II SA/Op 266/05

WyrokWSA w Opolu2005-10-11

Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Elżbieta Kmiecik, Daria Sachanbińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego może być ustalone wstecz, przed datą złożenia kompletnego wniosku, jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie posiadała orzeczenie o niepełnosprawności z wcześniejszą datą?
Ratio decidendi
Prawo do świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek wraz z wymaganymi dokumentami. Nawet jeśli osoba posiadała orzeczenie o niepełnosprawności z wcześniejszą datą, nie można przyznać zasiłku wstecz za okres poprzedzający złożenie kompletnego wniosku, gdyż stoi temu na przeszkodzie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
M. S. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Organ I instancji przyznał zasiłek od 1 lutego 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. M. S. kwestionowała przyznanie zasiłku od daty późniejszej niż data powstania jej niepełnosprawności (17 stycznia 2004 r.), argumentując, że powinna otrzymać świadczenie wstecz. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 45 Konstytucji RP i art. 5 Kodeksu cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę. M. S. w dniu 7 lutego 2005 r. wystąpiła do Urzędu Miasta w O. z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], Nr [...] działając na podstawie art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przyznał M. S. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po 144 zł miesięcznie poczynając od 1 lutego 2005 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych i stąd też należało przyznać jej zasiłek pielęgnacyjny o który wnosiła. Odwołanie od tej decyzji złożyła M. S. Podnosiła w nim, iż winna otrzymać zasiłek pielęgnacyjny w kwocie po 144 zł poczynając od 17 stycznia 2004 r., gdyż jej niepełnosprawność powstała w tej dacie, co potwierdza wyrok sądu zapadły w sprawie o syg. akt [...] oraz zapadła w jego wyniku decyzja Wojewódzkiego Urzędu – Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż w dacie podejmowania powyższej decyzji zasady przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która w art. 24 ust. 2 stanowi, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami odwołująca złożyła w dniu 7 lutego, a zatem właściwie przyjął organ I instancji, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje M. S. od 1 lutego 2005 r. Argumentował nadto organ, iż brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie świadczenia w tej formie za okres od 17 stycznia 2004 r., gdyż obowiązujące w tym zakresie przepisy w ścisły sposób regulują kwestie okresu na jaki są przyznawane świadczenia i nie przewidują możliwości przyznania świadczenia za okres wsteczny w związku z trudną sytuacją finansową strony. Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się M. S., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła skarżąca naruszenie art. 45 Konstytucji RP oraz art. 5 kodeksu cywilnego. W wywodach skargi dowodziła, iż zaskarżona decyzja jest rażąco niesprawiedliwa, bowiem obciąża ja skutkami nieszczęśliwego zbiegu okoliczności faktycznych i innych występujących w sprawie. Zdaniem skarżącej będąc osobą, która znajduje się w trudnej sytuacji życiowej z powodu złego stanu zdrowia nie może ponosić konsekwencji tego, że przeciągało się postępowanie związane z ustaleniem stopnia niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację, podkreślając, że nie przyznanie stronie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 17 stycznia 2004 r. do 31 stycznia 2005 r. wynikało z braku podstaw prawnych do przyznania świadczenia w tej formie i za ten okres. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 w/w ustawy). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialno - prawnym. Przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję – Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], Nr [...], przyznającą M. S. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po 144 zł miesięcznie poczynając od 1 lutego 2005 r. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Trafnie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., iż przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 z późn. zm) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze wymagają dla wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, kompletnego wniosku pochodzącego od uprawnionego do tych świadczeń. Paragraf 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 213, poz. 2162) obowiązujący w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, stanowił bowiem, iż postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, zwanego dalej "wnioskiem o zasiłek rodzinny". Wzór tego wniosku określał załącznik nr 1 do rozporządzenia. Jednocześnie ustęp 2 tegoż paragrafu określał jakie dokumenty winny zostać przedłożone w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia rodzinnego. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż skarżąca M. S. z wnioskiem o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego wystąpiła w dniu 7 lutego 2005 r. Orzeczenie zaś [...] Urzędu Wojewódzkiego – Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. zapadło dopiero w dniu 11 lutego 2005 r. Przedmiotowe orzeczenie wprawdzie uznawało skarżącą za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na trwałe poczynając od 17 stycznia 2004 r., ale powyższe nie wpływa na ocenę faktów, a to, iż z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, bez określania czasokresu od którego winno być ono przyznane, skarżąca wystąpiła w dniu 7 lutego 2005 r. Zasadnie, zatem organy obu instancji uznały, iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje skarżącej, stosownie do brzmienia art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, to jest od 1 lutego 2005 r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 w/w ustawy prawo do świadczeń rodzinnych, a takowym jest zasiłek pielęgnacyjny, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zważyć należy także, iż niemożliwym było przyznanie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego wstecz, pomimo istnienia w tym zakresie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, za okres od 17 stycznia 2004 r. do 31 stycznia 2005 r., gdyż po pierwsze skarżąca nie złożyła takiego wniosku., a po wtóre nawet jeśliby z takim wnioskiem wystąpiła to na przeszkodzie przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego za okres przed złożeniem wniosku stoi regulacja ustawowa zawarta w przepisie art. 24 ust. 2 ustawy. Nawet jeśliby przyjąć teoretycznie, iż skarżąca z takim wnioskiem wystąpiła przed lutym 2005 r, to i tak nie legitymowała się wówczas jednym z wymaganych dokumentów, a mianowicie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Wniosek taki nie byłby kompletny i zawierałyby brak, który na wezwanie podmiotu realizującego świadczenia rodzinne skarżąca zobowiązana byłaby uzupełnić, w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni (§ 2 ust. 4 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 213, poz. 2162). Mając, zatem na uwadze powyższe słusznie uznał organ, iż skarżąca spełniła warunki do ubieganie się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego poczynając od 1 lutego 2005 r. Zarzuty skarżącej zawarte zarówno w odwołaniu, jak i w skardze w istocie dotyczą okresu od jakiego przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny. Zarzut ten nie jest zasadny. Prowadząc postępowanie o przyznanie skarżącej zasiłku organy administracji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie tej sprawy. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów, a to okoliczności uzasadniającej przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, nie jest dowolna, a organy w sposób szczegółowy wskazały jakie przyczyny legły u podstaw przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego poczynając od 1 lutego 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. dokonało powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kpa, przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności, fakty oraz przytoczyło obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, które spowodowały uznanie, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, a przyznany skarżącej zasiłek pielęgnacyjny w kwocie po 144 zł miesięcznie poczynając od 1 lutego 2005 r. odpowiada obowiązującym w tym zakresie uregulowaniom prawnym. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło