II SA/Op 263/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wykonania określonych robót budowlanych wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi do kwoty 400 zł (słownie: czterysta złotych), 2. oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, 3. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu. J. G. wniósł skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 luty 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wykonania określonych robót budowlanych. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego stałego od skargi w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych) w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie, jak wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru, odebrał J. G. w dniu 10 maja 2012 r., a w dniu 15 maja 2012 r. (data nadania w placówce pocztowej), złożył on prośbę, zawartą w piśmie z 14 maja 2012 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z tym referendarz sądowy przesłał skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni. Wezwanie to odebrał skarżący w dniu 21 maja 2012 r. i odesłał wypełniony formularz w dniu 26 maja 2012 r. (data nadania w placówce pocztowej). W formularzu tym zaznaczył, że wnosi o zwolnienie go z kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając wniosek wskazał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1840 zł brutto, a netto podał zarobki 1219 zł. Prowadzi sam swoje gospodarstwo domowe. Koszty utrzymania związane z zamieszkaniem wynoszą 156,07 (woda 24,60 zł, energia 112,97 zł, abonament RTV 18,50 zł), koszty dojazdu do pracy i utrzymania samochodu miesięcznie 400 zł, koszty kredytu 90,50 zł i koszty telewizji kablowej 40 zł. Łącznie określił swoje wydatki stałe na kwotę 686,58 zł, podniósł, że pozostałe po jej odjęciu od dochodu pieniądze przeznacza na wyżywienie i inne wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. Skarżący podał, że ma majątek w postaci domu o powierzchni 120 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 1,96 ha. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, uznał, że oświadczenie zawarte we wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i wezwał go do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem jego oddalenia, poprzez: - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie zeznania podatkowego za rok 2011 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, - zaświadczenia o aktualnej wysokości zarobków z zakładu pracy lub innego dokumentu je potwierdzającego (np. wyciągi bankowe), - wyjaśnienia, czy nieruchomość rolna o powierzchni 1,96 ha stanowi jakieś źródło dochodu np. z dopłat unijnych, umowy dzierżawy lub jest uprawiana przez niego, a jeśli tak to o podanie wysokości uzyskiwanego w związku z tym dochodu, - wskazanie marki i rocznika samochodu. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. J. G. odebrał to wezwanie w dniu 15 czerwca 2012 r. i złożył 25 czerwca 2012 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), odpowiedź zawartą w piśmie 19 czerwca 2012 r. Wyjaśnił w niej, że posiada samochód marki [...] z 1997 r., nieruchomość rolna o powierzchni 1,96 ha jest wydzierżawiona na podstawie ustnej umowy, kwota czynszu to 1000 zł na rok, przy czym nie bierze on gotówki, a odbiera ją płodach rolnych, jak ziemniaki i zboże na użytek własny i nie pobiera dopłaty unijnej. Gospodarstwo domowe prowadzi sam, mieszka z nim jedna osoba, jego syn, ale prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe, a koszty utrzymania budynku skarżący ponosi całkowicie sam. Skarżący przesłał zaświadczenie o dochodach z pracy, iż miesięcznie wynoszą one netto 1353,84 zł, zeznanie podatkowe za 2011 r., z którego wynika, że przychód za cały rok wyniósł 26732,31 zł, a z załączonego PIT/O widać, że skarżący korzystał z odliczenia od podatku na pełnoletnią córkę M. G. Wniosek J. G. obejmuje swym zakresem żądanie przyznania prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, co określa art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. i ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak stanowi art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skarżący wykazał, że jego miesięczne zarobki wynoszą netto 1353,84 zł. Z zeznania podatkowego skarżącego za rok 2011 r., wynika, że osiągnął on kwotę przychodu 26732,31, obliczony na podstawie tej kwoty miesięczny przychód skarżącego wynosi 2227,60 zł, a miesięczny dochód netto 1618, 27 zł. Można z tego wnioskować, że skarżący ma większe dochody z pracy, np. z tytułu dodatkowego wynagrodzenia rocznego i ewentualnych nagród lub premii. Skarżący wykazał swoje wydatki związane z utrzymaniem domu w kwocie 686,58 zł, przy czym zdaniem referendarza wliczona w tę kwotę opłata za telewizję kablową wynosząca 40 zł miesięcznie, nie może stanowić wydatku utrzymania koniecznego skarżącego, dlatego też kwotę 686,58 zł zmniejszył do kwoty 646,58 zł. Skarżący zatem po odjęciu kosztów utrzymania stałego, ma na resztę wydatków miesięcznie kwotę 971,69 zł. Referendarz sądowy uznał, zatem, iż sytuacja materialna skarżącego nie uprawnia go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym i postanowił zwolnić go od kosztów sądowych w części oraz ustanowić dla niego adwokata z urzędu. Za taką oceną sytuacji materialnej skarżącego przemawia aktualne orzecznictwo sądowe, jak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę." Minimalne wynagrodzenie za pracę, na rok 2012 r. ustalono w kwocie brutto 1500 zł (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2012 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. (Dz. U. nr 192, poz. 1141). Jest ono zatem niższe niż dochód skarżącego, który wynosi brutto 2227,6 zł. Przyznanie prawa pomocy w całości obejmuje, zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanka przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym jest podana w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący ma też majątek, w postaci domu i nieruchomości rolnej, która nie stanowi wprawdzie istotnego źródła dochodu, ale według informacji od skarżącego ma on z niej rocznie płody rolne na własny użytek wartości 1000 zł. Stanowi to w ocenie referendarza dodatkowy dochód rzędu 80 zł miesięcznie dla skarżącego. Jeśliby zatem doliczyć ten dochód do kwoty pozostającej skarżącemu pod odjęciu jego wydatków stałych, pozostaje mu na życie kwota 1050 zł miesięcznie. Mając zatem na uwadze wykazany przez skarżącego stan materialny, referendarz sądowy uznał, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy jedynie w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje stronie wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza sądowego taka przesłanka zachodzi w sytuacji skarżącego, poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby wywołać uszczerbek dla jego utrzymania koniecznego. Z tej przyczyny referendarz sądowy przyznał skarżącemu adwokata z urzędu oraz zwolnił częściowo z kosztów sądowych. Zwolnienie to obejmuje większą część wpisu sądowego od skargi, wpis ten wynosi bowiem 500 zł, a skarżący jest zwolniony z kwoty 400 zł. Oddalono natomiast wniosek skarżącego co do zwolnienia z pozostałych kosztów sądowych, a zatem ma on obowiązek na chwilę obecną zapłacić kwotę 100 zł na poczet wpisu sądowego. Inne potencjalne koszty jakie mogą dla skarżącego powstać w tym postępowaniu to opłata 100 zł, jako opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz 250 zł wpisu do skargi kasacyjnej. Koszty te według referendarza sądowego powinien skarżący być w stanie ponieść bez uszczerbku swojego utrzymania koniecznego. Ponadto są one przyszłe i potencjalne, a w razie konieczności ich poniesienia, jeśli skarżący uzna, że jego sytuacja materialna nie pozwala mu na ich zapłatę w momencie, gdy będzie do tego zobligowany, może ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1, pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.