II SA/Op 24/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa w Opolu w przedmiocie odmowy przedłużenia umowy dzierżawy gruntu postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 22 stycznia 2009 r. R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, żądając stwierdzenia: 1) bezczynności organu administracyjnego, jakim jest Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy Opole, 2) nieuzasadnionej odmowy przedłużenia umów dzierżawnych, 3) dyskryminacji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 26 stycznia 2009r. skarga R. G. została rozłączona na trzy odrębne skargi, a sprawa dotycząca zakresu pkt 2 wskazanego wyżej pisma R. G., tj. nieuzasadniona odmowa przedłużenia umów dzierżawnych, została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 24/09 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. We wniesionej skardze R. G. zarzucił Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa niczym nieuzasadnioną odmowę przedłużenia umowy dzierżawy terenów pokopalnianych, dzierżawionych przez skarżącego. Dalej skarżący podał, że przez 35 lat włożył wiele pracy w zagospodarowanie tego terenu. Po przejęciu gruntu przez Agencję, zaczęła ona ustalać wysokie opłaty z tytułu dzierżawy, a obecnie nakazuje skarżącemu opuścić ten grunt w ciągu niespełna 14 dni. W odpowiedzi na skargę, Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy Opole, reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego J. J., wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Agencji kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący wraz z żoną H. byli dzierżawcami nieruchomości wchodzących w skład zasobu własności rolnej Skarbu Państwa na podstawie umów dzierżawy, zawartych w dniach 13 czerwca 1988 r., 20 lipca 1993 r., 18 sierpnia 2000 r., 15 marca 1995 r., 14 marca 2000 r., przy czym pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. skarżący został poinformowany o wygaśnięciu umowy dzierżawy z dniem 30 września 2008 r. i wezwany do wydania przedmiotu dzierżawy, natomiast po wniesieniu skargi pismem z dnia 16 marca 2009 r. skarżący został poinformowany o podstawach prawnych zabezpieczenia płatności czynszu określonego umową dzierżawy, a także o wynikającym z art. 5 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) obowiązku Agencji, będącej pełnomocnikiem Skarbu Państwa, zabezpieczenia majątku Skarbu Państwa w sposób zapewniający skuteczne możliwości egzekwowania płatności czynszu. Ponadto podniesiono, że dochodzenie zawarcia umowy dzierżawy powinno nastąpić w drodze powództwa cywilnego w trybie art. 64 Kodeksu cywilnego i skarga w niniejszym postępowaniu winna być oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie wskazać trzeba, że w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, jakie zostały wymienione enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w art. 3 P.p.s.a., oraz inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy, jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż R. R. wniósł skargę na Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa Oddział Terenowy w Opolu w przedmiocie odmowy przedłużenia umowy dzierżawy gruntów. Świadczą o tym zarówno kserokopie dokumentów zalegające w aktach administracyjnych, dołączone przez organ przy odpowiedzi na skargę, w tym kserokopie umów dzierżawy, jak i treść żądania skargi. Z tego względu należy uznać, iż w sprawie spór, który dotyczy roszczeń z umowy dzierżawy nieruchomości, zawartej pomiędzy skarżącym a reprezentantami Agencji, ma charakter cywilnoprawny. Sporne grunty mogą być w użytkowaniu skarżącego jedynie na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z właścicielem nieruchomości. Wskazać przyjdzie w tym miejscu, iż zagadnienie dzierżawy jest uregulowane w przepisach art. 693 - 709 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 693 § 1 K.c., przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Cywilnoprawne uregulowania w zakresie dzierżawy przesądzają o tym, że zawarcie umowy dzierżawy nie może nastąpić w drodze aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu administracyjnym, ani też w wyniku czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogłyby być przedmiotem skargi. Nie ma tu w żadnym wypadku miejsca na władcze działanie administracji publicznej, określające wynikające z przepisów prawa uprawnienia i obowiązki, gdyż takie działanie organu zastępowałoby instytucje prawa cywilnego. Uwzględniając dotychczas powiedziane, skonkludować należy, że niniejsza sprawa, objęta skargą na Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, jako sprawa z zakresu prawa cywilnego, jest normowana przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 K.p.c.). Zgodnie zaś z art. 2 K.p.c., do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Z tego względu kwestia podnoszona przez skarżącego, odmowy przedłużenia umowy dzierżawy nieruchomości rolnych, będąca kwestią z zakresu prawa cywilnego, nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, skargę należało odrzucić, stąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Odnośnie złożonego przez pełnomocnika Agencji wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wyjaśnić przyjdzie, że stosownie do przepisów działu V P.p.s.a., regulującego kwestię kosztów postępowania, koszty postępowania zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego (art. 200 i 209 P.p.s.a.). Nie jest zatem możliwe zasądzenie od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, z zastrzeżeniem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które dotyczą skargi kasacyjnej.