II SA/Op 262/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych na skutek wniosku skarżącego z dnia 4 grudnia 2008 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. ustanowić skarżącemu radcę prawnego 2. umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych wnioskowanych na syna skarżącego – K. M., w formie zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. W dniu 4 grudnia 2008 r. I. M. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, bądź adwokata. Uzasadniając swoje żądanie skarżący przedstawił swoje stanowisko odnośnie toczącej się sprawy sądowoadministracyjnej i zapadłego w niej rozstrzygnięcia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z niepełnoletnim synem; posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 27,5 m²; a jedynym dochodem uzyskiwanym przez członków jego rodziny jest zasiłek rodzinny w wysokości 64,00 zł miesięcznie. I. M. nie wykazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego, bądź syna posiadaniu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zatem I. M., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą świadczenia rodzinnego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Wniosek I. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu, należało natomiast uwzględnić. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżący, jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uwzględniając zatem przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdzono, że istnieje podstawa do ustanowienia skarżącemu radcy prawnego. Zdaniem rozpoznającego wniosek, I. M. wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W toku rozpoznania sprawy wzięto pod uwagę przede wszystkim relację pomiędzy wysokością uzyskiwanego przez członków rodziny skarżącego dochodu, w stosunku do niezbędnych wydatków. Wprawdzie I. M. nie przedstawił specyfikacji ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie siebie i syna, niemniej jednak referendarz sądowy uwzględniając swoje doświadczenie życiowe oraz posiadaną wiedzę na temat przeciętnych kosztów utrzymania, doszedł do przekonania, że dochód rodziny skarżącego nie wystarcza na pokrycie, chociażby w podstawowym zakresie, kosztów wyżywienia, środków czystości, ubrania oraz kosztów utrzymania mieszkania. Stąd, dochód ten nie daje także gwarancji zabezpieczenia środków na pokrycie kosztów wynajęcia zawodowego pełnomocnika w toczącym się postępowaniu sądowym. Jednocześnie referendarz zważył na fakt, że sytuacja bytowa skarżącego winna być także postrzegana przez pryzmat uzyskiwanego przez niego wsparcia ze strony Skarbu Państwa, w postaci świadczenia rodzinnego, które jest jedynym źródłem utrzymania jego rodziny. Zaakcentować bowiem należy, że świadczenia rodzinne można uznać za instytucję polityki społecznej państwa, której zadaniem jest wspieranie rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych. Zgodnie bowiem z art. 71 Konstytucji RP, w takich sytuacjach władza publiczna jest zobowiązana do szczególnej pomocy. Podobnie zresztą jest w przypadku prawa pomocy, w ramach którego rozpoznawany jest niniejszy wniosek, które to prawo jest instytucją o wyjątkowym charakterze, a jego zadaniem jest zapewnienie dostępu do Sądu osobom, które bądź w ogóle nie posiadają, bądź też mają ograniczone środki finansowe z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że I. M. korzysta ze wsparcia władz publicznych w ramach szeroko pojmowanej pomocy społecznej, tj. w formie zasiłku rodzinnego, co pozwala uznać, iż jest osobą, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Trudno wobec tego przyjąć pogląd, że obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów pełnomocnika z wyboru, miałby być zaspokojony z uzyskiwanego przez niego wsparcia z budżetu państwa. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy uznał, iż obciążenie skarżącego kosztami wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, spowodowałoby zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W oczywisty sposób spowodowałoby to także naruszenie jego interesu w dochodzeniu swoich spraw przed sądem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.