II SA/Op 235/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 19 czerwca 2008 r. R. I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Opolu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Na rozprawie przed Sądem w dniu 20 listopada 2008 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Opolu podniósł, że skarżący R. I. został częściowo ubezwłasnowolniony postanowieniem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...], sygn. akt [...], a kuratorem została ustanowiona M. P. W piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II Pa 92/08, Prokurator Prokuratury Okręgowej w Opolu wskazał, że postępowanie zakończone decyzją o skierowaniu skarżącego do domu opieki społecznej winno toczyć się z udziałem kuratora i z tego względu Sąd powinien stwierdzić nieważność zarówno zaskarżonego postanowienia Kolegium, jak i poprzedzającej je decyzji organu pierwszej instancji, czyli MOPR w Opolu, ewentualnie akty te winny zostać uchylone do ponownego postępowania. W piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podniosło, że ze względu na uchybienie terminu do wniesienia odwołania sprawa skierowania R. I. do domu przewlekle chorych w K. nie była rozpatrywana merytorycznie, a skoro zaskarżone postanowienie o uchybieniu terminu doręczono częściowo ubezwłasnowolnionemu zamiast jego kuratorowi, to doręczenie było nieskuteczne i postanowienie to nie weszło do obrotu prawnego, co uzasadnia odrzucenie skargi także ze względu na brak zdolności procesowej składającej ją strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wystąpił do Sądu Okręgowego w Opolu oraz do Sądu Rejonowego w Opolu o nadesłanie odpisu postanowienia o częściowym ubezwłasnowolnieniu R. I. oraz wskazanie osoby aktualnie ustanowionego dla niego kuratora. W odpowiedzi Sąd Okręgowy nadesłał odpis postanowienia z dnia [...], sygn. akt [...], dotyczącego częściowego ubezwłasnowolnienia R. I. /k. 36 akt sąd./, natomiast Sąd Rejonowy w Opolu – Wydział III Rodzinny i Nieletnich – pismo z dnia 11 grudnia 2008 r. oraz odpis postanowienia z dnia [...], sygn. akt [...], o ustanowieniu kuratora w osobie M. P. /k. 47 i 48 a. sąd./. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. wezwał M. P. do nadesłania – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania – oświadczenia, czy jako kurator podtrzymuje skargę wniesioną przez częściowo ubezwłasnowolnionego R. I. i w takim razie do uzupełnienia braków poprzez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu M. P. w piśmie z dnia 18 stycznia 2009 r. oświadczyła, że jako kurator R. I. nie podtrzymuje jego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie skargi po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Dokonując oceny niniejszej skargi pod wyżej wskazanym kątem, w szczególności w świetle art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, należało mieć na względzie, że zgodnie z art. 26 P.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych (§ 1). Natomiast osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie (§ 2). Nie ulega wątpliwości, że zdolność do czynności prawnych, o której mowa w przywołanych przepisach, jest kategorią prawa cywilnego i oceniać ją należy w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego. Na zasadzie art. 15 K.c., osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, zaś na podstawie art. 16 § 2 K.c. dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się przedstawiciela ustawowego w osobie kuratora reprezentującego osobę ubezwłasnowolnioną częściowo w zakresie określonym przez sąd. Bez zgody przedstawiciela ustawowego osoba częściowo ubezwłasnowolniona może zawierać jedynie umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (art. 20 K.c.), rozporządzać swoim zarobkiem – chyba że sąd opiekuńczy inaczej postanowił (art. 21 k.c.), oraz w pewnych wypadkach ma pełną zdolność do czynności prawnych dotyczących przedmiotów oddanych jej do swobodnego użytku przez przedstawiciela ustawowego (art. 22 K.c.). Wracając do uregulowań procedury sądowoadministracyjnej należy wskazać, że stosownie do treści art. 27 P.p.s.a., osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. W świetle powyższego, osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej to zarówno osoba niemająca w ogóle zdolności procesowej, jak i osoba posiadająca ograniczoną zdolność procesową, gdy chodzi o sprawy, w których nie może dokonywać czynności samodzielnie. W związku z tym, w postępowaniu sądowoadministracyjnym za stronę, która nie ma zdolności procesowej czynności może podejmować tylko jej przedstawiciel ustawowy. Oznacza to a contrario, że czynności podejmowane z pominięciem kuratora przez stronę niemająca zdolności procesowej nie mogą wywołać skutku w postaci merytorycznego rozpoznania zgłoszonych przez nią wniosków i środków odwoławczych przez sąd administracyjny. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, której istota dotyczy skierowania do domu pomocy społecznej w drodze decyzji wydanej w następstwie wykonania postanowienia nakazującego umieszczenie R. I. w domu pomocy społecznej, skarżący nie mógł, w ocenie Sądu, działać sam, a jedynie przez swego przedstawiciela ustawowego, gdyż nie można uznać, że przedmiotowe postępowanie, w którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania, toczy się w zakresie sprawy wynikającej z czynności prawnych, których osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może dokonywać samodzielnie. Skargę sądowoadministracyjną mógł w imieniu skarżącego, będącego osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, wnieść zatem jedynie jego kurator, natomiast skoro skargę wniósł samodzielnie R. I., kurator mógł potwierdzić tę czynność. Tymczasem wezwana przez Sąd M. P., będąca kuratorem R. I., nie poparła skargi. W tych warunkach skargę, wniesioną samodzielnie przez samą stronę, która nie posiada zdolności procesowej i nie jest reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego, gdyż ustanowiony dla częściowo ubezwłasnowolnionego kurator odmówił działania za skarżącego, należało odrzucić, stąd na mocy art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.