II SA/Op 24/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spraw. Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. W dniu 11 sierpnia 2004 r. J. C. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od 5 lipca 2004 r., tj. od daty nadania obywatelstwa polskiego. Wyjaśniła, że wymagane, pełne dokumenty wpłynęły do organu w następnym dniu po otrzymaniu z Urzędu Wojewódzkiego zaświadczenia o nadaniu obywatelstwa. W kolejnych pismach podała, że skończyła 78 lat i jest osobą chorą. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 104 i art. 130 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Oświadczeniach rodzinnych, przyznał bezterminowo J. C. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144,00 zł. miesięcznie, począwszy od 1 sierpnia 2004 r. W odwołaniu od powyższej decyzji J. C. wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 5 lipca 2004 r. Stwierdziła, że telefoniczną informację o nadaniu jej obywatelstwa polskiego uzyskała dopiero w sierpniu 2004 r., zatem – nie ze swej winy – nie mogła złożyć dokumentów w sprawie zasiłku w lipcu 2004 r. W dniu 17 sierpnia 2004 r. zwróciła się o przyznanie zasiłku od daty nadania obywatelstwa, lecz na swój wniosek nie otrzymała odpowiedzi. Podkreśliła, że decyzję z dnia [...] doręczono jej dopiero w dniu 11 października 2004 r. J. C. poinformowała także, że jest kombatantem II wojny światowej i ukończyła 78 lat. Porusza się na wózku inwalidzkim, choruje na nadciśnienie oraz osteoporozę kręgosłupa. W październiku 2004 r. złamała bark i założono jej gips od szyi do pasa. Ponadto odwołująca się wyjaśniła, że nie otrzymuje ani renty, ani emerytury, mieszka u córki i zięcia, którzy ją utrzymują. Córka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dlatego przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od 5 lipca 2004 r. ma dla skarżącej duże znaczenie. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...], o numerze [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż Prezydent Miasta [...] prawidłowo przyznał J. C. zasiłek pielęgnacyjny, poczynając od 1 sierpnia 2004 r. Przede wszystkim uznał, że strona spełnia przesłankę, o której mowa w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli skończyła 75 lat gdyż urodziła się 6 września 1926 r. Dalej wskazał na przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jednocześnie SKO w O. powołało się na § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, który wskazuje, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna wniosek strony. Wzór wniosku określa Załącznik nr 5 do niniejszego rozporządzenia, i dołącza się do niego m.in. uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny. Ponieważ J. C. złożyła wymagane dokumenty w dniu 11 sierpnia 2004 r., mogła otrzymać żądany zasiłek dopiero od tego miesiąca. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że argumenty strony dotyczące trudnej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje, nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. J. C. złożyła skargę na powyższą decyzję, w której ponownie wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 5 lipca 2004 r. Powtórzyła argumenty odwołania, akcentując, iż nie ze swej winy, lecz w wyniku opieszałego działania urzędników Urzędu Wojewódzkiego nie została już w lipcu poinformowana o nadaniu jej obywatelstwa polskiego, mimo że dokumenty w tej sprawie znajdowały się w Urzędzie od 12 lipca 2004 r. O tym fakcie została powiadomiona w dniu 10 sierpnia 2004 r., zatem pełną dokumentację w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego mogła złożyć dopiero w dniu następnym. W wyniku wadliwego działania urzędników została pozbawiona zasiłku za jeden miesiąc. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy sądowej, pełnomocnik skarżącej – Ż. P. podtrzymała wnioski skargi. Podkreśliła, że zasiłek pielęgnacyjny jest jedynym dochodem, z którego utrzymuje się jej matka, a nadto zarzuciła, że skarżąca została pozbawiona swych praw, poprzez wadliwe działania organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje: Skarga J. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w sytuacji naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.s.a.). W przypadku gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 151 p.s.a.). Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, by naruszała ona prawo. Stosownie do treści art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (ust. 1). Zasiłek ten przyznaje się m.in. osobie, która ukończyła 75 lat (ust. 2 pkt 3), przy czym – zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – musi ona jednocześnie spełniać dodatkową przesłankę, bowiem świadczenia rodzinne przysługują wyłącznie obywatelom polskim, cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, oraz cudzoziemcom przebywającym na terytorium R.P., posiadającym status uchodźcy lub zezwolenie na osiedlenie się w R.P., jeżeli zamieszkują łącznie z członkami rodzin na terytorium R.P. Nie ulega wątpliwości, że J. C. spełnia powyższe wymogi, bo urodziła się 6 września 1926 r., a więc ukończyła już wymagane przepisem 75 lat, a ponadto jest obywatelką Polski, gdyż w dniu 5 lipca 2004 r. Prezydent R.P. nadał jej obywatelstwo polskie. Okoliczności tych nie kwestionują zresztą organy administracji obu instancji, które zgodnie uznały, że skarżącej służy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek ten przyznano w wysokości 144,00 zł., zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadmienić też trzeba, że J. C. nie zgłaszała zarzutów, co do wysokości otrzymanego bezterminowo świadczenia. W przedmiotowej sprawie spór dotyczył wyłącznie daty, od której należało przyznać zasiłek pielęgnacyjny. Jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., kwestię tę reguluje art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiąc, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie § 7 obowiązującego w dacie orzekania przez organ drugiej instancji rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162) przewiduje, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ze wskazanych regulacji wyraźnie wynika, że inicjatywę wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego przyznano wyłącznie stronie, i że data złożenia kompletnego wniosku do organu wywołuje dwa istotne dla całego postępowania skutki. Po pierwsze, w dniu złożenia wniosku następuje wszczęcie postępowania administracyjnego. Po drugie, data złożenia wniosku decyduje o początku okresu zasiłkowego, który biegnie od pierwszego dnia miesiąca, w którym przekazano organowi pełną dokumentację. Bezsporne w sprawie jest to, że wniosek J. C. wpłynął w dniu 11 sierpnia 2004 r., a nie w lipcu 2004 r., zatem najwcześniej od pierwszego dnia sierpnia, mógł być skarżącej przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Przytoczone powyżej przepisy, odnoszące się do poruszanych kwestii, są jednoznaczne i nie pozostawiają organom jakichkolwiek możliwości odmiennego określenia terminu, od którego zaczyna biec okres zasiłkowy. Oceny tej nie może zmienić podnoszona w odwołaniu i w skardze okoliczność, że w wyniku opieszałego działania pracowników Urzędu Wojewódzkiego skarżąca została pozbawiona zasiłku za jeden miesiąc (lipiec). Organy administracji orzekające w sprawie nie są bowiem uprawnione do samowolnego, pozaustawowego, ustalania wyjątków od obowiązujących przepisów, niezależnie od siły argumentów osoby ubiegającej się o świadczenie, trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, czy też zaistnienia pewnych zdarzeń, za które osoba nie ponosi winy. W przedmiotowej sprawie nie sposób nie zauważyć, że J. C. kieruje swe zarzuty pod adresem urzędników podległych Wojewodzie [...], tymczasem w sprawie orzekał organ jednostki samorządu terytorialnego. Na koniec należy też podnieść, że każda osoba, która czuje się pokrzywdzona działaniem władzy, i która uważa, że z powodu bezprawnych działań urzędników poniosła konkretną szkodę, może dochodzić swych praw na drodze postępowania cywilnego. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przedstawione dotychczas ustalenia i wywody, Sąd nie stwierdził, by decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. naruszała prawo materialne. Nadto, przedmiotowa decyzja pozostaje także w zgodzie z przepisami procedury administracyjnej. Organ odwoławczy, stosownie do wymogów art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, zapoznał skarżącą w sposób wyczerpujący z argumentacją prawą rozstrzygnięcia, stąd też w pełni uprawniony jest pogląd, że zaskarżona decyzja odpowiada również wymogom art. 107 § 3 cyt. wyżej ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Potwierdziły się natomiast zarzuty zbyt długiego oczekiwania na kolejne decyzje wydawane w przedmiotowej sprawie, jednak uchybienia organów w tym zakresie nie mogły skutkować uchyleniem tych orzeczeń. Zważywszy na powyższe, po myśli art. 151 p.s.a., należało skargę oddalić.