II SA/Op 262/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. O. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącą od uiszczenia wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie, wniosek oddalić. Przedmiotem skargi W. O., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...], znak sprawy: [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o nakazaniu skarżącej rozebrania wiaty. W skardze W. O. zawarła prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych, a na skutek wezwania z dnia 19 kwietnia 2010r., wniosek powyższy złożyła na stosownym urzędowym formularzu, nie zmieniając zakresu żądania. Uzasadniając swoją prośbę podała, że jest zasłużonym pracownikiem sądownictwa, w Sądzie Wojewódzkim w O. pracowała 43 lata, była odznaczona wieloma medalami. Ponadto podała, że ma 85 lat, jest wdową, jest kaleką, chodzącą o kulach. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, W. O. podała, że mieszka z nią jej dorosła córka wraz z trójką dzieci, która prowadzi osobne gospodarstwo domowe; skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 72 m² oraz 3/8 części działki obejmującej powierzchnię 0,16 ha. Pismem z dnia 29 kwietnia 2010r. referendarz sądowy wezwał W. O. do uzupełnienia wniosku, przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i przedłożenie stosownych dokumentów, tj.: - wskazanie źródeł utrzymania, uzasadniając to faktem, że we wniosku skarżąca nie wykazała żadnych dochodów, jednocześnie jednak argumentując złożony wniosek podała, że pracowała przez 43 lata w sądzie wojewódzkim, co wskazywać może, że z tego tytułu otrzymuje świadczenie emerytalne; - wskazanie wysokości miesięcznych wydatków, jakie ponosi na utrzymanie siebie, a także kosztów utrzymania mieszkania i udokumentowanie ich przez przedłożenie stosownych rachunków, faktur, itp., a także w przypadku natomiast, gdy w kosztach utrzymania mieszkania partycypują osoby trzecie – wskazanie wysokość udziału tych osób w kosztach; - doręczenie aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, tj. marzec i kwiecień 2010r.; - wyjaśnienie charakteru posiadanej działki gruntowej, wykazanej we wniosku, z jednoczesnym oświadczeniem, czy wnioskodawczyni uzyskuje z niej dochody. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 5 maja 2010r. oświadczyła, że jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.536 zł netto (odcinek ZUS-owski załączyła do akt sprawy); nie posiada żadnych rachunków bankowych; koszty utrzymania mieszkania za miesiąc marzec br. wyniosły ją 1.571,69 zł.; na lekarstwa wydaje ok. 130 zł miesięcznie, ale bywa, że nie stać jej na wykupienie wszystkich potrzebnych lekarstw; nie uzyskuje także żadnych dochodów z tytułu wykazanej we wniosku działki gruntowej. Ponadto skarżąca stwierdziła, że mieszka z nią jej córka, która jest wdową wychowującą trójkę dzieci i która pobiera rentę na dzieci w wysokości 700 zł. Jednocześnie stwierdziła, że córka tworzy odrębne gospodarstwo domowe, pokrywa natomiast skarżącej 1/3 część opłat mieszkaniowych. Do akt sądowych skarżąca dołączyła: kserokopię rachunku za telefon za miesiąc marzec 2010r. na kwotę 233,06 zł; za energię za miesiące: luty i marzec 2010r. na kwotę odpowiednio 353,69 zł i 214,20 zł; za gaz na kwotę 802,02 zł z terminem płatności w dniu 12 kwietnia 2010r.; za wywóz odpadów za miesiąc kwiecień 2010r. na kwotę 66,16 zł.; za wodę na kwotę 262,25 zł. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) –zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", a polegająca na możliwości ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 § 1 P.p.s.a., określający wymogi jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis ten podaje zatem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez W. O., jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić zatem w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek, informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, sąd (referendarz sądowy) może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Tak zebrany materiał dowodowy stanowił podstawę oceny sytuacji materialnej skarżącej, a przy ocenie tej wzięto pod uwagę dwa elementy: koszty, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz aktualną jej kondycję finansową. Referendarz zważył więc, że opłatami warunkującymi dalsze procedowanie w sprawie są: wymagany na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 500 zł (§2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), następnie - w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej – opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 zł. (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Razem opłaty sądowe kształtują się na poziomie 850,00 zł. Skoro opłaty sądowe zostały określone, zbadać należało czy sytuacja materialna skarżącej pozwala jej na poniesienie takiego obciążenia. Wzięto zatem pod uwagę, że skarżąca tworzy samodzielnie gospodarstwo domowe, co podkreśliła w piśmie z dnia 5 maja 2010r. i posiada do swojej dyspozycji stały, comiesięczny dochód w wysokości 1.571,69 zł. Posiada mieszkanie o powierzchni 72 m². Według przedłożonych kserokopii rachunków opłat lokalowych, skarżąca ponosi comiesięczne wydatki na cele mieszkaniowe w łącznej kwocie 1. 717 zł., a także comiesięcznie wydaje kwotę ok.130 z tytułu zakupu lekarstw. Otrzymany zatem w ten sposób łączny koszt miesięcznych wydatków kształtuje się na poziomie 1.847 zł., co przy uwzględnieniu oświadczenia skarżącej, że 1/3 wydatków mieszkaniowych pokrywa jej córka (a stanowi to kwotę ok. 573 zł), daje wydatki rzędu 1.274 zł miesięcznie. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, orzekający nie widzi podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż uzyskuje ona stały miesięczny dochód, i to mający charakter źródła stałego, tj. świadczenia z ZUS. Ponadto wnioskodawczyni wykazuje majątek, a mianowicie mieszkanie o powierzchni 72 m². Nie można zatem stwierdzić, iż skarżąca należy do grona osób niemajętnych i biednych, choćby właśnie ze względu na posiadany majątek i wysokość uzyskiwanego dochodu. Trzeba także wskazać, że skarżąca jest w stanie (przy częściowej pomocy córki) ponosić wysokie, w porównaniu do przeciętnych znanych referendarzowi, koszty utrzymania mieszkania. Skarżąca była bowiem w stanie uiścić jednorazowo w dniu 14 kwietnia 2010r. (data stempla banku) opłatę za gaz w wysokości 802,02 zł, za energię w wysokości 214,20 zł, czy za telefon (notabene rachunek został wystawiony na nazwisko córki skarżącej) w wysokości 233,06 zł. Powyższe może świadczyć, że przedłożone do akt kserokopie rachunków są wybiórcze, bowiem uwzględniają miesiące zimowe, w których zużycie gazu czy energii jest zwiększone w związku z sezonem grzewczym, może także wskazywać na okoliczność, że skarżąca posiadała gromadzone na ten cel przez cały rok środki, a być może korzystała z pomocy finansowej innych osób. Nie sposób zatem uznać wysokości kwoty podanych przez wnioskodawczynię wydatków miesięcznych z tytułu opłat lokalowych, zwłaszcza opłaty telefonicznej w kwocie 233,06 zł, za konieczną. Powołania w tym miejscu wymaga wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, wedle którego koszty utrzymania konieczne dla osoby fizycznej i jej rodziny należy odnosić do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów jakie ponosi dana rodzina (por. szerzej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008r. sygn. akt FZ 345/08, zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Wobec tego referendarz kierując się zdobytą wiedzą i doświadczeniem uznał, iż skarżąca jest w stanie wygospodarować z uzyskiwanych środków finansowych, oprócz kosztów niezbędnego utrzymania mieszkania i siebie, także kwotę pozwalającą jej na uiszczenie, przynajmniej w określonym zakresie, kosztów sądowych. Stąd orzekł o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych. Uznał, iż najwłaściwszą formą pomocy będzie zwolnienie jej od wpisu od skargi w wysokości 500 zł, który to wpis jest opłatą wymaganą "od razu", na wstępie postępowania sądowego, a jego nieuiszczenie spowoduje odrzucenie skargi. Rozpoznający wniosek kierował się ponadto faktem, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i emerytką, a to wskazuje na brak zdolności zarobkowania i zdobycia dodatkowych funduszy. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że skarżąca jako osoba schorowana musi mieć zabezpieczone środki na zakup lekarstw i koszty leczenia. Reasumując powyższe, przyznanie W. O. pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi, należy uznać za adekwatną do jej aktualnej sytuacji majątkowej. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów w stosunku do ogólnej sytuacji wnioskodawczyni i zakresu udzielonej niniejszym postanowieniem pomocy, stwierdzić można, że konieczność poniesienia pozostałej części należnych kosztów sądowych nie naraża jej na pogorszenie warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. Odnosząc się natomiast do argumentów strony zawartych w uzasadnieniu wniosku, a dotyczących jej zasług dla sądownictwa, trzeba podnieść, iż jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest przesłanka materialna, określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na takiej zatem podstawie dokonano oceny złożonego w sprawie wniosku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz orzekł jak w sentencji postanowienia.