II SA/Op 265/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącej – H. B. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 265/16 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew postanawia odmówić przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 265/16, wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 lutego 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew. Odpis sentencji wyroku został doręczony w dniu 21 lutego 2017 r. synowi skarżącej – H. B., występującemu w sprawie jako jej pełnomocnik, co dokumentuje znajdujące się w aktach sprawy zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru (k. 108 akt sąd.). Sąd, przesyłając pełnomocnikowi skarżącej odpis sentencji wyroku, wyjaśnił w punkcie 1 pouczenia, że stosownie do treści art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., pisemne uzasadnienie przesłanego wyroku może nastąpić na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku. W punkcie 2 pouczenia Sąd wyjaśnił, że złożenie przedmiotowego wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych). Pismem z dnia 6 marca 2017 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu, pełnomocnik skarżącej H. B. wniósł o przywrócenie terminu i prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek wskazał, że stan jego zdrowia jest ograniczony chorobą - [...], w okresie wniesienia odwołania poziom [...] wynosił [...], co ograniczyło mu możliwość działania. Wobec powyższego, Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni pod rygorem odmownego załatwienia wniosku, poprzez: 1) wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, z wyjaśnieniem, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała miejsce, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.), 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.), przez przedłożenie dokumentu w postaci przykładowo zaświadczenia lekarskiego, karty leczenia szpitalnego, itp., potwierdzającego fakty przedstawione przez pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu, tj. że jego choroba miała charakter nagły i niespodziewany oraz uniemożliwiała mu prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście. W wezwaniu wyjaśniono pełnomocnikowi skarżącej, że wobec tego, iż wniósł o przywrócenie terminu i prawa do wniesienia skargi kasacyjnej, jego wniosek został przez Sąd uznany za wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku na piśmie. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 29 marca 2017 r., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru (k. 114 akt sąd.). Pełnomocnik odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 4 kwietnia 2017 r., załączając [...], który zawiera całodobowy rejestr - monitoring [...]. Oświadczył, że zaświadczenia od [...], którzy leczą komplikacje [...] nie są możliwe do uzyskania w terminie 7 dni. Poprosił o zwrot [...] po zweryfikowaniu zapisów, ponieważ bez niego nie może stosować [...]. Do pisma załączył również zaświadczenie lekarskie z dnia 31 marca 2017 r. potwierdzające, że choruje na [...], jest w trakcie [...], występują u niego epizody [...], z powodu rozpoznanej choroby może być czasowo niezdolny do występowania w postępowaniu sądowym. Przesyłką priorytetową z dnia 7 kwietnia 2017 r. Sąd zwrócił H. B. przesłany przez niego [...] oraz wyjaśnił, że okoliczności, które miałby wykazać nadesłany [...], powinien potwierdzić stosownym zaświadczeniem lekarskim, jednocześnie Sąd wyznaczył pełnomocnikowi dodatkowy termin 14 dni, liczony od dnia otrzymania pisma, do nadesłania dokumentów służących realizacji wezwania Sądu, zawartego w piśmie z dnia 13 marca 2017 r., w tym wskazania czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Pismo z dnia 7 kwietnia 2017 r. pełnomocnik odebrał w dniu 14 kwietnia 2017 r. i nie odpowiedział na nie do dnia wydania niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 132-133). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącej, a nie tylko samego skarżącej. Zaakceptować należy aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle problematyki przywracania terminu, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11, LEX nr 1151450). W pierwszej kolejności odnotować trzeba, że pełnomocnik skarżącej nie wskazał czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania go o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01, dostępne na ww. stronie internetowej), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny LEX nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, dostępne na ww. stronie internetowej). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie pełnomocnik wskazał w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu swoje liczne schorzenia będące konsekwencją komplikacji wywołanych [...], jako przesłankę uniemożliwiającą mu dochowanie ustawowego terminu, jednakże, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, nie uprawdopodobnił, że właśnie w dniach od 22 lutego do 28 lutego 2017 r. był pozbawiony możliwości działania ze względu na zły stan zdrowia. Nadesłane zaświadczenie lekarskie wskazuje niewątpliwie na to, że pełnomocnik skarżącej choruje na [...] i wymaga leczenia, ale nie potwierdza, iż w wyżej wskazanym okresie, otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, [...] i współistniejące z nią schorzenia, na które cierpi skarżący spowodowały u niego niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu, jedynie przedłożenie dokumentów potwierdzających, że w omawianym okresie, czyli od dnia doręczenia sentencji wyroku do dnia upływu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia, pełnomocnik był pozbawiony możliwości działania z powodu nasilenia się u niego objawów chorobowych, mogłoby uprawdopodobnić jego brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że pełnomocnik takich dokumentów nie przedłożył, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie jego wniosku, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z celnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (LEX nr 966189), wedle którego "wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 525/11 (LEX nr 965083), gdzie trafnie wywodzono, iż: "1. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. 2. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą". Skoro - jak wykazano powyżej - pełnomocnik nie przedłożył dowodów stwierdzających niemożność jego działania z powodu chorób i tym samym nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu, to nie było możliwe przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.