II SA/Op 223/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej na skutek wniosku uczestnika postępowania E. K. o przyznanie prawa pomocy postanawia: ustanowić E. K. radcę prawnego. W dniu 1 września 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego E. K. o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek uczestnik wskazał na zawiłe trwające kilka lat procedury, powodujące konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach uczestnik wskazał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką i synem. Wnioskodawca podał, że mieszka w domu syna, gdzie na podstawie umowy o dożywocie zajmuje mieszkanie o powierzchni 32 m², oświadczył, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych ani oszczędności. W dalszej części wniosku, podał, że jego syn ma gospodarstwo rolne o pow. 0,75 ha przeliczeniowego, a członkowie rodziny uzyskują łączny miesięczny dochód w wysokości 2.969,00 zł brutto (dochód netto: 2.080,00 zł). Na dochód ten składają się: wynagrodzenie wnioskodawcy w wysokości 2.100,00 zł, emerytura rolnicza jego żony w wysokości 750,00 zł oraz dochód syna z gospodarstwa rolnego w wysokości 119,00 zł miesięcznie. Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. K., referendarz sądowy wezwał go pismem z dnia 2 września 2008 r., do uzupełnienia złożonego wniosku, przez: wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem członków rodziny oraz mieszkania (opłaty za energie elektryczną, gaz, czynsz, wodę, wywóz śmieci, koszty lekarstw, przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez członków rodziny dochód, przedłożenie wyciągów bankowych za miesiąc lipiec i sierpień, podanie powierzchni wskazanego we wniosku domu. E. K. zastosował się do wezwania referendarza i złożył dodatkowe wyjaśnienia w piśmie z dnia 14 września 2008 r., dołączając do akt sprawy kserokopie dokumentów. W piśmie z dnia 14 września 2008 r. uczestnik wyjaśnił, że ponosi wydatki miesięczne: na utrzymanie mieszkania w łącznej kwocie 317,50 zł, na zakup lekarstw w kwocie 380 zł, na wydatki na edukację syna w A w O. na kwotę 3.600,00 zł za cały rok szkolny. Stwierdził, że nie zbierał paragonów z apteki, nie sądził, że będą mu potrzebne. Uczestnik wyjaśnił, że wykończona powierzchnia mieszkalna domu wynosi 55,00 m², co potwierdza nakaz podatkowy i dokumenty dotyczące ubezpieczenia budynków; do wykończenia planowana jest jeszcze powierzchnia 40,00 m² domu. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył wyciągi z rachunków bankowych z czerwca, lipca i sierpnia 2008 r., zgromadzone na koncie oszczędności w kwocie 4.858,64 zł według jego oświadczenia są przeznaczone na wesele syna, planowane na styczeń 2009 r. Odnosząc się do dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny podał, że wynoszą one 2.888,44 zł brutto miesięcznie, potwierdził to przedkładając odcinki wypłat za pracę za lipiec i sierpień 2008 r. oraz wyciągi bankowe. Dodał, że nie mógł uzyskać zaświadczenia o uzyskiwanym wynagrodzeniu od swojego pracodawcy, z uwagi na chorobę pracownika zajmującego się zagadnieniami płacowymi. Stwierdził, że Burmistrz Olesna odmówił wydania zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego syna, załączył do akt sprawy kopię postanowienia w tym przedmiocie z dnia 10 września 2008 r. Wskazał jednak na obwieszczenie Prezesa GUS dotyczącego wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych, z którego wynika, że dochód ten wynosi 113,53 zł miesięcznie. W aktach sprawy znajdują się także dołączone przez E. K. kserokopie dokumentów: pokwitowanie wpłaty z dnia 28 stycznia 2008 r., składki z tytułu polisy ubezpieczeniowej na kwotę 526,00 zł; zaproszenie na inaugurację roku szkolnego dla syna wnioskodawcy; decyzję z dnia 28 marca 2008 r. o ustaleniu należności z tytułu podatku rolnego na kwotę 123,00 zł rocznie; fakturę za zużycie energii elektrycznej na kwotę 386,84 zł za okres od dnia 2 lipca 2008 r. do dnia 8 września 2008 r.; rachunki za wywóz odpadów komunalnych za lipiec i wrzesień 2008 r. na kwotę 17,83 zł każdy; paragon z apteki na kwotę 34,52 zł.; wyciągi bankowe za czerwiec, lipiec i sierpień 2008 r.; potwierdzenia wypłaty wynagrodzenia wnioskodawcy za miesiąc czerwiec i lipiec 2008 r.; odcinek emerytury M. K. za wrzesień 2008 r. Mając na uwadze, że uczestnik nie przesłał żadnego potwierdzenia, iż rzeczywiście poniósł już koszty związane z edukacja syna, a nadto, że wskazał, on, że datę urodzenia syna na rok 1996, co sugerowałoby, że jest on osoba małoletnią, a stało w sprzeczności z pozostałymi dotyczącymi go informacjami, wezwał go o wyjaśnienia w tym zakresie. Ponadto wezwał go też o nadesłanie zeznań podatkowych za rok 2007 składanych przez członków jego gospodarstwa domowego oraz o sprecyzowanie, czy gospodarstwo rolne syna obejmuje dział specjalny produkcji rolnej, a jeśli tak to o przesłanie stosownych deklaracji podatkowych co do związanych z tym dochodów (PIT-6 za 2007 r.) oraz zaświadczenia lekarskiego odnośnie członka rodziny dla którego kupowane są lekarstwa, że wymaga on stałego leczenia i przyjmowania lekarstw. Wezwanie w powyższym zakresie przesłano uczestnikowi w piśmie z dnia 18 września 2008 r., doręczono mu je w dniu 22 września 2008 r. Uczestnik w terminie odpowiedział na to wezwanie, przesłał żądne dokumenty, wyjaśnił, że syn urodził się roku w 1986 r., a wcześniejszą datę podał omyłkowo, i prowadzi zwykłe gospodarstwo rolne. Przesłane deklaracje podatkowe E. K. i M. K., potwierdziły wysokość osiąganych przez nich, podanych wcześniej we wniosku dochodów. Uczestnik przesłał też potwierdzenie wpłaty pierwszej raty czesnego za szkolę syna za wrzesień 2008 r., na kwotę 160 zł oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 23 września 2008 r., że M. K. wymaga stałego leczenia i przyjmowania leków. Działając w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podkreślić, że uczestnik postępowania, którym jest E. K., na mocy art. 12 P.p.s.a., traktowany jest w sytuacjach przewidzianych przepisami P.p.s.a., na równi ze stroną postępowania, może zatem wystąpić do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Uczestnik przesłał żądane przez referendarza dodatkowych informacji. Uczestnik, wniósł o przyznanie prawa pomocy polegające na ustanowieniu radcy prawnego z urzędu, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki jakie powinna spełnić osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w tym zakresie, zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy przy tym rozumieć, jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Dokonując oceny wniosku E. K., referendarz uznał, że uzyskiwany przez rodzinę wnioskodawcy miesięczny dochód wynosi 2.888,44 zł, co daje 962,81 zł na jedną osobę. Dochód ten ma pokryć rodzinie uczestnika wydatki na utrzymanie mieszkania, zakup lekarstw oraz pokrycie kosztów edukacji syna (wzięto pod uwagę jedynie udokumentowane poniesione już na ten cel wydatki w kwocie 160 zł), w łącznie wykazanej kwocie ok. 858 zł. Ponadto, rodzina E. K. musi pokryć koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia. Wydatki na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu, a także wykazanego majątku skłaniają do oceny, iż E. K. nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zdaniem referendarza na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy nie wpływa w znacznym stopniu posiadanie przez niego na rachunku bankowym oszczędności, wynoszących na dzień 14 września 2008 r. 4.858,64 zł. Oszczędności te, zgodnie z jego oświadczeniem, są przeznaczone na konkretny cel, to jest wesele syna. Referendarz uznał za wiarygodne oświadczenie, E. K. w tym względzie, biorąc pod uwagę, iż został pouczony on w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, o podleganiu odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych ub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Ponadto, wnioskodawca starał się wykazać swoją sytuację materialnej w sposób szczegółowy, przesyłając na wezwanie referendarza, żądane wyjaśnień i dokumenty. Referendarz przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy winien kierować się nie tylko literalną treścią przepisów prawa w tym zakresie, ale też zasadami logiki, posiadaną wiedzą oraz doświadczeniem życiowym Kierując się więc tym wskazaniami, uznał, że zgromadzona przez wnioskodawcę kwota oszczędności w odniesieniu do wysokości przeciętnych wynagrodzeń ustalanych przez pełnomocników z wyboru, nie jest kwotą pozwalającą bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny, ponieść pełne koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.