II SA/Op 236/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 15 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt II SA/Op 236/15 wraz z uzasadnieniem postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 8 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę Z. M. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 15 kwietnia 2015 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił wniosek uczestniczki postępowania B. W. o uzupełnienie ww. wyroku w zakresie orzeczenia o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego. Odpis postanowienia został doręczony stronom postępowania: organowi – w dniu 25 listopada 2015 r., skarżącej – w dniu 27 listopada 2015 r., uczestniczce postępowania – w dniu 26 listopada 2015 r. (por. k: 48-50 akt sądowych). W dniu 8 grudnia 2015 r., do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Op 236/15. Wniosek został nadany na poczcie dnia 4 grudnia 2015 r., a wraz ze złożeniem wniosku skarżąca dokonała uiszczenia opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenie uzasadnienia wyroku, w wysokości 100 zł (por. k-51,53 akt). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że choć była obecna na rozprawie w dniu 8 października 2015 r., to z uwagi na swój wiek (77 lat), problemy ze słuchem i naturalnymi w tym wieku problemami z koncentracją, nie dotarła do niej informacja o sposobie zaskarżenia wyroku. Dodała, że większą część swojego życia spędziła na wsi, z dala od spraw sądowych, nie jest zatem obyta w sprawach urzędowych. Nie bez wpływu na całą sytuację miał także stres związany z samą rozprawą sądową. Wobec powyższego skarżąca pozostawała w przeświadczeniu, że treść wyroku zostanie jej doręczona i od tego momentu będzie mogła powziąć czynności w celu zaskarżenia przedmiotowego wyroku. Zdaniem skarżącej, z przywołanych wyżej przyczyn, takich jak podeszły wiek, problemy ze słuchem oraz stres związany z udziałem w postępowaniu sądowym, nie można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło z jej winy. Zauważyła także, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 27 listopada 2015 r., kiedy to otrzymała odpis postanowienia Sądu o oddaleniu wniosku uczestniczki postępowania w zakresie kosztów sądowych. Wówczas zdała sobie sprawę, że jej skarga została oddalona i że uchybiła terminowi do złożenie wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wskazała także, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu i sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 października 2015 r., uiściła wymaganą w tym przypadku opłatę kancelaryjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 P.p.s.a., a w myśl § 1 tego artykułu, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto § 4 stanowi, że z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Podstawę złożonego przez Z. M. wniosku, jak wynika z jego treści, stanowiła okoliczność przeświadczenia skarżącej, że czynności zmierzające do zakwestionowania zapadłego w sprawie wyroku będzie mogła podjąć po doręczeniu przez Sąd odpisu sentencji wyroku, które to doręczenie nastąpi z urzędu. Przyczynę w takim przeświadczeniu skarżąca upatruje w swoim podeszłym wieku, problemami ze słuchem i koncentracją, a także brakiem obycia w postępowaniu sądowym. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że skarżąca otrzymała zawiadomienie o wyznaczonym na dzień 8 października 2015 r. terminie rozprawy. Jak wynika z akt sądowych, zawiadomienie w tym zakresie zostało doręczone skarżącej w dniu 3 września 2015 r. W jego treści zawarto m. in. pouczenie (pkt 1 i 3), że niestawiennictwo strony na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy a także, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, skarżąca uczestniczyła osobiście w dniu 8 października 2015 r. w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, na której pouczono strony o sposobie zaskarżenia zapadłego wyroku (por. protokół rozprawy k: 32-33 akt). W rozpatrywanej sprawie termin złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie upłynął dla skarżącej z dniem 15 października 2015 r. Uwzględniając okoliczność, iż przyczyną dla której skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku było jej przeświadczenie o doręczeniu sentencji wyroku z urzędu, a zorientowała się o swoim błędnym przeświadczeniu na skutek otrzymanego w dniu 27 listopada 2015 r. odpisu postanowienia, stwierdzić należy, że wniosek o przywrócenie terminu złożony został w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wniosek ten został bowiem złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu postanowienia, czyli ustania przyczyny uchybienia. Ponadto, skarżąca dokonała uchybionej czynności, tj. złożyła wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a także opłaciła ten wniosek opłatą kancelaryjną w wysokości 100 zł, a zatem spełniła przesłanki z art. 87 § 4 P.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności złożonego wniosku, wyjaśnić należy, że Sąd ocenia w tym zakresie "brak winy" stanowiący przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Ocena tego kryterium sprowadza się do oceny dopełnienia przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W tym przedmiocie, zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie sadów administracyjnych, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy podmiotu (J.P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02 ; M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 296). Wynika to ze szczególnego (wyjątkowego) charakteru instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności, która może być wykorzystana jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Wyjątkowość tej instytucji wynika, z konstytucyjnej gwarancji ochrony pewności obrotu prawnego, pewności co do prawa także innych uczestników postępowania sądowadministracyjnego. Podniesiona przez skarżącą argumentacja, poddana ocenie zgodnie z przyjętym miernikiem należytej staranności, nie spełnia opisanych wyżej założeń. Niewątpliwie uchybienie terminowi, wynikające z subiektywnego przeświadczenia skarżącej o konieczności doręczenia jej przez Sąd odpisu sentencji wyroku, spowodowanego utrudnieniami w komunikacji słuchowej, podeszłym wiekiem oraz nieporadnością, nie jest przesłanką uzasadniająca przywrócenie terminu. Przedstawione przyczyny niedochowania terminu wynikają bowiem z istoty funkcjonowania człowieka i w przypadku skarżącej jest to stan przewlekły (słaby słuch) oraz postępujący wraz z upływem czasu (wiek skarżącej), a nie nagła sytuacja pogorszenia zdrowia w takim stopniu, aby można było uznać, że miała ona rzeczywisty wpływ na niemożność dokonania uchybionej czynności w ustawowym terminie. Podniesione przez skarżącą okoliczności, nie wykluczały bowiem możliwości dokonania czynności procesowej osobiście przez stronę, bądź przy pomocy osób trzecich (np. znajomych, bliskich, bądź przez inną upoważnioną osobę). Nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżąca w ramach staranności i dbałości o swoje sprawy, dopytała się, czy upewniła (jeżeli dobrze nie usłyszała pouczenia na rozprawie) w Wydziale Informacji Sądowej tut. Sądu za pośrednictwem telefonu, czy osobiście, o trybie dalszego procedowania zwłaszcza, co należy podkreślić, że otrzymała listownie zawiadomienie o rozprawie wraz ze stosownym pouczeniem, które to zawiadomienie odebrała osobiście. W niniejszej sprawie nie można zatem uznać, że kwestia stanu zdrowia, czy podeszłego wieku skarżącej miała wpływ na powstanie uchybienia w terminowym złożeniu wniosku. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżąca w ustawowym terminie sporządziła samodzielnie skargę, osobiście uczestniczyła także w rozprawie, a zatem jej ówczesny stan zdrowia, czy podeszły wiek nie uniemożliwiały jej podejmowania działań we własnej sprawie. Jeżeli nawet na skutek trwającej rozprawy skarżąca zestresowała się lub zdekoncentrowała, to w ocenie Sądu, mogła właściwe czynności procesowe, czy działania zmierzające do upewnienia się co trybu tych czynności, podjąć w późniejszym terminie, a miała na to do dyspozycji 7 dni od dnia rozprawy, na której ogłoszono zapadły wyrok. W tej sytuacji wskazywany stan zdrowia, brak koncentracji i stres, a także wiek skarżącej, pozostawały bez związku z samą możliwością złożenia stosownego wniosku, a zaistniałego opóźnienia nie usprawiedliwiają wskazywane przez skarżącą okoliczności, mające przemawiać według niej za brakiem jej winy w powstaniu uchybienia. Powody, dla których skarżąca nie dopełnia przedmiotowej czynności w terminie, nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia, co uzasadnia stwierdzenie, iż w sprawie niezaistniała okoliczność braku winy strony w uchybieniu terminu. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na zasadzie art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu, co orzekł, jak w sentencji.