II SA/Op 260/15

WyrokWSA w Opolu2015-10-06

Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu, wynikająca z niedbalstwa przedstawiciela rolnika, jest zgodna z prawem Unii Europejskiej i polskim prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej jest zasadna, ponieważ uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu, nawet wynikające z niedbalstwa przedstawiciela rolnika, stanowi podstawę do odrzucenia wniosku o pomoc. Zachowanie przedstawiciela, polegające na braku inicjatywy w umożliwieniu kontroli do końca roku kalendarzowego, zostało zakwalifikowane jako utrudnianie lub uniemożliwienie kontroli, co jest sprzeczne z wymogiem działania z należytą starannością przezornego rolnika.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Podczas próby przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie, przedstawiciel rolnika odwołał wyznaczony termin z powodu choroby dziecka, a następnie sam zachorował. Kolejne próby kontaktu telefonicznego i przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie nie powiodły się. Organ odmówił przyznania płatności, uznając to za uniemożliwienie kontroli. Rolnik wniósł skargę, argumentując, że nie został prawidłowo poinformowany o terminie kontroli i że jego przedstawiciel był chory.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania jednolitej płatności obszarowej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. S., dalej zwanego także Producentem, jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z dnia 4 lutego 2015 r., nr [...], odmawiającą przyznania Producentowi jednolitej płatności obszarowej. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 12 maja 2014 r. P. S. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z siedzibą w Polskiej Cerekwi o przyznanie płatności na rok 2014. We wniosku wnioskodawca wskazał do płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) dwadzieścia pięć działek rolnych o łącznej powierzchni 10,63 ha. W dniu 30 grudnia 2014 r. Inspektorzy Powiatowego Lekarza Weterynarii podjęli próbę przeprowadzenia w gospodarstwie P. S. kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Z protokołu z dnia 30 grudnia 2014 r., nr [...], wynika iż do czynności kontrolnych nie doszło z uwagi na uniemożliwienie przez Producenta ich wykonania. W rubryce ww. raportu "Ustalenia końcowe" zawarte zostały uwagi osób wykonujących kontrole: "Kontrola CC-INT nie została przeprowadzona ze względu na odmowę kontroli w ustalonym terminie i dalszy brak możliwości skontaktowania się z właścicielem". Dalej wskazano, że - po wcześniejszej próbie przeprowadzenia kontroli bez zapowiedzi - telefonicznie nawiązano kontakt z przedstawicielem właściciela w dniu 12 grudnia 2014 r. i ustalono termin kontroli na 17 grudnia 2014 r. W dniu 15 grudnia 2014 r. przedstawiciel właściciela gospodarstwa z przyczyn osobistych telefonicznie odwołał kontrolę. W trakcie rozmowy przekazane zostały mu informacje, że w związku z odmową oraz brakiem udostępnienia gospodarstwa do kontroli w późniejszym terminie, konsekwencją tego stanu rzeczy będzie odebranie dopłat bezpośrednich przez ARiMR. W protokole odnotowano, że w dniach od 22 do 30 grudnia 2014 r. wielokrotnie próbowano telefonicznie skontaktować się z właścicielem lub jego przedstawicielem. Wobec braku kontaktu telefonicznego zdecydowano o przeprowadzeniu kontroli na miejscu w siedzibie stada. Po przyjeździe do gospodarstwa Inspektor Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Kędzierzynie-Koźlu nie został wpuszczony na jego teren pomimo podjęcia próby nawiązania kontaktu z osobami przebywającymi wtedy w domu. Pismem z dnia 23 stycznia 2015 r. P. S. złożył wyjaśnienia do raportu, w których podniósł, iż w miesiącu grudniu 2014 r. przebywał za granicą. W tym czasie w jego domu mieszkała żona siostrzeńca, która była jego przedstawicielem. Producent potwierdził, iż zapowiedziana kontrola na dzień 17 grudnia 2014 r. została odwołana przez przedstawiciela, jednakże nie zgodził się z informacjami organu, iż były podejmowane jakiekolwiek inne próby kontaktowania się z przedstawicielem w celu ustalenia kolejnego terminu przeprowadzenia kontroli. Ponadto, wniósł o wyznaczenie nowego terminu kontroli listownie z tygodniowym wyprzedzeniem. Decyzją z dnia 4 lutego 2015 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi, działając m.in. na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., str. 65 - dalej zwanego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009), po rozpatrzeniu wniosku na rok 2014, odmówił P. S. przyznania jednolitej płatności obszarowej. W uzasadnieniu wskazał, iż podstawą odmowy przyznania płatności było uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli gospodarstwa rolnego przez Producenta. W odwołaniu od tej decyzji P. S. kolejny raz wyjaśnił, iż przez cały grudzień 2014 r. przebywał poza granicami kraju. Następnie opisał okoliczności, które doprowadziły do uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie. Podał, że z uwagi na chorobę dziecka w dniu 15 grudnia 2014 r., jego przedstawiciel musiał odwołać wyznaczoną na dzień 17 grudnia 2014 r. kontrolę w jego gospodarstwie, natomiast w dniu 17 grudnia 2014 r., zachorował z kolei sam przedstawiciel. Na potwierdzenie tego faktu przedstawił decyzję Prezesa KRUS o przyznaniu na rzecz przedstawiciela zasiłku chorobowego, od tej daty do 15 stycznia 2015 r. Odnosząc się z kolei do próby przeprowadzenia kontroli w terminie 30 grudnia 2014 r. poinformował, iż jego przedstawicielka przebywająca wtedy w jego domu, mogła spać z powodu choroby, dlatego nic nie wiedziała, ani nie słyszała o wizycie Inspektora Weterynarii. Poza tym bramy i furtka są przez cały rok pozamykane, a dzwonek mają "tylko przy drzwiach wejściowych do domu". Nadto, w jego ocenie, odebranie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest spowodowane nieprawidłowym powiadomieniem przez Inspektora Weterynarii o zamierzonej kontroli na dzień 30 grudnia 2014 r. Ponadto stwierdził, iż Inspektor Weterynarii miał dość czasu, aby powiadomić Producenta pismem poleconym o kontroli, a nie telefonicznie. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ, po zrelacjonowaniu stanu faktycznego i prawnego, zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie fakt uniemożliwienia przez P. S. wykonania kontroli na miejscu w zakresie wymogów wzajemnej zgodności (Identyfikacja i rejestracja zwierząt) ustalono na podstawie protokołu z czynności kontrolnych nr raportu [...], który stanowi kluczowy dowód w sprawie. Organ, wskazując na rubrykę "Ustalenia końcowe" raportu uznał, iż opisany w niej stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, stosownie do którego, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola. Odnosząc się z kolei do argumentacji odwołującego organ zauważył, że mając na względzie treść art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm. - dalej zwanej ustawą) ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tymczasem P. S. wraz z pismem odwoławczym przedłożył jedynie decyzję Prezesa KRUS przyznającą (za okres od 17 grudnia 2014 r. do 15 stycznia 2015 r.) zasiłek chorobowy z tytułu czasowej niezdolności do pracy R. J. H., która podczas jego nieobecności była upoważniona do reprezentowania Producenta w ramach prowadzonych czynności kontrolnych z tytułu złożonego wniosku o dopłaty. W tym zakresie organ zaznaczył, że choć okoliczności, z powodu których przedmiotowa kontrola nie odbyła się, dotyczą jego pełnomocnika, to ich negatywne skutki obciążają samego Producenta. Nadmienił, że w sytuacji choroby pełnomocnika, która uniemożliwiała wykonywanie czynności w ramach udzielonego mu umocowania, P. S. powinien udzielić pełnomocnictwa innej osobie zdolnej do jego reprezentowania podczas nieobecności Producenta. Ponadto wskazując, iż czynności kontrolne w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt powinny zostać przeprowadzone do końca roku 2014, nie zgodził się z argumentacją odwołującego, że po odmowie przez pełnomocnika przeprowadzenia zapowiedzianej kontroli, miał dostateczną ilość czasu, aby kolejny raz powiadomić Producenta listem poleconym o kontroli. Argumentował, iż przeprowadzone czynności w tym obszarze, po 31 grudnia 2014 r. stanowiłyby materiał dowodowy, który nie mógłby zostać uwzględniony w prowadzonym postępowaniu o przyznanie płatności na rok 2014. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo organ I instancji zdecydował o nieuwzględnieniu prośby Producenta o przeprowadzeniu kontroli w roku kalendarzowym 2015. Dalej zaakcentował, iż cechą charakterystyczną czynności kontrolnych z CC IRZ jest jej niezapowiedziany charakter (nie przekraczający 48 godz.) oraz graniczny termin kontroli, tj. do końca roku kalendarzowego, w którym został złożony wniosek. Kontrole zaś powinny być przeprowadzane w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić, czy w danym gospodarstwie przestrzegane są wymogi i normy wzajemnej zgodności. Organ odwoławczy odnotował, że z ustaleń zawartych w protokole wynika, iż pierwsza zapowiedziana próba kontroli została odwołana przez pełnomocnika Producenta, a kolejne próby ustalenia nowego terminu nie powiodły się. Wyjaśnił, że przyczyną "odmowy przyznania płatności" nie był fakt, iż przedstawiciel Producenta w dniu 15 grudnia 2014 r. odmówił przeprowadzenia kontroli, lecz postawa jaką się wykazał w okresie od dnia 12 grudnia 2014 r. (zawiadomienie o planowanej kontroli na dzień 17 grudnia 2014 r.) do dnia 30 grudnia 2014 r. W ocenie organu odwoławczego, było to właśnie zachowanie skutecznie udaremniające przeprowadzenie czynności kontrolnych. Producent z chwilą uzyskania informacji o wytypowaniu gospodarstwa do kontroli na miejscu, powinien - po udzieleniu ustnej odmowy jej przeprowadzenia - wykazać inicjatywę we współpracy z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w celu umożliwienia przeprowadzenia kontroli do końca roku kalendarzowego. Powinien także mieć świadomość, iż termin na wykonanie kontroli jest bardzo krótki, stąd brak jakiegokolwiek zainteresowania w tym przedmiocie, niepodejmowanie działań mających na celu umożliwienia kontroli do końca roku kalendarzowego, zostały zakwalifikowane jako działanie zmierzające do udaremnienia przedmiotowej kontroli. Ponadto obowiązkiem Producenta było umożliwienie wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren kontrolowanego gospodarstwa. Mając zaś na względzie, przedstawioną przez pełnomocnika sytuację losową w jakiej się znalazł, to w jego interesie było podejmowanie działań, które nie zostałyby zakwalifikowania jako świadome udaremnienie czynności kontrolnych. Organ odwoławczy wywiódł, że w konsekwencji braku jakiekolwiek inicjatywy ze strony P. S. lub jego pełnomocnika organ I instancji prawidłowo podjął w dniu 30 grudnia 2014 r. próbę przeprowadzenia czynności kontrolnych, do których był uprawniony nawet bez zapowiedzi i bez uzyskania zgody na przedmiotowe czynności. W skardze na powyższą decyzję P. S., wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie prawa poprzez niewłaściwe poinformowanie o terminie przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie. W uzasadnieniu skarżący potwierdził fakt przebywania w grudniu 2014 r. poza granicami kraju oraz ustanowienie jako przedstawiciela żony siostrzeńca – J. R. H., która w tym okresie zajmowała się jego gospodarstwem i przebywała w nim. Wyjaśnił, iż faktycznie na dzień 17 grudnia 2014 r., ustalono z jego pełnomocnikiem kontrolę gospodarstwa, ale z uwagi na chorobę dziecka pełnomocnika, w dniu 15 grudnia 2015 r. powiadomił on, iż w uzgodnionym terminie nie może ona zostać przeprowadzona. Po tej dacie z kolei zachorował sam przedstawiciel, o czym przebywając poza granicami kraju nic nie wiedział. Na tę okoliczność skarżący, jako załączniki do skargi przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 21 maja 2015 r. Podniósł, iż nie jest mu także znane, ażeby w okresie od 17 do 30 grudnia 2014 r., ktokolwiek z Inspektoratu Weterynarii kontaktował się z jego pełnomocnikiem w sprawie ustalenia terminu kontroli. Poinformował, iż w dacie 30 grudnia 2014 r. jego przedstawiciel przebywał w domu, bo był chory i nie widział, aby ktokolwiek w tym dniu próbował dostać się na teren gospodarstwa. Wskazał, iż protokół z kontroli otrzymał w dniu 21 stycznia 2015 r. i zgodnie z pouczeniem złożył odwołanie. Ponadto uznał za nietrafną argumentację organu, że jego odwołanie nie mogło zostać uwzględnione. Zakwestionował również ustalenia raportu, wskazując, iż organ nie posiada na ich potwierdzenie jakichkolwiek dowodów, bądź świadków. Podkreślił konieczność pisemnego powiadomienia przez organ o planowanej kontroli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. - dalej zwanej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 4 maja 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z dnia 4 lutego 2015 r., nr [...], odmawiającą P. S. przyznania jednolitej płatności obszarowej. Podstawę prawną odmowy przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej stanowił przepis art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis ten stanowi, że jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola. Zgodnie natomiast z art. 27 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o pomoc z tytułu zwierząt gospodarskich, wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności. Z kolei, stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, z późn. zm. - dalej zwanej także ustawą), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolita gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na podstawie z art. 31a ustawy, powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę rolnika, jako organ kontroli, o którym mowa w art. 48 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jest właściwy do przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu przestrzegania wymogów wskazanych w rozporządzeniu nr 73/2009 w załączniku II, określonych w przepisach wydanych podstawie ust. 13. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych w ramach kontroli wymogów mają prawo do: 1) wstępu na teren gospodarstwa, w tym do pomieszczeń i miejsc związanych z utrzymywaniem lub przebywaniem zwierząt; 2) dostępu do zwierząt; 2a) pobierania próbek do badań; 3) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; 4) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 5) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych (ust. 8 art. 31a ustawy). Zgodnie z ust. 9 art. 31a ustawy, rolnik jest obowiązany zapewnić przy wykonywaniu czynności kontrolnych niezbędną pomoc. W ocenie Sądu, zaistniały w sprawie stan faktyczny uzasadniał odmowę przyznania płatności. W sprawie jest bezsporne, że w dniu 30 grudnia 2014 r. Inspektorzy Powiatowego Lekarza Weterynarii podjęli próbę przeprowadzenia w gospodarstwie P. S. kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Z protokołu sporządzonego na tę okoliczność wynika, iż jako przyczynę nieprzeprowadzenia kontroli organ wskazał zarówno na odmowę kontroli w ustalonym terminie, jak też brak możliwości skontaktowania się z właścicielem. Zważyć należy, iż podane przyczyny znalazły odzwierciedlenie w ustalonym stanie faktycznym. Niekwestionowane przez skarżącego okoliczności sprawy wskazują, że w dniu 12 grudnia 2014 r. pracownik organu telefonicznie ustali z pełnomocnikiem skarżącego termin kontroli na dzień 17 grudnia 2014 r., który w dniu 15 grudnia 2014 r. został odwołany, z przyczyn osobistych leżących po stronie pełnomocnika skarżącego (choroba dziecka). Poza tym pracownicy organu w okresie od 22 do 30 grudnia 2014 r. podejmowali kilkakrotnie nieudane próby nawiązania kontaktu telefonicznego z właścicielem lub jego przedstawicielem. Pozytywnego rezultatu nie przyniosła także próba przeprowadzenia kontroli na miejscu w siedzibie stada w dniu 30 grudnia 2014 r. Powyższe okoliczności organ zakwalifikował jako uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu, odmawiając przyznania wnioskowanej skarżącemu płatności. Wobec tego zauważyć należy, że w kwestii wyrażenia "uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu" Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt C-536/09 (na tle analogicznej regulacji) stwierdził, iż stanowi ono autonomiczne pojęcie prawa Unii, które podlega jednolitej wykładni we wszystkich państwach członkowskich w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli. TSUE przypomniał, że dokonując wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględnić nie tylko jego brzmienie lecz także kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi. Ponadto Trybunał zauważył, że z badania porównawczego różnych wersji językowych wynika, że zachodzą różnice pomiędzy poszczególnymi wersjami przepisu. Wersja angielska, francuska, słoweńska używa terminu "utrudnia", niemiecka używa terminu "uniemożliwia", a włoska uzależnia odrzucenie wniosków od warunku, że "kontroli na miejscu nie można przeprowadzić z powodów, za które odpowiedzialny jest rolnik lub jego przedstawiciel". Prowadzi to do wniosku, że zakresu pojęcia nie można oceniać wyłącznie na podstawie wykładni gramatycznej. Celem kontroli niewątpliwie jest zapewnienie skutecznego zweryfikowania zgodności z warunkami na jakich płatności jest przyznawana, są więc one niezbędne do osiągnięcia celów zamierzonych w rozporządzeniu. Jeżeli zatem rolnik przyjmuje świadome zachowanie mające na celu uniknięcie kontroli - zastosowanie omawianego przepisu jest uzasadnione. Istotnymi elementami dla oceny, czy rolnik uniemożliwiał przeprowadzenie kontroli, jest m.in. czy działał w dobrej wierze z całą starannością przezornego rolnika, a zachowanie mające znamiona oszustwa jest całkowicie wykluczone. Nie ulega również wątpliwości, że mimo przedstawionego rozumienia wyrażenia "uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu", o którym mowa w art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 - sformułowanie to trzeba nadal uznać za nieostre. Racje umieszczenia takiego zwrotu w treści przepisu stanowi natomiast to, aby miały one zakres możliwy do wypełnienia różnych sytuacji. Ukonkretnienie przepisu następuje wówczas przez uwzględnienie stanu faktycznego. W szczególności zakwalifikowanie zachowania osoby kontrolowanej jako utrudnienie przeprowadzenie kontroli oznacza jej uniemożliwienie, w rozumieniu art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Jak już bowiem dostrzeżono, różne wersje językowe omawianego przepisu unijnego świadczą o tym, że "utrudnianie" w istocie jest tożsame z "uniemożliwieniem" przeprowadzenia kontroli na miejscu. Ponadto także na gruncie języka polskiego wśród synonimów zwrotu "uniemożliwianie" wymienia się "utrudnianie". Nie powinno też budzić wątpliwości, że utrudnianie kontroli na miejscu pozostaje w oczywistej sprzeczności z założeniem, że rolnik działał z całą starannością przezornego rolnika i podjął wszelkie środki, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli. W rozpoznawanej sprawie skarżący co prawda ustanowił na czas swojej nieobecności na terenie kraju pełnomocnika, jednakże przedstawiciel ten, który działał w jego imieniu, nie podjął działań z całą starannością przezornego rolnika i wszelkich środków, których można byłoby racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia tej kontroli. Rację ma zatem organ twierdząc, iż działający z całą starannością przezornego rolnika jego przedstawiciel powinien był, po odwołaniu w dniu 17 grudnia 2014 r., wykazać inicjatywę we współpracy z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w celu umożliwienia kontroli do końca roku kalendarzowego. Nadto, jak trafnie zauważył organ, powinien też być świadomy, że skoro termin na wykonanie kontroli do końca roku jest bardzo krótki, to brak jakiegokolwiek zainteresowania w tym przedmiocie może być zakwalifikowany jako niedbalstwo, bądź celowe działanie zmierzające do udaremnienia kontroli. Skarżący błędnie zakłada, że uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli na miejscu wymagało jakiegoś kwalifikowanego zachowania przedstawiciela rolnika - skutecznie udaremniającego czynności kontrolne. Jak zostało to wyżej wskazane, już bowiem sam brak wykazywanej inicjatywy ze strony przedstawiciela skarżącego, jaki miał miejsce po dacie odmowy pierwszego zaproponowanego przez organ terminu kontroli, mógł zostać zakwalifikowany jako utrudniający przeprowadzenie kontroli, co prawidłowo zostało dokonane, w niniejszym stanie faktycznym sprawy. Odnotować przyjdzie, że w tym okresie organ kilkakrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu z przedstawicielem skarżącego oraz usiłował, bez powodzenia, przeprowadzić kontrolę w gospodarstwie skarżącego w dniu 30 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu, także wskazywana przez skarżącego choroba pełnomocnika w czasie podejmowanych przez organ prób nawiązania z nim kontaktu, jak i przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie, nie uwolniła go od braku zakwalifikowania jego zachowania jako uniemożliwienie bądź też utrudnienie przeprowadzenia kontroli. W szczególności odnotować należy, iż w takiej sytuacji należałoby od przedstawiciela rolnika wymagać rezygnacji z pełnienia powierzonej mu funkcji, skoro z uwagi na jego stan zdrowia mógł mieć problemy z realizacją powierzonych mu obowiązków. Zaniechanie takiego działania przez przedstawiciela skarżącego należy ocenić jako niedbalstwo, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu. Nadto trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 27 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, tylko jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. To oznacza, że - co do zasady - zgoda rolnika na przeprowadzenie takiej kontroli ani jego udział w takiej kontroli nie są wymagane. Zasadą są właśnie kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Po 31/13, dostępny na stronach internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). W konsekwencji organ I instancji prawidłowo podjął próbę przeprowadzenia w dniu 30 grudnia 2014 r. czynności kontrolnych, do których był uprawniony bez pisemnej zapowiedzi i bez uzyskania zgody na przedmiotowe czynności. Ponadto, wbrew zarzutowi skargi, organ nie miał obowiązku informowania skarżącego o terminie przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło