II SA/Op 238/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A. D., J. D., E. K., M. K., M. K.1, Z. K., J. K., W. K., M. L., K. L., V. M., Z. M., W. M., G. N., H. P., U. P., D. T., E. T., A. T., M. T., Z. W., I. W. i B. W. od decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 12 sierpnia 2022 r., nr IN.V.7570.1.4.2022.MN w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez gminę postanawia 1. odrzucić sprzeciw A. D., J. D., E. K., M. K., M. K.1, Z. K., J. K., W. K., M. L., K. L., V. M., Z. M., W. M., G. N., H. P., U. P., D. T., E. T., A. T., M. T., Z. W., I. W. i B. W., 2. zwrócić kwotę po 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu: M. K.1, W. K., G. N., U. P., B. W., E. K., 3. zwrócić solidarnie Z. K. i J. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu, 4. zwrócić solidarnie V. M. i Z. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu, 5. zwrócić solidarnie D. T. i E. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu, 6. zwrócić solidarnie A. T. i M. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu, 7. zwrócić solidarnie Z. W. i I. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od sprzeciwu. A. D., J. D., E. K., M. K., M. K.1, Z. K., J. K., W. K., M. L., K. L., V. M., Z. M., W. M., G. N., H. P., U. P., D. T., E. T., A. T., M. T., Z. W., I. W. i B. W. (zwani dalej "skarżącymi") reprezentowani przez adwokata – T. Z., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu sprzeciw od decyzji Wojewody Opolskiego z 12 sierpnia 2022 r., nr IN.V.7570.1.4.2022.MN, w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez gminę. W wykonaniu zarządzenia z 9 września 2022 r., wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych sprzeciwu przez: wskazanie miejsca zamieszkania skarżących, wskazanie numeru PESEL skarżących oraz złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu skarżących przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie wezwano skarżących za pośrednictwem pełnomocnika do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi, przy czym: - skarżących: M. K.1, W. K., G. N., U. P., B. W., E. K., M. K., W. M., H. P. - do uiszczenia wpisu od skargi po 100 zł, - pozostałych skarżących, wezwano solidarnie wraz z innymi skarżącymi do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, a mianowicie: A. D. solidarnie z J. D., Z. K. solidarnie z J. K., M. L. solidarnie z K. L., V. M. solidarnie ze Z. M., D. T. solidarnie z E. T., A. T. solidarnie z M. T., Z. W. solidarnie z I. W. Powyższe wezwania zostały przesłane na adres pełnomocnika skarżących i pod tym adresem skutecznie doręczone 19 września 2022 r. Powyższe okoliczności obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (por.: k- 42 akt sądowych). W piśmie z 21 września 2022 r., nadanym do tut. Sądu przesyłką pocztową 26 września 2022 r. (data stempla na kopercie, por.: k-61 akt), pełnomocnik skarżących wskazał miejsce zamieszkania skarżących, numery ich PESEL, a także dołączył do akt sprawy pełnomocnictwa do reprezentowania każdego ze skarżących. Z treści przedstawionych pełnomocnictw pochodzących z okresu od 29 grudnia 2021 r. do 17 stycznia 2022 r. wynika, że poszczególni skarżący upoważniają adwokata T. Z. do reprezentacji w sprawie o odszkodowanie w związku z wywłaszczeniem nieruchomości oznaczonej numerem a o powierzchni 0,1177 ha a.m. [...] obręb G., zapisanej w księdze wieczystej [...], dokonanym na skutek decyzji Prezydenta Miasta Opola zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi gminnej nr [...]-ul. [...]. Z wyciągów bankowych znajdujących się w aktach sądowych wynika, że w sprawie uiszczone zostały wpisy od skargi w wysokości 100 zł, a mianowicie: - D. T. i E. T. - 20 września 2022 r. (por.: k-38 akt), - I. W. i Z. W. - 21 września 2022 r. (por.: k- 39 akt), - Z. M. i V. M. - 20 września 2022 r. (por.: k-40 akt), - U. P. - 20 września 2022 r. (por.: k-41 akt), - G. N. - 22 września 2022 r. (por.: k-43 akt), - B. W. - 23 września 2022 r. (por.: k-44 akt), - E. K. - 26 września 2022 r. (por.: k-45 akt), - Z. K. i J. K. - 26 września 2022 r. (por.: k-46 akt), - M. K.1 - 26 września 2022 r. (por.: k-47 akt), - W. K. - 26 września 2022 r. (por.: k- 62 akt), - M. T. i A. T. - 26 września 2022 r. (por.: k-63 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Sprzeciw A. D., J. D., E. K., M. K., M. K.1, Z. K., J. K., W. K., M. L., K. L., V. M., Z. M., W. M., G. N., H. P., U. P., D. T., E. T., A. T., M. T., Z. W., I. W., B. W. - należało odrzucić. Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie do art. 64b § 1 P.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 64b § 2 P.p.s.a. sprzeciw od decyzji powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, żądanie jej uchylenia oraz oznaczenie organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Ponadto, stosownie do art. 34 P.p.s.a. dostrzeżenia wymaga, że strony i ich organy mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Natomiast stosownie do regulacji odczytywanych łącznie, a zawartych w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Z regulacji tej wprost wynika, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W przypadku, gdy pismo (sprzeciw) strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle tej regulacji, niezachowanie wymogów formalnych sprzeciwu skutkuje wezwaniem przez sąd do uzupełnienia jej braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Podstawę odrzucenia skargi stanowi wówczas art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. określający, że sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. Podkreślenia wymaga, że wskazanie żądanych danych w trybie uzupełnienia skargi, ale nadesłanych po ustawowym terminie 7 dni oznacza, że braki skargi w tym zakresie nie zostały uzupełnione. Z uwagi na zaistniałe w sprzeciwie braki formalne i fiskalne w postaci braku oznaczenia miejsca zamieszkania skarżących, ich numerów PESEL oraz pełnomocnictwa dla adwokata T. Z. do działania w imieniu skarżących przed tut. Sądem, wezwanie do uzupełnienia opisanych braków formalnych skargi, zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących 19 września 2022 r. W tym samym dniu wezwano także skarżących - na ręce pełnomocnika - do uiszczenia wpisów od skargi w wysokości 100 zł. Wezwania zawierały pouczenia, że niezastosowanie się do ich treści w terminie 7 dni od dnia ich doręczenia, spowoduje odrzucenie skargi. Wobec powyższego, ustawowy termin 7 dni wyznaczony do dokonania żądanych czynności, upłynął 26 września 2022 r. Pismo zawierające miejsce zamieszkania skarżących, ich numery PESEL oraz załączone do niego pełnomocnictwa, zostało natomiast przesłane do tut. Sądu za pośrednictwem przesyłki pocztowej - 26 września 2022 r., a więc w ww. terminie. Pomimo nadesłania pisma z 26 września 2022 r. z żądanymi informacjami dotyczącymi miejsca zamieszkania skarżących oraz ich numerów PESEL, nie można jednak uznać, że w sprawie uzupełniono braki formalne sprzeciwu w zakresie przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa do działania przed tut. Sądem. Użyte w nadesłanych do akt pełnomocnictwach udzielonych adwokatowi T. Z. przez skarżących, zostało użyte sformułowanie: "[..] upoważniam adw. T. Z. do reprezentacji w sprawie o odszkodowanie w związku z wywłaszczeniem nieruchomości oznaczonej numerem a o powierzchni 0,1177 ha a.m. [...] obręb G., zapisanej w księdze wieczystej [...], dokonanym na skutek decyzji Prezydenta Miasta Opola zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi gminnej nr [...]-ul. [...]". W ocenie Sądu, przedstawiona treść pełnomocnictwa nie może zostać uznana za upoważnienie do działania w niniejszej sprawie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, ani przez żadnym innym sądem administracyjnym. Upoważnia ono w istocie do działania w postępowaniu administracyjnym, wskazując konkretną sprawę mającą być przedmiotem rozpoznania przez organ administracyjny. W świetle art. 46 § 3 P.p.s.a., nie budzi jednak wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Należy bowiem odróżnić sprawę administracyjną (czyli prowadzoną i załatwianą przez organy administracji publicznej) od sprawy sądowoadministracyjnej, w której sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności postępowania organu administracji publicznej. Natomiast P.p.s.a. nie przewiduje instytucji pełnomocnictwa domniemanego. W każdym przypadku, bez względu na okoliczności, wymagane jest, aby udzielenie pełnomocnictwo miało charakter wyraźny (Z.R. Kmiecik, Zakres pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, PS 2007/4) co oznacza, że musi z jego treści wynikać zakres umocowania. Zgodnie bowiem z art. 39 P.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do: 1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem; 2) udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach; 3) cofnięcia skargi w całości lub w części, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie; 4) odbioru kosztów postępowania. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą - samo załączenie pełnomocnictwa do skargi, nie wskazuje na to, że pełnomocnictwo to upoważnia do reprezentowania strony w sprawie wywołanej wniesieniem skargi. Sąd rozpoznający sprawę powinien każdorazowo badać zakres udzielonego pełnomocnictwa, który musi wynikać wprost z tego pełnomocnictwa i w żadnym zakresie nie może być on dorozumiany (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 2070/11, dostępne na ). W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma także okoliczność, że niezależnie od treści wymienionych przepisów, które powinny być pełnomocnikowi znane, dodatkowo wezwaniem z 9 września 2022 r. został on zobowiązany do złożenia pełnomocnictwa uprawniającego do działania w imieniu skarżących, z zastrzeżeniem rygoru odrzucenia skargi. Treść zarządzenia była jednoznaczna i wskazywała, że do akt sprawy należy przedłożyć oryginał pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelny odpis, obejmujący upoważnienie do działania w imieniu strony wnoszącej sprzeciw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi. Wzywało ono do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, a treść wezwania nie mogła wywołać u fachowego pełnomocnika żadnych wątpliwości co do obowiązku podlegającego wykonaniu. Mimo to, wskazany brak formalny nie został usunięty prawidłowo, co oznaczało, że sprzeciw nie został złożony przez osobę uprawnioną. Podkreślenia wymaga, że sprzeciw został sporządzony i podpisany przez zawodowego pełnomocnika, który pomimo prawidłowego wezwania, nie przedłożył do akt sądowych niniejszej sprawy pełnomocnictwa, z którego zakresu wynika umocowanie do działania przed sądami administracyjnymi. To na pełnomocniku skarżących spoczywał obowiązek złożenia stosownego dokumentu pełnomocnictwa przed sądem, a warunku tego nie spełnia pełnomocnictwo, którego zakres przedmiotowy dotyczy niniejszej sprawy. Z przedstawionego wyżej stanu sprawy wynika, że pełnomocnik skarżących nie wykonał prawidłowo wezwania, albowiem w terminie do wykonania wezwania nie nadesłał pełnomocnictw odpowiadających treści wezwania. Wyjaśnienia wymaga także aspekt sprawy, związany z adresatem wezwania dotyczącego uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska reprezentowanego przez niektóre składy orzekające sądów administracyjnych, zgodnie z którym Sąd I instancji powinien skierować wezwanie do samego skarżącego w kwestii uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu (skargi). Zdaniem tut. Sądu, skoro sprzeciw został sporządzony i wniesiony przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, który wskazał w sprzeciwie, że zastępuje skarżących, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. powinien wezwać pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie jest on zobowiązany – z uwagi na nieusunięcie przez profesjonalnego pełnomocnika w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi – do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżących do podpisania sprzeciwu osobiście, prowadziłoby w istocie do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, sprzeciw (skarga), którego brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucony na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. (por. postanowienia NSA: z 8 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 613/22, z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 459/22; z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 403/22; z 9 marca 2022 r., sygn. akt I OZ 71/22; z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17; z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21). Mając na względzie, że w sprawie nie uzupełniono braków formalnych skargi w ustawowym terminie, zaistniały przesłanki do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., co Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Dodatkowo, w stosunku do skarżących: A. D., J. D., M. K., M. L., K. L., W. M. i H. P. - zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi z powodu nieusunięcia przez wymienionych skarżących braków fiskalnych sprzeciwu. Warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego sprzeciwu, jako pisma procesowego, jest również - stosownie do treści art. 230 P.p.s.a. - uiszczenie od niego wpisu. Zgodnie z tą regulacją, od pism wszczynających postępowanie, do jakich należy sprzeciw, pobiera się wpis stały, który w myśl § 2 ust. 1 pkt 6a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), wynosi w niniejszej sprawie 100 zł. Skarga, a na zasadzie cytowanego art. 64b § 1 P.p.s.a. – sprzeciw, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Skoro wezwanie do uiszczenia wpisu od sprzeciwu zostało doręczone skarżącym skutecznie 9 września 2022 r. (do rąk pełnomocnika), a wymienieni skarżący, tj. A. D., J. D., M. K., M. L., K. L., W. M. i H. P. nie uiścili wpisu do 26 września 2022 r., to zaistniały także przesłanki do odrzucenia ich sprzeciwu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 64b § 1 P.p.s.a. Orzeczenie co do zwrotu wpisu od skargi zawarte w punkcie 2 sentencji uzasadnia z kolei art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym, zwrot całości uiszczonego wpisu przysługuje od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.