II SA/Op 232/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej na skutek wniosku uczestnika postępowania E. K. o przyznanie prawa pomocy postanawia: ustanowić E. K. radcę prawnego. W dniu 1 września 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego E. K., który zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawca wskazał na zawiłe procedury trwającego kilka lat postępowania sądowego, powodujące konieczność pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach E. K. podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką i synem. Wnioskodawca dalej podał, że mieszka w domu syna, w którym ma mieszkanie w ramach dożywocia, o powierzchni 32 m². E. K. oświadczył także, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, ani zgromadzonych oszczędności pieniężnych. W dalszej części wniosku, E. K. podał również, że jego syn posiada gospodarstwo rolne o pow. 0,75 ha przeliczeniowego, a członkowie rodziny wnioskodawcy uzyskują łączny miesięczny dochód w wysokości 2.969,00 zł brutto (dochód netto: 2.080,00 zł). Na dochód ten składają się: wynagrodzenie wnioskodawcy w wysokości 2.100,00 zł, emerytura rolnicza jego małżonki w wysokości 750,00 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego syna w wysokości 119,00zł. Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. K., referendarz sądowy wezwał go pismem z dni 2 września 2008 r. do uzupełnienia złożonego wniosku, przez: wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem członków rodziny wnioskodawcy oraz mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, wodę, wywóz śmieci, koszty lekarstw, itp.); przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez członków rodziny wnioskodawcy; przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych za miesiące lipiec i sierpień 2008 r.; podanie powierzchni wykazanego we wniosku domu (wielkość w m²). E. K. zastosował się do wezwania referendarza i złożył dodatkowe wyjaśnienia w piśmie z dnia 14 września 2008 r., a także dołączył do akt sprawy kserokopie dokumentów. E. K. wyjaśnił zatem, że ponosi wydatki miesięczne: na utrzymanie mieszkania w łącznej kwocie 317,50 zł, na zakup lekarstw w kwocie 380 zł, na wydatki na edukację syna w [...] "[...]" w O. na kwotę 300,00 zł, czyli 3.600,00 zł za cały rok szkolny. Stwierdził, że nie zbierał paragonów z apteki, bowiem nie wiedział, że będą mu potrzebne. E. K. wyjaśnił także, że wykończona powierzchnia mieszkalna domu wynosi 55,00 m², co potwierdza nakaz podatkowy i dokumenty dotyczące ubezpieczenia budynków; planowana jest natomiast jeszcze do wykończenia powierzchnia 40,00 m² domu. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył wyciągi z rachunków bankowych z miesiąca czerwca, lipca i sierpnia 2008 r. i wyjaśnił, iż zgromadzone na koncie oszczędności w kwocie 4.858,64 zł są przeznaczone na wesele syna, planowane na miesiąc styczeń 2009 r. Odnosząc się do dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny podał, że wynoszą one 2.888,44 zł brutto miesięcznie, na potwierdzenie czego przedłożył potwierdzenia wypłat za pracę za miesiące lipiec i sierpień 2008 r. oraz wyciągi bankowe. Dodał, że nie przedłożył zaświadczenia o uzyskiwanym wynagrodzeniu od swojego pracodawcy, z uwagi na chorobę pracownika zajmującego się zagadnieniami płacowymi. Stwierdził także, że Burmistrz [...] odmówił wydania zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego syna, co potwierdza załączona do akt sprawy kopia postanowienia w tej kwestii. Uwzględniając jednakże treść obwieszczenia Prezesa GUS dotyczącego wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych, przyjąć należy w ocenie wnioskodawcy, że dochód ten wynosi 113,53 zł miesięcznie. W aktach sprawy znajdują się także dołączone przez E. K. kserokopie dokumentów: pokwitowanie wpłaty z dnia 28 stycznia 2008 r. składki z tytułu polisy ubezpieczeniowej na kwotę 526,00 zł; zaproszenie na inaugurację roku szkolnego dla syna wnioskodawcy; decyzję z dnia 28 marca 2008 r. o ustaleniu należności z tytułu podatku rolnego na kwotę 123,00 zł rocznie; fakturę za zużycie energii elektrycznej na kwotę 386,84 zł za okres od dnia 2 lipca 2008 r. do dnia 8 września 2008 r.; rachunki za wywóz odpadów komunalnych za miesiąc lipiec i wrzesień 2008 r. na kwotę 17,83 zł każdy; paragon z apteki na kwotę 34,52 zł.; wyciągi bankowe za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień 2008 r.; potwierdzenia wypłaty wynagrodzenia wnioskodawcy za miesiąc czerwiec i lipiec 2008 r.; odcinek emerytury małżonki za miesiąc wrzesień 2008 r.; postanowienie z dnia 10 września 2008 r. o odmowie wydania zaświadczenia; Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zważono co następuje: Na wstępie zważyć trzeba, że w przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a", przewidziano instytucję prawa pomocy. Uprawnienie do ubiegania się o to prawo przysługuje, w myśl art. 32 P.p.s.a., każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, a także stosownie do art. 33 w zw. z art. 12 P.p.s.a. - uczestnikowi postępowania. Prawo to, zdefiniowane w art. 239 pkt 4 P.p.s.a. jako prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, stanowi uprawnienie strony do zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat - wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków - art. 211 P.p.s.a.) oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 244 P.p.s.a.), o które może ubiegać się strona niemająca dostatecznych środków umożliwiających jej prowadzenie sprawy przed sądem administracyjnym (art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a.). Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, aby jego żądanie było pozytywnie rozpatrzone przez Sąd, musi zatem spełnić określone wymogi, do których zaliczyć należy złożenie wniosku na stosownym, urzędowym formularzu, a także wykazanie, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uprawnia go do otrzymania prawa pomocy. Uczestnik niniejszego postępowania – E. K., wniósł o przyznanie prawa pomocy polegające na ustanowieniu radcy prawnego z urzędu. Wniósł zatem, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki jakie powinna spełnić osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w tym zakresie, zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z nim, przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Przechodząc zatem do oceny wniosku E. K. pod kątem spełniania wyżej podanych przesłanek referendarz zważył, że uzyskiwany przez rodzinę E. K. miesięczny dochód wynosi 2.888,44 zł (962,81 zł na jedną osobę). Z powyższego dochodu członkowie rodziny wnioskodawcy muszą ponieść wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw oraz pokryciem kosztów edukacji syna w łącznie wykazanej kwocie ok. 998,00 zł. Ponadto, rodzina E. K. musi pokryć koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, czy wyżywienia. Wydatki na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu, a także wykazanego majątku przemawiają za poglądem, iż E. K. nie może wygospodarować środków na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zdaniem referendarza na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy nie wpływa w znacznym stopniu także fakt, że wnioskodawca posiada zgromadzone na swoim rachunku bankowym oszczędności, które na dzień 14 września 2008 r. wynosiły 4.858,64 zł. Oszczędności te, zgodnie z jego oświadczeniem, są bowiem przeznaczone na konkretny cel, jakim jest wesele syna. Referendarz nie znalazł podstaw, aby wątpić w wyjaśnienia E. K. i uznał jego oświadczenie za wiarygodne, kierując się zwłaszcza okolicznością, iż E. K. został pouczony w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Ponadto, nie bez znaczenia jest także to, że wnioskodawca czynnie współpracował z Sądem, w celu wykazania swojej sytuacji materialnej, udzielając na wezwanie referendarza, szczegółowych wyjaśnień, potwierdzonych odpowiednimi dokumentami. Zdaniem referendarza, który przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy winien kierować się nie tylko jego literalną treścią, ale także zasadami logiki, posiadaną wiedzą oraz doświadczeniem życiowym, zgromadzona przez wnioskodawcę kwota oszczędności przy uwzględnieniu wysokości przeciętnych wynagrodzeń ustalanych przez pełnomocników z wyboru, nie jest kwotą znaczną, pozwalającą bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny, ponieść pełne koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, a także inne niezbędne wydatki rodziny. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.