II SA/Op 25/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym skargi W. S. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie odszkodowania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 1 grudnia 2010 r., określonym jako pozew przeciwko ZUS-Opole, a skierowanym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, W. S. domagał się zasądzenia na jego rzecz odszkodowania od ZUS w wysokości 500.000 zł. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na nieprawidłowości, jakich - jego zdaniem - dopuścił się ZUS w Opolu w postępowaniu dotyczącym przeliczenia emerytury. Podał, że od dnia przyznania mu emerytury przez LVA [...], tj. od 1 września 2004 r., pobierał ją w całości w Niemczech. Następnie ZUS w Opolu w sposób bezpodstawny dokonał rozdzielenia jego emerytury na część, którą nadal otrzymuje z LVA [...] oraz część otrzymywaną z ZUS. Konsekwencją powyższego jest ponoszenie przez skarżącego kosztów z tytułu dwukrotnego opodatkowania oraz pozbawienie prawa do ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto W. S. zarzucił, że ZUS bezprawnie przekazał do LVA [...] należne mu wyrównanie w kwocie 6216,61 zł. Zdaniem skarżącego, powyższe uchybienia w działaniu ZUS w Opolu uzasadniają zasądzenie od tej instytucji odszkodowania w żądanej wysokości. Jednocześnie W. S. wniósł o zwolnienie z opłat sądowych wskazując, że jego emerytura stanowi kwotę "na granicy ubóstwa i nędzy". W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu wniósł o jej odrzucenie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że sprawa o odszkodowanie nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy podnieść, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do pkt 1 wskazanej regulacji, przesłankę taką stanowi niewłaściwość sądu. W pierwszym rzędzie Sąd zatem badał, czy ze względu na przedmiot zaskarżenia skarga może zostać rozpoznana merytorycznie, czy też kwestionowane w niej akty lub czynności takiej kontroli sądowej nie podlegają. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., sąd orzeka w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach. Zasada ta znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z niebudzącej wątpliwości treści skargi oraz nadesłanej przy skardze dokumentacji, skarżący wyraził dezaprobatę w związku z działaniami pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, którzy nie rozpatrzyli jego wniosku dotyczącego przeliczenia emerytury. Kwestionując także prawidłowość postępowania przedstawicieli organu w związku z przysługującymi mu świadczeniami, domagał się zasądzenia odszkodowania w wysokości 500.000 zł. Skarżący nie wskazał zatem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, podjętych lub dokonanych przez organy administracji państwowej, które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. W tym miejscu dodać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem administracji publicznej, a państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. Tak więc rozpoznanie żądania zasądzenia odszkodowania, co wskazuje na cywilny charakter sprawy, a także rozpoznanie zarzutów noszących cechy skargi na pracowników ZUS, niewątpliwie nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. Zauważenia wymaga, że do roszczeń odszkodowawczych zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Na mocy zaś art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Rozpatrywana sprawa nie została przekazana do właściwości sądów szczególnych, w tym do właściwości sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy skargę należało odrzucić, na podstawie wskazanego wyżej art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.