II SA/Op 230/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 9 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. L. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 9 kwietnia 2018 r., nr [...]. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do dokonania żądanej czynności, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie podał, że wraz ze swoją partnerką stanowi rodzinę wielodzietną. Prowadzi on działalność gospodarczą i rozlicza się na zasadach ogólnych "[...] z KPIR". W szerokim uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził m.in., że członkowie jego rodziny (skarżący, jego partnerka i syn) są osobami wymagającymi zakupu lekarstw na kwotę ok. 150 zł miesięcznie, a dodatkowo partnerka z uwagi na chory [...] przez pół roku przebywała na zasiłku chorobowym, następnie przez 2 miesiące na rehabilitacji, a obecnie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Skarżący podał, że dzieci są osobami uczącymi się, w tym córka studiuje poza miejscem zamieszkania rodziny, ale i ona wymaga wsparcia finansowego. Rodzina skarżącego posiada comiesięczne zobowiązania z tytułu spłaty należności, w tym pożyczki, w wysokości łącznej 400 zł, a członkowie rodziny zamieszkują obecnie w dwupokojowym lokalu o powierzchni [...] m², ponieważ pozostała część domu jest od 2015 r. remontowana z uwagi na zły stan techniczny tego budynku. Skarżący wskazał, że remont przeciąga się w czasie z uwagi na okoliczność, że skarżący samodzielnie dokonuje prac remontowych, żeby zaoszczędzić. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci (niepełnoletnich). Skarżący posiada [...] domu, którego szacunkowa wartość (całego domu) wynosi ok. [...] zł, a także posiada nieużytki rolne o powierzchni [...] ha. We współwłasności z córką posiada także samochód osobowy [...] z 2004 r. o wartości [...] zł. Dochody miesięczne rodziny uzyskiwane są z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (3.711 zł), zasiłku dla bezrobotnych partnerki (730,50 zł) i świadczenia rodzinnego (536 zł). Wykazując miesięczne zobowiązania i stałe wydatki skarżący podał: opłata za energię – 200 zł, opłata za wodę – 115 zł, opłata za telewizję – 80 zł, Internet – 40 zł, wywóz śmieci – 45,50 zł, ubezpieczenie – 110,20 zł, obiady dzieci w szkole – 175 zł, pożyczka – 200 zł, koszty komornika – 200 zł, opłata za zajęcia sportowe – 85 zł. Stwierdził, że dodatkowo rodzina ponosi wydatki na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości i inne okazjonalne zakupu, nie wskazując ich wysokości. Na skutek zarządzenia referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2018 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez przedłożenie stosownych dokumentów i złożenie dodatkowych oświadczeń. Zobowiązano do udokumentowania wysokości uzyskiwanego przez członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy dochodu miesięcznego, a także do przedłożenia specyfikacji miesięcznie ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego mieszkania oraz specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania siebie i członków wspólnego gospodarstwa domowego. Zażądano także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy, należących do wnioskodawcy i wszystkich członków jego gospodarstwa domowego, a także przedłożenia zaświadczenia (kopii zaświadczenia) potwierdzającego posiadanie przez konkubinę skarżącego - statusu osoby bezrobotnej. Zwrócono się ponadto o wskazanie przedmiotu i rodzaju prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód miesięczny przez skarżącego, a także o oświadczenie, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, bądź ze wsparcia osób trzecich. Zwrócono się ponadto o przedłożenie dokumentów potwierdzających okoliczność pobierania nauki przez dzieci skarżącego oraz o oświadczenie czy pobierają jakiekolwiek rodzaju stypendia. Powyższe wezwanie zawierało także pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 14 dni, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jej odmową. Wezwanie zostało skutecznie doręczone na adres skarżącego w dniu 28 czerwca 2018 r. – do rąk dorosłego domownika, o czym świadczy stosowna adnotacja na potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej (por.: k-33 akt sądowych). Czternastodniowy termin do dokonania czynności uzupełnienia wniosku upłynął zatem w dniu 12 lipca 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłano jednak żądanych przez referendarza dokumentów i nie złożono dodatkowych wyjaśnień. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej: "P.p.s.a." zważono, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). Wnioskodawca zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata, a zatem powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów, ocenia czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Powyższe informacje są niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak szczegółowych danych odnoszących się do dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę, czy ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania i innych niezbędnych wydatków, a także nieprzedłożenie wyciągów bankowych, powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny. W szczególności informacje były niezbędne w celu uwiarygodnienia źródła i wysokości uzyskiwanego przez członków rodziny dochodu. Wobec tego, referendarz działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 255 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy wnioskodawcy, co orzekł jak w sentencji.