II SA/Op 232/16
PostanowienieWSA w Opolu2017-03-20
Skład orzekający: Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca może otrzymać prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie administracyjnej, gdy posiada dochody i majątek, ale wskazuje na trudności finansowe związane ze spłatą kredytów i kosztami leczenia członków rodziny?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługuje osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wydatki związane ze spłatą kredytów nie są traktowane jako koszty koniecznego utrzymania, zwłaszcza gdy wnioskodawca posiada nieruchomości przynoszące dochód oraz stałe miesięczne dochody na poziomie powyżej przeciętnej. Brak dostarczenia pełnej dokumentacji finansowej uniemożliwia pozytywną ocenę sytuacji materialnej i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
R. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu. Wskazał na pogorszenie sytuacji materialnej i niemożność pokrycia kosztów pełnomocnika. Posiada dom i dwa mieszkania obciążone kredytami oraz stałe dochody z emerytury, pracy i najmu. Wydatki miesięczne obejmują koszty utrzymania i spłatę kredytów. Organ odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja materialna nie uzasadnia wsparcia.Rozstrzygnięcie
Utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 stycznia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 232/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji w sprawie rejestracji i odmowy rejestracji pojazdu postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną przez R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...].
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzonym na piśmie doręczono pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi T. P. w dniu 27 października 2016 r. (k-63 akt sądowych).
W dniu 29 listopada 2016 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. Uzasadniając żądanie skarżący podał, że chce złożyć skargę kasacyjną, ale w trakcie trwania postępowania sądowego drastycznie pogorszyła się jego sytuacja materialna, obecnie nie jest w stanie ponosić dalszych wydatków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Z tych też względów zwrócił się do tut. Sądu o przyznanie pomocy w tym zakresie. Skarżący dodał, że ostatnią czynnością dokonaną przez pełnomocnika z wyboru było złożenie wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a obecnie zrezygnował z jego usług z powodu braku środków finansowych. Skarżący wskazał, że podjął bezskuteczne próby znalezienia fachowego pełnomocnika, który zgodziłby się sporządzić skargę kasacyjną bez opłaty. Zaproponowane przez pełnomocników stawki przekroczyły znacznie możliwości finansowe skarżącego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i dwójką dzieci (tj. pełnoletnią córką i niepełnoletnim synem). W oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że posiada dom w zabudowie szeregowej o powierzchni [...] m², obciążony hipoteką; mieszkanie o powierzchni [...] m², obciążone pożyczką hipoteczną; mieszkanie o powierzchni [...] m², obciążone kredytem hipotecznym. Przedmioty wartościowe o wartości powyżej 5.000 zł to: samochód osobowy marki BMW [...] będący przedmiotem niniejszego postępowania sądowego, obciążony kredytem samochodowym udzielonym przez bank. Rodzina skarżącego otrzymuje comiesięczny dochód netto z tytułu emerytury wnioskodawcy w wysokości 3.530,72 zł oraz 1.500 zł z tytułu piastowania stanowiska w firmie, z tytułu wynagrodzenia małżonki - 2.100zł, a także z tytułu wynajmu mieszkania - 900 zł i 1.300 zł (łączny dochód: 9.330,72 zł). Jako stałe miesięczne zobowiązania i wydatki, wnioskodawca podał: raty miesięczne z tytułu spłaty kredytu na dom - 1.200 zł, kredytu hipotecznego na mieszkanie - 450 zł, pożyczki hipotecznej na mieszkanie - 1.484,53 zł, kredytu samochodowego - 2.060 zł; oraz wydatki mieszkaniowe, tj. opłata za gaz – 350 zł, za wodę - 120 zł, energię elektryczną - 160 zł, za telefon, Internet i TV - 250 zł, a także wydatki z tytułu wyżywienia - 1.200 zł, utrzymania córki na studiach - 1.000 zł, zakup odzieży - 200 zł, obuwie - 200 zł, kosmetyki - 150 zł, chemia gospodarcza - 150 zł, artykuły papiernicze - 100 zł, artykuły gospodarstwa domowego - 100 zł (łącznie wydatki wynoszą 9.174,52 zł).
Po wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (pierwotnie złożono niewłaściwy formularz) i do uzupełnienia danych dotyczących sytuacji materialnej rodziny, skarżący nadesłał wniosek, w którym ponowił żądanie ustanowienia radcy prawnego z urzędu, przywołując te same okoliczności odnoszące się do jego sytuacji materialnej. Do akt sprawy dołączył kserokopie zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki, rachunków i faktur z tytułu opłat za media, dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód miesięczny, a także harmonogram spłat rat kredytu i zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy we [...] o posiadaniu przez córkę skarżącego - od dnia 25 marca 2016 r. - statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką oraz dwójką dzieci, w tym jednym pełnoletnim, tj. córką, studiującą poza miejscem zamieszkania rodziców. Małżonkowie uzyskują łączny dochód miesięczny w wysokości łącznej 9.330,72 zł, a źródłami tego dochodu są zarówno wynagrodzenia małżonków, jak również emerytura jednego z nich i dodatkowo wpływy z tytułu umowy wynajmu mieszkania. Przedstawione dochody mają zatem charakter stały i przewidywalny, a ich wysokość kształtująca się na poziomie 2.332 zł na jedną osobę, nie jest wysokością niską, jak na standardy polskich rodzin. Potrzebę wsparcia skarżący uzasadnił natomiast wysokimi comiesięcznymi wydatkami rodziny w stosunku do dochodów, wynoszącymi 9.174,52 zł.
Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego częściowym zakresie, tj. poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu. Wskazał, że wykazane przez skarżącego wydatki (na energię elektryczną, gaz, czynsz, zakup środków czystości i kosmetyków, zakup żywności, odzieży, obuwia, czy utrzymania córki na studiach) wynoszą po uśrednieniu w skali miesiąca ok. 3.800 zł, a właśnie te wydatki stanowią koszty utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Referendarz wyjaśnił, że przy ocenie sytuacji materialnej osoby wnioskującej o wsparcie ze strony sądu, brane są pod uwagę przesłanki określone ww. przepisem, warunkujące przyznanie pomocy. W rozumieniu wskazanego przepisu, kosztami "koniecznego utrzymania" są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 127/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei, odnośnie do wykazanych pozostałych kosztów miesięcznych w zakresie spłaty kredytów i pożyczek na zakup mieszkań oraz samochodu, referendarz stwierdził, że takie wydatki konsumpcyjne nie mogą być traktowane jako niezbędne, służące do zagwarantowania podstawowych potrzeb członków rodziny skarżącego. Nie budzi wątpliwości, że powstały one na skutek zaciągniętych zobowiązań finansowych, a te były wynikiem świadomych planów i przedsięwzięć inwestycyjnych rodziny skarżącego. Trudno bowiem uznać, że członkowie rodziny skarżącego podjęli je w celu wyłącznie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w sytuacji, gdy rodzina ta posiada dom i dwa mieszkania, a jednym z wielu źródeł jej dochodu jest czynsz uzyskiwany z wynajmu mieszkania. Ponadto, jak słusznie podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, czy ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zadłużenie kredytowe musiało się przecież wiązać z wcześniejszą oceną przez bank tzw. zdolności kredytowej, wskazującej, czy skarżący będzie w stanie spłacać kredyt. Zdaniem referendarza, również ocena swoich możliwości finansowych dokonana przez skarżącego przy zaciąganiu zobowiązań finansowych, oparta na przezorności i zapobiegliwości, powinna uwzględniać ryzyko ponoszenia wszelkich związanych z tymi zobowiązaniami konsekwencji. Wobec tego, obciążenie finansowe w postaci spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą skarżącego i fakt ten nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Strona powinna ponosić koszty postępowania, jeżeli dysponuje stałym miesięcznym dochodem i posiada znaczny majątek w postaci ruchomości i nieruchomości (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14, LEX nr 1507574), a tak jest w przypadku skarżącego.
Referendarz sądowy odniósł się do sytuacji procesowej skarżącego, wymagającej na obecnym etapie pomocy profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku Sądu I instancji i wskazał na art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz wyrażonej tam zasady "prawa do sądu". Wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jak jednakże konsekwentnie w swoim orzecznictwie podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny, prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu stronom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności. Referendarz powołał także wyrażone w licznych orzeczeniach poglądy NSA, wedle których prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, a ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, zaś sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 559/07; z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 243/09; z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 i powołane tam orzecznictwo). Podsumowując, referendarz wyjaśnił, że ze wskazanych względów ustawodawca przyjął, iż jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. W tym zakresie ocenił, że skarżący posiada potencjał i dostateczne środki finansowe na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru, a jego płynność finansowa nie jest zagrożona roszczeniami wierzycieli (w sprawie nie podniesiono kwestii np. zajęć komorniczych, postępowań egzekucyjnych). Wskazał także, że pomimo wezwania skarżący nie przedłożył do akt sprawy wszystkich żądanych odpisów dokumentów, tj. wyciągów z rachunków bankowych członków jego rodziny i okoliczność ta przemawia dodatkowo przeciwko przyznaniu prawa do pomocy sądowej, bowiem to na stronie ciąży obowiązek wykazania złej sytuacji majątkowej, charakteryzującej się zachwianiem płynności finansowej. W efekcie referendarz sądowy uznał, że zarówno sytuacja materialna skarżącego, jak i nienadesłanie wyciągów z rachunków bankowych członków rodziny uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego prawa pomocy.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, R. S. wniósł sprzeciw, w którym zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia. Miał on polegać przede wszystkim na błędnym przyjęciu, że konieczne koszty utrzymania całej rodziny wynoszą 3.800 zł, a nie 9.174,52 zł. Według skarżącego, do koniecznych kosztów utrzymania należą nie tylko wydatki na żywność, środki czystości, leczenie, edukację czy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, ale także koszty związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań (kredyt na mieszkanie oraz samochód). Skarżący zarzucił, że obecnie nie może zrezygnować ze spłaty zaciągniętych pożyczek, gdyż spowodowałoby to wszczęcie przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Sprzedaż obciążonych kredytami hipotecznymi części majątku, tj. domu i dwóch mieszkań, także nie jest możliwa. Podobnie skarżący nie może zbyć samochodu, którego status prawny jest niewyjaśniony. Dalej, R. S. wskazał, że referendarz sądowy nie odniósł się do potrzeb jego małoletniego syna, a ten wymaga obecnie specjalistycznego leczenia, lekarstw i zabiegów. Ponadto niezbędna jest pomoc pełnoletniej córce, która pozostaje bez pracy. W tych okolicznościach skarżący wywiódł, że w jego gospodarstwie domowym nie pozostaje nadwyżka do odłożenia na zabezpieczenie środków na prowadzenie sprawy przez pełnomocnika, a z uwagi na istniejące już zadłużenia w bankach, nie jest możliwe zaciągnięcie na ten cel kolejnego kredytu. Zarzucił również, że przez zbyt wysokie koszty sądowe ograniczono mu prawo do sądu, co jest sprzeczne z art. 45 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zaznaczenia wymaga, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywa Skarb Państwa. Udzielenie więc stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 727). Korzystanie z tej instytucji, określanej także jako "prawo ubogich", powinno więc mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami i przysługuje osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest słuszny pogląd, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów ze względu na brak odpowiednich środków. Dlatego prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, przy czym osoby ubogie to takie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienia NSA z 25 marca 2014 r., II OZ 280/14 oraz z 12 grudnia 2013 r., II FZ 1179/13, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej osoby ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności, dokonywana w związku z przepisami ustawy, daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku w aspekcie wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą zostać poniesione przez stronę w tym konkretnym postępowaniu.
Zaznaczyć przy tym należy, że w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w pkt 2 tego przepisu, ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa, o czym przesądza użyty przez ustawodawcę zwrot "gdy wykaże". Zatem, to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym musi uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Tym samym instytucja prawa pomocy pozwala na uzyskanie dostępu do sądu osobom obiektywnie (a nie tylko według własnego ich przekonania) nie dysponującym środkami na wszczęcie i prowadzenie procesu przed sądem administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, ponieważ stwierdził - po pierwsze - że nie należy on do grona osób ubogich, a po drugie, że nie nadesłał on wszystkich istotnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej rodziny. Chodzi tu przede wszystkim o wyciągi z kont bankowych skarżącego i członków jego rodziny.
W ocenie Sądu, referendarz prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy i uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy choćby w zakresie częściowym.
Należy przy tym zauważyć, że już wskazana we wniosku sytuacja majątkowa skarżącego i jej rodziny nie daje podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z osobami ubogimi. Posiadanie domu i dwóch mieszkań, nawet jeśli są obciążone kredytami hipotecznymi, a także łączne miesięczne dochody skarżącego i jego małżonki rzędu 7.100 zł netto (3.500 zł - emerytura skarżącego, 1.500 zł - dochód za pełnienie funkcji prezesa firmy, 2.100 zł - dochód żony z pracy), świadczy o tym, że skarżący pozostaje osobą sytuowaną materialnie powyżej przeciętnej. W sprzeciwie skarżący wskazał także nową okoliczność związaną z wysokimi kosztami leczenia syna, ale nie przesłał żadnych dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia, uzasadniających konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów leczenia i leków, nie podał przy tym nawet ich wysokości.
Ponadto, w ocenie Sądu, zasadnie referendarz przyjął, że koszty utrzymania niezbędnego rodziny skarżącego wynoszą 3.800 zł miesięcznie, a nie jak twierdzi skarżący 9.174,52 zł. Nie można bowiem uznać za niezbędne wydatki kosztów obsługi kredytu hipotecznego dwóch mieszkań, które skarżący posiada oprócz domu mieszkalnego. Tym bardziej, że wskazane mieszkania przynoszą dochód z tytułu najmu, w łącznej wysokości 2.200 zł miesięcznie, czyli przewyższają należne za nie raty kredytu, wynoszące miesięcznie około 1.935 zł. Natomiast argument o braku możliwości sprzedaży obciążonych kredytami mieszkań nie znajduje uzasadnienia w prawie. Poza tym, skoro córka skarżącego ukończyła studia i - jak podano - zamieszkuje obecnie razem z rodziną, to nieaktualny jest wykazany koszt utrzymania jej na studiach w kwocie 1.000 zł miesięcznie.
Istotne w sprawie jest także, że skarżący, pomimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania, nie przesłał wyciągów z kont bankowych swoich oraz członków rodziny, i nie uczynił tego nawet przy sprzeciwie, choć w kwestionowanym postanowieniu referendarz wskazał, że stanowi to jedną z przyczyn odmowy przyznania prawa pomocy. Brak tych istotnych dokumentów stwarza domniemanie, że sytuacja materialna skarżącego może być lepsza od wykazywanej, ale przede wszystkim omawiany brak uniemożliwia jej ostateczną weryfikację.
Tym samym Sąd stwierdził, że zakwestionowanym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. referendarz sądowy prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło