II SA/Op 226/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 kwietnia 2018 r., nr [...], dotyczącą utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji o odmowie przyznania A. S. prawa świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca zwróciła się o przyznanie tego prawa w zakresie częściowym, obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na całkowitym zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych, należało umorzyć. Wyjaśnić na wstępie należy, że skarżąca zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych zwróciła się w świetle art. 245 P.p.s.a. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie bowiem z treścią przywołanego przepisu, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając zatem wniosek skarżącej należało mieć na względzie, że w procesie sądowoadministracyjnym regulowanym przepisami P.p.s.a., istnieje obowiązek fiskalny uiszczania kosztów sądowych. Zasadą w tym procesie jest bowiem, stosownie do art. 199 P.p.s.a., ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanego ze swoim udziałem w sprawie. Przepisy regulujące procedurę sądowoadministracyjną przewidują jednakże pomoc dla osób, które ubiegają się o ochronę swoich interesów przed sądem administracyjnym. W tym właśnie celu ustawodawca przewidział dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych - zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. Zwolnienia ustawowe zostały katalogowo wymienione w art. 239 P.p.s.a. i są podyktowane względami społecznymi, a wśród spraw mających do nich zastosowanie, znalazły się m.in. sprawy ze skarg z zakresu pomocy społecznej, czy bezrobocia (por. komentarz do art. 239 P.p.s.a. H. Knysiak-Molczyk, LEX 2013). Z uwagi właśnie na przedmiot toczącej się sprawy związany ze świadczeniem pielęgnacyjnym, A. S. jako skarżąca, jest ustawowo zwolniona od uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – czyli tak jak skarżąca w niniejszej sprawie, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tych względów, postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w sprawie stało się zbędne i podlegało umorzeniu na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Podkreślenia wymaga, że zwolnienie od kosztów sądowych przewidziane jako forma wsparcia skarżącej przez ustawodawcę, odnosi się wyłącznie do braku obowiązku uiszczania tych kosztów. Tym samym, ustawodawca nie postanowił o przyznaniu z urzędu wparcia w postaci pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W ostatnio opisanym zakresie (tj. ustanowienia pełnomocnika z urzędu), skarżąca w przypadku gdy uzna to za konieczne, zobowiązana będzie zwrócić się odrębnym wnioskiem. Mając na względzie powyższe, referendarz działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.