II SA/Op 235/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia 15 lutego 2021 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych A. B. w wysokości 792,17 zł, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Na powyższą decyzję A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 marca 2021 r. skarżący został zobowiązany do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi było dwukrotnie awizowane, pierwszy raz w dniu 25 marca 2021 r., drugi raz w dniu 2 kwietnia 2021 r., zaś zawiadomienia o przesyłce zostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, co dokumentuje koperta wraz ze zwrotnym pocztowym potwierdzeniem odbioru (k. 15 akt sądowych). Skarżący nie wykonał wezwania w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6 P.p.s.a.). Stwierdzenie wystąpienia którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Oceniając dopuszczalność skargi złożonej w niniejszej sprawie, wskazać należy, że zawierała ona braki formalne w postaci niepodania numeru PESEL skarżącego. Natomiast po myśli art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony musi spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Warunki te zostały uregulowane w art. 46 P.p.s.a, w którym wymieniono elementy pierwszego pisma wnoszonego do sądu (w tym skargi). Zgodnie z tym przepisem do warunków formalnych pisma należy m.in. podanie numeru PESEL strony skarżącej będącej osobą fizyczną (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest m.in. przytoczony wcześniej art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że wskazane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. W okolicznościach niniejszej sprawy wezwanie dotyczące uiszczenia wpisu sądowego i uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 kwietnia 2021 r., w trybie art. 73 P.p.s.a. Wedle § 1 tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 P.p.s.a). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 art. 73 P.p.s.a.). W przytoczonym art. 73 P.p.s.a. ustawodawca wprowadził tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Sąd ustalił, że w niniejszej sprawie doręczenia wezwania dokonano na adres skarżącego, z zachowaniem wymogów wynikających z cyt. przepisu art. 73 P.p.s.a., w tym po dwukrotnym awizowaniu przesyłki (25 marca 2021 r. i 2 kwietnia 2021 r.). Zwrot przesyłki nastąpił w dniu 12 kwietnia 2021 r., po uprzednim jej złożeniu w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Wobec powyższego Sąd przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została skutecznie doręczona w dniu 8 kwietnia 2021 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął zatem bieg w dniu 9 kwietnia 2021 r. i upłynął z dniem 15 kwietnia 2021 r. (czwartek). Z akt sprawy wynika, że skarżący nie nadesłał numeru PESEL. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. Odnotować jeszcze przyjdzie, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się numer PESEL strony wnoszącej skargę, a Sądowi znane są wyrażane w orzecznictwie poglądy, według których nie można uznać w takiej sytuacji, że niepodanie numeru PESEL w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze dalszego biegu, skutkujący jej odrzuceniem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądów tych jednak nie podziela. Przychyla się na natomiast do tych poglądów orzecznictwa sądowego, w których akcentuje się jednoznacznie brzmienie i bezwzględny charakter przywołanych wyżej przepisów, które - co istotne - nie zawierają żadnych wyjątków. Dlatego dla oceny skuteczności wniesionej skargi bez znaczenia pozostaje to, że numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Nie można też wykluczyć, że nieprawidłowy jest numer PESEL strony podany przez organ. W orzecznictwie słusznie podnosi się, że wystarczającą gwarancję zapewnienia stronie prawa do sądu i rozpoznania skargi - obarczonej przy jej wniesieniu omawianym brakiem - stanowi wezwanie przez przewodniczącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia, stosownie do art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Ustawodawca umożliwił więc stronie dochowanie formalnego wymogu skargi. Dodatkowo na akceptację zasługuje argument, że postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy, zaś numer PESEL nie służy tylko nadaniu konkretnemu pismu procesowemu biegu, lecz zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania, w którym istnieje możliwość doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Zaznaczyć należy, że pisma i orzeczenia mogą być doręczane także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w konkretnej sprawie, czyli także po zwrocie akt administracyjnych organowi. Dlatego wszystkie dane, w tym numer PESEL, powinny znajdować się w aktach sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt I OZ 503/20; z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OZ 549/20; z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt I OZ 739/20; z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 774/20; z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 745/20, wszystkie dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedynie informacyjnie można dodać, że ze stanowiska Biura Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2021 r., odnoszącego się do wskazanych wyżej rozbieżności w orzecznictwie, wynika, że uzasadnione jest przyjęcie, iż art. 49 § 1 P.p.s.a. nie upoważnia Sądu do samodzielnego uzupełnienia braków formalnych skargi lub innego pisma przez poszukiwanie przez sąd w aktach administracyjnych informacji mających stanowić normatywnie określony brakujący element tego pisma. Stanowisko to jest zatem zbieżne z oceną Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.