II SA/Op 272/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od skierowania na badania lekarskie i psychologiczne na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 31 maja 2011r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wezwał E. W. do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni, od skargi na postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...], nr [...], stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji dotyczącej skierowania na badanie lekarskie i psychologiczne, z powodu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W terminie do uiszczenia wpisu, skarżący w piśmie z dnia 13 czerwca 2011r. zwrócił się z prośbą o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 21 czerwca 2011r., został przekazany referendarzowi sądowemu do rozpoznania. Stąd, stosownie do przepisu art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, referendarz sądowy przesłał skarżącemu, przy piśmie z dnia 29 czerwca 2011r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwał wnioskodawcę do wypełnienia i odesłania formularza w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 5 lipca 2011r., a w dniu 7 lipca 2011r. przesyłką pocztową E. W. odesłał formularz wniosku do tut. Sądu. Zażądał w nim zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, a uzasadniając swoją prośbę wskazał na nieprawidłowości, jakich zdaniem skarżącego, miał dopuścić się organ w trakcie postępowania administracyjnego. Do akt sprawy dołączył także kserokopie: zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz skierowania na badania lekarskie. Pismem z dnia 13 lipca 2011r. referendarz wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Referendarz zażądał uzupełnienia braków formalnych, przez: wypełnienie rubryk formularza wniosku nr 6 pn.: "Stan rodzinny", nr 7 pn.: "Majątek", nr 8 pn.: "Stan majątkowy", nr 9 pn.: "Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym", nr 10 pn.: "Dochody", nr 11 pn.: "Inne dane, które składający uważa za istotne". Wezwanie powyższe zostało doręczone E. W. osobiście w dniu 19 lipca 2011r., o czym świadczy adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Odpowiadając na wezwanie referendarza, skarżący przesyłką pocztową nadaną w dniu 20 lipca 2011r. (data stempla pocztowego) odesłał prawidłowo wypełniony formularz wniosku, w którym zmienił zakres żądania wniosku, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, a nie jak poprzednio zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych dochodów, ani majątku. Nie wykazał także osób tworzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu rodzinnego skarżącego, a także jego rzeczywistej sytuacji materialnej, referendarz pismem z dnia 1 sierpnia 2011r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i stosownych dokumentów. Do wezwania referendarza, skarżący odniósł się w piśmie z dnia 16 sierpnia 2011r., do którego dołączył także decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...], dotyczącą utraty przez E. W. zasiłku stałego z pomocy społecznej, z dniem 3 października 2010r. Podniósł, że nie posiada żadnych dochodów; mieszkanie, w którym przebywał przed osadzeniem go w zakładzie karnym należy do gminy. Nie przedłoży rachunków z tytułu kosztów utrzymania mieszkania z uwagi na okoliczność, że w podanym lokalu mieszkał sam, a od dnia 3 października 2010r. został pozbawiony wolności. Samochód osobowy nabył za 1000 zł i nie zdążył go przerejestrować w wydziale komunikacji jako swoją własność, gdyż pojazd ten został zatrzymany przez Policję, w związku z wypadkiem drogowym. Ponadto skarżący oświadczył, że nie pracuje zawodowo i cierpi na cukrzycę. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu E. W. zastosował się dwukrotnie w wyznaczonych przez referendarza terminach, do wezwań do usunięcia braków formalnych wniosku, stąd należało uznać, iż spełnił wymóg formalny zawarty w art. 252 § 2 P.p.s.a., tj. złożył wniosek na urzędowym formularzu i wypełnił go, według pouczenia zawartego w formularzu wniosku. Do rozstrzygnięcia pozostała zatem kwestia czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialne, warunkujące zwolnienie go od kosztów sądowych (o co wnosił), stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem prawa, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższej regulacji wynika, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przyznawaną w ramach specjalnej pomocy Państwa osobom, które nie są w stanie pokryć samodzielnie kosztów postępowania. Prawo pomocy ma zastosowanie w stosunku do osób, które pomimo wykazanych starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogłyby ponieść kosztów, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski albo nie osiągają żadnego dochodu. Przyznanie tego prawa następuje więc w szczególnych przypadkach. W ocenie rozpoznającego wniosek, taka szczególna sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i dane wynikające z oświadczeń wnioskodawcy, w szczególności brak dochodów, majątku i oszczędności, a także fakt ograniczenia wolności skarżącego należało uznać, iż wykazał on, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie wydatków związanych z opłatami sądowymi. Stąd spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż referendarz wydał rozstrzygnięcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zawartego zarówno w aktach sprawy, w tym aktach administracyjnych, a także w związku z postępowaniem wyjaśniającym, wszczętym na zasadzie art. 255 P.p.s.a. Uznał za wiarygodne oświadczenia skarżącego o nie posiadaniu majątku i nie uzyskiwaniu dochodów, a także braku pomocy od osób trzecich. Znaczące w sprawie okazało się także ujawnienie decyzji organu administracji publicznej, z której wynika, że przed osadzeniem w zakładzie karnym skarżący korzystał ze środków pomocy społecznej, a następnie został ich pozbawiony z dniem 3 października 2010r. Reasumując powyższe, referendarz uznał, iż w sprawie zachodzą przesłanki warunkujące skarżącemu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stąd na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.