II SA/Op 264/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwiększenie wysokości emerytury postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej T. K. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia 5 kwietnia 2017 r., na skutek złożonego przez T. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przedmiocie zwrotu podania z dnia 6 marca 2017 r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że T. K. zwróciła się do ww. organu o rozpatrzenie sprawy objętej decyzjami wydanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie z dnia 10 marca 2016 r., znak [...], o ponownym ustaleniu wysokości i podjęciu wpłaty emerytury. T. K. zakwestionowała bowiem wysokość przyznanego świadczenia wskazując, że przy jego ustalaniu nie zostały uwzględnione okoliczności dotyczące tzw. zwiększenia rolnego z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Ponadto, T. K. nie zgodziła się z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] – V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, do którego złożyła odwołanie od ww. decyzji i który to Sąd oddalił odwołanie. Nie godząc z powyższym rozstrzygnięciem SKO w Opolu, T. K. wniosła na to postanowienie z dnia 25 maja 2017 r., nr [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Na skutek zarządzenia z dnia 13 czerwca 2017 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wskazanie i jednoznaczne oznaczenie zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia lub innego aktu), czynności lub bezczynności oraz oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, w szczególności jednoznaczne określenie, czy wnosi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2017 r., nr [...], czy też na inny akt, inną czynność lub bezczynność organu administracji publicznej. Wraz z powyższym wezwaniem, zobowiązano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Wezwania zawierały pouczenie, że niedokonanie żądanych w nich czynności w wyznaczonym terminie, spowoduje odrzucenie skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącej w dniu 22 czerwca 2017 r., co potwierdza adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k-7 akt sądowych). W dniu 2 sierpnia 2017 r. uiszczono w sprawie wpis od skargi w wysokości 100 zł (por. k-22 akt), a w piśmie z dnia 26 czerwca 2017 r. skarżąca wyjaśniła, że zwraca się do tut. Sądu z prośbą o rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 10 marca 2016 r., o przyznaniu skarżącej emerytury w wysokości 1.213,06 zł. W dalszej części pisma, skarżąca opisała okoliczności związane z ustalaniem jej emerytury, podważyła ustalenia dokonane przez organ rentowy i wyraziła dezaprobatę na wysokość przyznanej jej emerytury, nie uwzględniającej faktu ponoszonych przez nią składek opłacanych na ubezpieczenie społeczne rolników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie skutkowałoby bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw administracyjnych, to znaczy spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których stosuje się na mocy przepisów szczególnych przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 1 i 2 P.p.s.a.). Kontrola sądów administracyjnych polega na sprawdzaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega na orzekaniu w sprawach skarg wniesionych przez uprawnione podmioty w sprawach podlegających właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z treści § 3 art. 3 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotem skargi T. K. jest decyzja ustalająca wysokość świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji podlega co do zasady ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - zwanej dalej: "K.p.a.". Stosownie do art. 180 § 1 K.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Wynikające z art. 180 § 1 K.p.a. ustalenie odrębności zasad w sprawach ubezpieczeń społecznych zostało skonkretyzowane w art. 181 K.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim określają one organy odwoławcze. W myśl tego przepisu organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a ponadto, do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1 K.p.a. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.) Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z kolei przepis art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a wyjątki od tej zasady enumeratywnie wymienione zostały w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Otwarta jest administracyjna droga postępowania w sytuacji przewidzianej w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisu tego nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent oraz ich wysokości. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wśród tych wyjątków nie ma spraw o ustalenie wysokości emerytur i rent. Spraw tych nie dotyczy również przepis art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sprawa o przeliczenie emerytury jest w istocie sprawą o ustalenie jej wysokości. Biorąc pod uwagę omówione wyżej przepisy należy stwierdzić, że sprawa taka nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jej przedmiotem jest bowiem żądanie nie mieszczące się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonego treścią art. 3 ustawy P.p.s.a. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, lecz sądu powszechnego, do którego – co wynika z akt sprawy – T. K. wniosła stosowne odwołanie rozpoznane wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt [...]. Skarga podlega zatem odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie kosztów sądowych orzeczono w punkcie drugim sentencji, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pism odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.