaniach podatkowych nie odzwierciedlają realnie uzyskiwanych dochodów, gdyż nie uwzględniają udokumentowanych obciążeń, ponoszonych przez małżonków z tytułu spłat posiadanych zadłużeń. Ustalona sytuacja materialna E. O. uzasadnia, zdaniem Sądu, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.