II SA/Op 25/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. W. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. W skardze sformułowała wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza złożyła ten wniosek na urzędowym formularzu. We wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ma dochód miesięczny z tytułu emerytury w kwocie netto 2.139,58 zł, a mąż z tytułu umowy o pracę w kwocie netto 2.713,17 zł, ich łączny miesięczny dochód netto to 4.852,75 zł. Majątek jaki posiada skarżąca to dom o powierzchni [...] m2 , wartości 150.000 zł, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha o wartości 349.272 zł, użytkowana przez A, w której pracuje mąż, samochód osobowy [...]. Ponadto ma oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 101.064 zł. Opłaca media w kwocie 195 zł miesięcznie i kwartalnie w kwotach 130 zł za szambo i 156 zł za wodę, na leki wydają miesięcznie 220 zł. Rocznie wydaje też kwotę 7.987 zł na ubezpieczenie samochodu, domu, podatek od nieruchomości, opał. Co miesiąc wydaje 40 zł na ubezpieczenie. Skarżąca podniosła, że mąż choruje przewlekle, oboje przyjmują leki i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku swojego budżetu. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi 4.852,75 zł, ponadto ma ona 101.064 zł oszczędności. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. należało rozważyć, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o jego przyznanie. Strona zobligowana jest, zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy, z jednej strony, uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej, ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody i posiadany majątek. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej pod względem wyżej podanych przesłanek ustawowych, orzekający - biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku -uznał, że nie spełnia ona przesłanek przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie. Ocena sytuacji materialnej skarżącej prowadzi, bowiem do stwierdzenia, że jest ona w stanie ponieść koszty postępowania bez spowodowania zachwiania w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych swoich i małżonka. Wyjaśniając powyższą ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni, przede wszystkim należy wskazać, że dochód na jedną osobę w jego gospodarstwie domowym wynosi 2.426,37 zł. Uwzględniając, że skarżąca z mężem wydają ok. 220 zł miesięcznie na leki, oraz 1.841 zł miesięcznie na tzw. media, ubezpieczanie samochodu, domu, podatek, opał, to dochód na jednego członka rodziny obniża się do kwoty 1.505 zł. Sam ten dochód, w ocenie referendarza, powoduje, że nie można kwalifikować skarżącej do przyznania jej prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Dodatkowo przeciwko przyznaniu skarżącej prawa pomocy przemawia posiadanie przez nią, kwoty 101.064 zł oszczędności. Wprawdzie skarżąca podniosła, że mąż przewlekle choruje i że muszą oboje przyjmować leki, ale nie wykazała, aby choroby i leki wymagały wydatkowania posiadanych oszczędności. Według natomiast przyjmowanych w orzecznictwie poglądów, podzielanych przez orzekającego, jak przykładowo wyrażonego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I SO/Sz 1/10, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 620345; "Jeśli ponoszone uzasadnione wydatki konsumują wskazane dochody, wnioskodawca nie posiada oszczędności, nie dysponuje majątkiem, którym mógłby swobodnie dysponować oraz nie może podjąć pracy zwiększającej dochody, to sytuacja ta uzasadnia uwzględnienie wniosku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a." Inne, zbieżne z poglądami orzekającego, orzeczenie sądowowadministracyjne, jak postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 605/10, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 1095750; stanowiące z kolei, że "Aktualna linia orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (głównie w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych), jednak wyjątkowe okoliczności pozwalają na odstępstwo od tej reguły." Za wyjątkowe okoliczności natomiast, pomimo posiadania przez skarżącego znacznych środków na rachunkach bankowych, pochodzących głównie z odszkodowań, uznano fakt, że on sam nie chodzi, z trudem siedzi w wózku inwalidzkim, występuje u niego uszkodzenie rdzenia kręgowego, ma znaczny stopień niepełnosprawności, 100 % uszczerbku na zdrowiu, wymaga stałej opieki osób trzecich, poprawa zdrowia wymaga kosztownych zabiegów operacyjnych oraz rehabilitacji. Natomiast w postanowieniu natomiast z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "1. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swoich praw przed sądem. 2. Rozstrzygające znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów. Posiadanie majątku, w szczególności oszczędności i nieruchomości, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych." Orzeczenia te w sposób jednoznaczny wskazują, że posiadanie stałych dochodów, majątku ruchomego i nieruchomego, tak jak w sytuacji skarżącej, wykluczają ją z grona osób ubogich, do których skierowana jest instytucja prawa pomocy. W tym miejscu przychodzi także wyjaśnić, że jednym z głównych elementów mających wpływ na ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanki przyznania prawa pomocy jest również określenie rozmiaru obciążenia finansowego ciążącego na niej w związku z postępowaniem. Koszty sądowe, jakie obecnie obowiązana jest ponieść skarżąca, to wpis sądowy od skargi, stosownie § 2 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", wynosi on 100 zł. Ewentualne dalsze koszty postępowania, jakie mogą powstać dla skarżącej, to 100 zł opłaty kancelaryjnej za wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł - jak stanowi § 3 rozporządzenia - czyli w tym wypadku byłaby to kwota 100 zł. Łącznie, więc koszty sądowe, jakie mogą obciążać skarżącą w sprawie to kwota 300 zł, a obecnie wymagana jest kwota 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Biorąc, zatem pod uwagę przede wszystkim wykazany przez skarżącą dochód jej gospodarstwa domowego oraz wykazane oszczędności, nie można przyjąć, że aktualnie nie posiada ona środków na pokrycie kosztów sądowych. Podsumowując skoro skarżąca dysponuje wraz mężem stałym dochodem oraz oszczędnościami, a pomimo deklarowanego złego stałego stanu ich zdrowia i potrzeby stałego przyjmowania leków, nie wykazała, aby koszty z tym związane przewyższały posiadane środki finansowe, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. W związku z powyższym na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.