II SA/Op 267/16
WyrokWSA w Opolu2016-08-02
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego, uwzględniając dochody z miesiąca listopada 2015 r. jako podstawę do zmiany decyzji, mimo że część świadczeń została wypłacona w grudniu 2015 r. za okres listopadowy?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego, uwzględniając dochody z miesiąca listopada 2015 r. Zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, dochód uzyskany jednorazowo za dany okres uwzględnia się w dochodzie przez okres, za który został uzyskany. W związku z tym, zasiłki rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w grudniu 2015 r. za listopad 2015 r. prawidłowo zaliczono do dochodu za listopad, co skutkowało zmianą wysokości zasiłku stałego.Stan faktyczny
Skarżąca B. K. wniosła o ponowne przeliczenie zasiłku stałego z powodu zmiany sytuacji finansowej, w tym braku kontynuacji świadczeń rodzinnych. Organ pierwszej instancji zmienił decyzję przyznającą zasiłek stały, obniżając jego wysokość z uwagi na wzrost dochodu rodziny w listopadzie 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała sposób wyliczenia dochodu, argumentując, że należało uwzględnić dochód z października 2015 r. z uwagi na utratę dochodu w listopadzie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku stałego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 3 listopada 2015 r. B. K. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzegu o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup żywności oraz o ponowne przeliczenie zasiłku stałego z powodu zmiany sytuacji finansowej, tj. w związku z brakiem kontynuacji świadczeń rodzinnych.
W toku postępowania wszczętego powyższym wnioskiem, w dniu 4 listopada 2015 r. zebrane zostały oświadczenia wnioskodawczyni, M. R. i J. R. B. K. oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z dziećmi M. R., J. R., K. K. i K. K. oraz wnukami A. R. i M. K., a źródłem dochodu tej rodziny w październiku 2015 r. był zasiłek stały i okresowy, dodatek mieszkaniowy, alimenty z funduszu alimentacyjnego, stypendium stażowe uzyskiwane przez M. R. i zasiłek dla bezrobotnych J. R., a także zasiłki rodzinne. Poza tym wnioskodawczyni wyjaśniła, że z powodu choroby nie został złożony wniosek o zasiłki rodzinne. Z kolei, J. R. i M. R. potwierdziły fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z wnioskodawczynią, przy czym J. R. oświadczyła, że w październiku i listopadzie 2015 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, zaś od listopada 2015 r. nie pobierała zasiłku rodzinnego, gdyż nie złożyła stosownego wniosku. Natomiast M. R. oświadczyła, że w październiku i listopadzie 2015 r. pobierała z PUP stypendium stażowe i nie pobiera alimentów na syna, a do końca listopada 2015 r. zamierza złożyć wniosek o zasiłek rodzinny.
Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzegu, działający z upoważnienia Burmistrza Brzegu, decyzją z dnia 4 grudnia 2015 r., nr [...], opartą o przepis art. 4, art. 5, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, ust. 3 i art. 98, art. 99, art. 104, art. 106 ust. 5 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą oraz art. 104, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071, z późn.zm., [obecnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.]), zwanej dalej K.p.a., zmienił decyzję własną z dnia 10 lipca 2015 r., nr [...], przyznającą B. K. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że ustalił zasiłek stały w wysokości 126,98 zł. Jednocześnie orzekł o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej, pobrania nienależnego świadczenia oraz w razie zaistnienia przesłanek z art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Wskazał, że na podstawie zebranych materiałów ustalił, iż dochód 7-osobowej rodziny wnioskodawczyni w listopadzie 2015 r. wyniósł 2.709,16 zł (na który składa się: dodatek mieszkaniowy - 421,42 zł; zasiłki rodzinne - 628,00 zł; świadczenia z funduszu alimentacyjnego - 340,00 zł; stypendium z PUP - 851,63 zł oraz zasiłek dla bezrobotnych - 468,11 zł), a kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 3.598,00 zł. Wyjaśnił też, że w myśl art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, wysokość zasiłku stałego ustala się w przypadku osoby w rodzinie jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, tj. 514,00 zł a dochodem na osobę w rodzinie tj. 387,02 zł, który w przypadku rodziny wnioskodawczyni wynosi 126,98 zł. Z powyższych względów stwierdził, że zasiłek stały podlega wypłacie w wysokości 126,98 zł.
Nie godząc się z tą decyzją, B. K. wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu rodziny i zarzuciła, że przyjęcie dochodu z listopada 2015 r. niekorzystnie wpłynęło na wysokość przyznanego jej świadczenia. Stwierdziła, że w październiku 2015 r. dochodem jej rodziny był dodatek mieszkaniowy wynoszący 421,42 zł, zasiłek z PUP w wysokości 468,11 zł, stypendium stażowe w kocie 851,63 zł, a także alimenty z funduszu alimentacyjnego wypłacone we wrześniu 2015 r. w kwocie 340,00 zł, a następnie - na wniosek złożony w dniu 27 październiku 2015 r. - wypłacone w listopadzie 2015 r. za październik 2015 r. Poza tym dochodem były zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w wysokości 464,00 zł wypłacone w październiku 2015 r., zaś świadczenia zasiłkowe przyznane na wniosek złożony w dniu 30 listopada 2015 r. wypłacone zostały w grudniu 2015 r. Natomiast dochód rodziny w listopadzie 2015 r. obejmował dodatek mieszkaniowy w kwocie 421,42 zł; zasiłek z PUP w kwocie 468,11 zł; stypendium stażowe wynoszące 851,63 zł, które zostało utracone w związku z zakończeniem stażu w PUP, a także alimenty w wysokości 340,00 zł, jak również zasiłki rodzinne, które wypłacono w grudniu 2015 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 15 marca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na cele pomocy społecznej oraz kwoty kryterium dochodowego uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej, których wysokość uregulowana jest w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) i zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a i b ww. rozporządzenia kwoty te wynoszą 634,00 zł dla osoby samotnie gospodarującej oraz 514,00 zł dla osoby w rodzinie. Poza tym organ odwoławczy omówił pojęcie dochodu zdefiniowane w art. 8 ust. 3 ustawy, według którego za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszony o kwoty wymienione w tym przepisie. Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 10 lipca 2015 r., nr [...], wobec spełnienia przesłanek uprawniających do zasiłku stałego, organ pierwszej instancji przyznał B. K. zasiłek stały na okres zasiłkowy od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 lipca 2016 r., w wysokości 180,42 zł miesięcznie. Następnie, decyzją z dnia 28 października 2015 r., nr [...], wysokość zasiłku stałego ustalono na kwotę 199,69 zł. Wysokość zasiłku stanowiła różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynoszącym 514,00 zł a dochodem na osobę w rodzinie w wysokości 314,31 zł. Zdaniem Kolegium, prawidłowo organ pierwszej instancji uznał, że w listopadzie 2015 r. dochód rodziny B. K. uległ zmianie. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż na podstawie decyzji z dnia 30 listopada 2015 r. przyznano zasiłek rodzinny na K. K. i K. K. w kwocie po 118,00 zł na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. oraz zasiłek rodzinny w kwocie 89,00 zł i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 185,00 zł na Z. R. Z kolei na mocy decyzji z dnia 1 grudnia 2015 r. przyznano zasiłek rodzinny na M. K. w kwocie 118,00 zł na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. oraz decyzją z dnia 27 października 2015 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 340,00 zł na K. K. i K. K. na okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r. Dochodem rodziny w miesiącu listopadzie 2015 r. były również świadczenia przyznane J. R. i M. R. z tytułu bezrobocia, w łącznej kwocie 1.319,74 zł, tj. stypendium w wysokości 851,63 zł i zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 468,11 zł, oraz dodatek mieszkaniowy przyznany stronie decyzją z dnia 3 lipca 2015 r. w kwocie 421,42 zł. Zatem dochód rodziny strony w miesiącu listopadzie 2015 r. wyniósł 2.709,16 zł, przy czym wysokość dochodu stanowiącego podstawę wydania decyzji z dnia 28 października 2015 r. wynosiła 2.200,16 zł. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka zmiany sytuacji dochodowej rodziny B. K., o której mowa w art. 106 ust. 5 ustawy, powodująca przekroczenie 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (10% z kwoty 514,00 zł to 51,40 zł, a dochód rodziny uległ zwiększeniu o kwotę 72,71 zł na osobę w rodzinie (2.709,16 zł - 2.200,16 = 509,00 zł : 7 osób = 72,71 zł ). Powyższe obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji zmieniającej wysokość przyznanego stronie zasiłku stałego. Organ podkreślił nadto, iż w przypadku osoby w rodzinie - stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy - wysokość zasiłku ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Skoro zatem dochód na osobę w rodzinie w miesiącu listopadzie 2015 r. wynosił 387,02 zł (2.709,16 zł dochód rodziny : 7 osób = 387,02 zł na osobę w rodzinie), a kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło 514,00 zł, to różnica pomiędzy tymi dwiema kwotami wyniosła 126,98 zł. W takiej też wysokości ustalona została nowa wysokość zasiłku stałego przysługującego stronie.
Na powyższą decyzję B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której zarzuciła, że ustalając dochód rodziny organ winien wziąć pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. z października 2015 r. Wyjaśniła, że na mocy decyzji z dnia 30 listopada 2015 r. organ przyznał zasiłki rodzinne na K. i K. K. oraz Z. R. oraz decyzją z dnia 1 grudnia 2015 r. na M. K., których wypłata nastąpiła dopiero w grudniu 2015 r. Zdaniem skarżącej, skoro do dochodu rodziny w miesiącu listopadzie 2015 r. wliczono zasiłki rodzinne wypłacone w grudniu, to nie można mówić o utracie dochodu w miesiącu październiku, a zatem w sprawie należało uwzględnić dochód za miesiąc październik. Skarżąca ponownie wymieniła dochody uzyskane w październiku 2015 r. podkreślając, że do 31 października 2015 r. M. K. nie był uprawniony do zasiłku rodzinnego, a prawo do tego świadczenia nabył na okres zasiłkowych od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę i podkreśliła, że organ winien wziąć pod uwagę dochody z października 2015 r., gdyż w listopadzie nastąpiła utrata dochodu. W sytuacji zaś gdy organ ustalił, że utarta dochodów nie nastąpiła to winien wziąć pod uwagę dochód z listopada.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy i skutkującym koniecznością jej uchylenia. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie istniały bowiem podstawy do zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały, a orzeczenie o tej zmianie oparte zostało na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i odpowiada przepisom prawa. Ponadto, organ odwoławczy rozpoznał sprawę na podstawie skutecznie wniesionego odwołania.
W badanej sprawie przedmiotem, oceny wedle wskazanego wyżej kryterium legalności, była decyzja w dotycząca zmiany decyzji w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, w części dotyczącej kwoty przyznanego świadczenia.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły, obowiązujące na dzień orzekania przez organy obu instancji przepisy ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163, ze zm. ) - zwanej nadal ustawą, oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058).
Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast, stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Ponadto w myśl art. 8 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.
Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie: w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. W myśl ust. 6 art. 37 przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego.
Na podstawie regulacji zawartej w art. 163 K.p.a., organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 Kodeksu, o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym, jak trafnie wywodziły organy obu instancji, jest art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeśli wystąpiły przesłanki z art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5 tej ustawy, przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 jest postępowaniem nowym w stosunku do tego, w którym wydano decyzję podlegającą wzruszeniu, a decyzja wydana w tym trybie - jako konstytutywna - kształtować może na nowo sytuację prawną strony. Każda z przesłanek wymienionych w art. 106 ust. 5 ustawy stanowi samodzielną, odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy tych podstaw są rozłączne. Z analizowanego przepisu wynika również, że każda zmiana sytuacji materialnej czy osobistej może powodować zmianę lub uchylenie decyzji, z tym że chodzi tu o zmiany, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. Natomiast stwierdzenie przez organ administracyjny wystąpienia przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy, wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem, co do zasady, na przyszłość. Wskazanie przez organ, że sytuacja materialna strony uległa zmianie, powinna wywrzeć tylko ten skutek, iż stosownie do unormowań art. 37 ust. 1 oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, organ pomocy społecznej powinien był ustalić wysokość zasiłku stałego na dzień orzekania w przedmiotowej sprawie.
Dodać również wypada, że określona w art. 106 ust. 5 przesłanka dotycząca zmiany sytuacji dochodowej strony koresponduje z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, nakładającym na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej związanej z udzieleniem pomocy. Każda zmiana wskazanych sytuacji nakłada bowiem na świadczeniobiorcę obowiązek złożenia informacji. Zauważyć również należy, iż zmiana sytuacji osobistej czy majątkowej strony i związana z nią weryfikacja decyzji mogą przynieść zarówno negatywne, jak i pozytywne skutki w postaci przyznania świadczenia lub jego pozbawienia, zwiększenia albo zmniejszenia zakresu pomocy. Osoba nie utraci świadczenia ani nie ulegnie ono obniżeniu, jeżeli wzrost dochodu nie przekroczy 10% kwoty kryteriów dochodowych, niemniej nieznaczne obniżenie dochodu nie podwyższy kwoty świadczenia (art. 106 ust. 3a ww. ustawy). Warto podkreślić również, że unormowania te dotyczą jedynie świadczeń pieniężnych. Podobnie zmiana dochodów mieszcząca się w powyższym przedziale nie zmienia zasad odpłatności za przyznaną pomoc niepieniężną.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, przypomnieć należy, iż na mocy ostatecznej decyzji z dnia 10 lipca 2015 r. B. K. nabyła uprawnienie do zasiłku stałego, który przyznano jej na okres zasiłkowy od 1 czerwca 2015 r. do 31 lipca 2016 r. W związku z powyższym, strona która nabyła uprawnienia do świadczenia z pomocy społecznej, stosownie do art. 109 ustawy zobowiązana była do informowania organu o każdej zmianie min. jej sytuacji dochodowej. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem wnioskiem z dnia 4 listopada 2015 r. B. K. poinformowała organ o zmianie sytuacji dochodowej, wskazując jako przyczynę "brak kontynuacji wypłaty zasiłków rodzinnych". W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja, na mocy której B. K. nabyła uprawnienia do zasiłku stałego, to złożenie informacji o zmianie sytuacji dochodowej, nie uprawniało organ do wzięcia pod uwagę dochodu z miesiąca poprzedzającego datę złożenia wniosku. Taka sytuacja mogłaby zaistnieć tylko w przypadku złożenie wniosku o ustalenie uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej i wówczas wniosek ten podlegałby regulacjom art. 8 ust. 3 ustawy. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącej, z uwagi na zmianę jej sytuacji dochodowej w listopadzie 2015 r., ustalając wysokość zasiłku stałego, organ zobligowany był uwzględnić dochód strony z miesiąca listopada 2015 r.
Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy bezspornie wynika, że z dniem 1 listopada 2015 r. dochód skarżącej wyniósł 2.709,16 zł i był wyższy od dochodu ustalonego przez organ w październiku 2015 r. Na powyższy dochód złożyły się: zasiłek rodzinny przyznany na podstawie decyzji z dnia 30 listopada 2015 r. na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. K. K. i K. K. w kwocie po 118,00 zł; zasiłek rodzinny w kwocie 89,00 zł i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 185,00 zł na Z. R.; zasiłek rodzinny przyznany na mocy decyzji z dnia 1 grudnia 2015 r. na M. K. w kwocie 118,00 zł na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane na mocy decyzji z dnia 27 października 2015 r. w kwocie 340,00 zł na K. K. i K. K. na okres od dnia 1 października 2015 r. do dnia 30 września 2016 r.; świadczenia przyznane J. R. i M. R. z tytułu bezrobocia, w łącznej kwocie 1.319,74 zł oraz dodatek mieszkaniowy przyznany B. K. decyzją z dnia 3 lipca 2015 r. w kwocie 421,42 zł. W tym stanie rzeczy zgodzić się przyjdzie z organami, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 106 ust. 5 ustawy, a kwota dochodu uzyskanego przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (10% z kwoty 541,00 zł to 51,40 zł, dochód zaś wzrósł o kwotę 72,71 zł). Stąd powstała konieczność nowego określenia wysokości uprzednio przyznanego zasiłku stałego. Jak już bowiem wyżej wskazano, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy - wysokość zasiłku ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby w rodzinie, tj. kwotą 541,00 zł a dochodem tej osoby, tj. kwotą 387,02 zł. Powyższe przesądza o trafności ustalenia przez organy zasiłku stałego w wysokości 126,98 zł. Z tego względu, w ocenie Sądu, należało uznać, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
W ocenie Sądu, zarówno dochód rodziny skarżącej, jak i wyliczenia przedstawione przez organ były prawidłowe i dlatego zgodzić należało się z organem drugiej instancji, że z mocy art. 6 pkt 4 i art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu skarżącej należało wliczyć kwoty uzyskane z tytułu dodatku mieszkaniowego, zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stypendium stażowego oraz zasiłku dla bezrobotnych (421,42 zł + 628,00 zł + 340 zł + 851,63 zł + 468,11 zł). Poprawnie też, pod względem rachunkowym, organ wyliczył,
że tak ustalony dochód rodziny skarżącej stanowił 2.709,16 zł i był niższy od kwoty, stanowiącej kryterium dochodowe dla rodziny wnioskodawczyni składającej się z siedmiu osób (3.598,00 zł).
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegający na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego nie został przez stronę w żaden sposób skonkretyzowany i poparty stosownymi argumentami, a Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w całokształcie jej okoliczności prawnych i faktycznych, nie stwierdził, aby naruszała ona przepisy prawa materialnego czy też procesowego w sposób rażący lub w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego utraty przez skarżącą dochodu, w związku z zaprzestaniem pobierania zasiłków rodzinnych przyznanych na mocy decyzji z dnia 30 listopada 2015 r. i 1 grudnia 2015 r., wyjaśnić przyjdzie, że stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, z późn. zm.) zasiłek rodzinny jest jednym ze świadczeń rodzinnych i niewątpliwie ma charakter świadczenia okresowego, a więc powtarzalnego, gdyż na zasadzie art. 24 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 10 tej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego. Dowody zgromadzone w aktach administracyjnych przedłożonych wraz ze skargą świadczą, że decyzjami Burmistrza Brzegu z dnia 30 listopada 2015 r. oraz 1 grudnia 2015 r. przyznane zostały zasiłki rodzinne na K. i K. K. oraz M. K. po 118 zł miesięcznie i na Z. R. po 89 zł miesięcznie, na okres zasiłkowy od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. Dla ustalenia wysokości dochodu na podstawie ustawy o pomocy społecznej nie ma znaczenia, że zasiłki rodzinne za listopad 2015 r. zostały wypłacone jednorazowo, gdyż do takiej sytuacji odnosi się reguła określona w art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano dochód. W związku z tym, dochód wypłacony tytułem świadczenia okresowego po upływie okresu, którego dotyczył, zalicza się na okres, za który dochód ten wypłacono. Skoro w niniejszej sprawie decyzjami z dnia 30 listopada 2015 r. oraz 1 grudnia 2015 r. przyznano zasiłki rodzinne na dzieci za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r., zatem wypełniona została dyspozycja przepisu art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym kwoty zasiłków rodzinnych uzyskane w grudniu 2015 r. za listopad 2015 r., podlegać musiały doliczeniu do dochodu za miesiąc, za który zostały przyznane, w tym przypadku za listopad 2015 r. Ta sama zasada dotyczy świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w listopadzie 2015 r. za październik 2015 r. W realiach rozpoznawanej sprawy w tym zakresie można więc mówić o kontynuacji świadczeń, a nie o utracie dochodu.
Stwierdzenie powyższego oznaczało, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło