II SA/Op 272/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr PCPR.4120.01.27.60.2022 w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, oznaczonym, jako: "Pozew/Wniosek" "na decyzję o umieszczeniu na pobyt w Domu Pomocy Społecznej", skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. G. (zwany dalej: "skarżącym"), zakwestionował fakt umieszczenia go w Domu Pomocy Społecznej, wskazując, że zwracał się pisemnie do wielu urzędów o uchylenie decyzji o umieszczeniu go w tym miejscu. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 129/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazał skargę A. G. zawartą w piśmie z dnia 22 lutego 2023 r. według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 sierpnia 2023 r. odnotowanego w repertorium pod sygn. akt II SA/Op 272/23, wezwano skarżącego do jednoznacznego oznaczenia w terminie 7 dni, organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy skarga, jeżeli skargą objęta jest decyzja (postanowienie) – wskazanie numeru i daty ww. orzeczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przyjęcia, że skarga dotyczy decyzji Starosty Głubczyckiego z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr PCPR.4120.01.27.60.2022 w przedmiocie umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej. Przesyłka zawierające powyższe wezwanie skierowana do skarżącego była dwukrotnie awizowana, pierwszy raz w dniu 30 sierpnia 2023 r., drugi raz w dniu 7 września 2023 r. Na skutek zarządzenia Sądu z dnia 24 października 2023 r. doręczono Staroście Głubczyckiemu skargę A. G. wraz z załącznikami, wniesioną pismem z dnia 22 lutego 2023 r., informując o obowiązku zwrotu skargi w terminie 30 dni wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę, zawartej w piśmie z dnia z dnia 10 listopada 2023 r., Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach poinformowało, że odwołanie/skarga od decyzji o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej Starosty Głubczyckiego Nr PCPR.4120.01.27.60.2022 z dnia 21 kwietnia 2022 r. wpłynęło bezpośrednio od A. G. do Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach w terminie odwoławczym, w związku z tym wszystkie posiadane wówczas akta w oryginale w dniu 6 czerwca 2022 r. zostały przekazane do Samorządowego Kolegium odwoławczego w Opolu, gdzie po rozpatrzeniu odwołania zespół orzekający postanowił decyzja z dnia 11 lipca 2022 r., nr SKO.40.1682.2022.ps utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Op 258/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę A. G. na decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr PCPR.4120.01.27.60.2022 w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej. Powodem odrzucenia skargi było to, że zaskarżona została decyzja organu pierwszej instancji, na którą skarga, wobec braku wyczerpania w odniesieniu do niej środków zaskarżenia jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy zauważyć, że odrzucenie skargi prawomocnym orzeczeniem (postanowieniem) sądu administracyjnego nie powoduje stanu powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.). Przepis ten stanowi bowiem, że jedynie prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Orzeczenie natomiast o odrzuceniu skargi oznacza wyłącznie, iż sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu stwierdzenia okoliczności wykluczającej dopuszczalność dokonywania merytorycznej oceny skargi. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że w tej sprawie skarga winna zostać odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. z powodu tego, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami już została prawomocnie osądzona. W pierwszej kolejności Sąd bada dopuszczalność wniesionej skargi. Przesłanki odrzucenia skargi określa natomiast art. 58 § 1 p.p.s.a. który w pkt 1 stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z kolei w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5a tego przepisu. Brak wyczerpania środków zaskarżenia stanowi inną przyczynę, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07, LEX nr 374841). Stosownie natomiast do art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że skarżący w skardze z dnia 22 lutego 2023 r. zakwestionował szereg działań organów państwowych związanych z umieszczeniem go w domu pomocy społecznej. Następnie, skarżący został wezwany do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem przyjęcia że skarga dotyczy decyzji Starosty Głubczyckiego w przedmiocie umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Wezwanie to zostało uznane za skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 13 września 2023 r., w trybie art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Stosownie zaś do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 p.p.s.a). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 art. 73 p.p.s.a.). W przytoczonym art. 73 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Sąd ustalił, że w niniejszej sprawie doręczenia wezwania dokonano pod adres wskazany przez skarżącego, z zachowaniem wymogów wynikających z cyt. wyżej przepisu art. 73 p.p.s.a., w tym po dwukrotnym awizowaniu przesyłki (30 sierpnia 2023 r. i 7 września 2023 r.). Zwrot przesyłki nastąpił w dniu 15 września 2023 r., po uprzednim jej złożeniu w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie do opłacenia wpisu została skutecznie doręczona w dniu 13 września 2023 r. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania rozpoczął zatem bieg w dniu 14 września 2023 r. i upłynął z dniem 20 września 2023 r. (środa). Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu, co zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu, skutkowało przyjęciem przez Sąd, że skarży on decyzję Starosty Głubczyckiego z dnia 21 kwietnia 2022 r. i z podanych względów ten akt prawny stanowi przedmiot niniejszej skargi. Odnosząc się do przedmiotu skargi, dostrzec trzeba, że regulacje dotyczące zasad umieszczania i skierowania do domu pomocy społecznej określa art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.). W świetle tego przepisu, o umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę. Organem gminy uprawnionym do rozstrzygania w powyższych sprawach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta lub osoba przez niego upoważniona, którą z reguły jest kierownik ośrodka pomocy społecznej. W imieniu starosty decyzje administracyjne może wydawać, na podstawie upoważnienia, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie. Skierowanie osoby do domu pomocy społecznej może również nastąpić na podstawie orzeczenia sądu. Wówczas, rola organów administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia. W przypadku skierowania do domu przez właściwy sąd organ pomocy społecznej nie zajmuje się badaniem przesłanek skierowania do placówki ani ustaleniem zasadności umieszczenia w placówce, ponieważ nastąpiło to już w postępowaniu sądowym. W przypadku wydania orzeczenia przez sąd o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej organ administracji powinien bowiem działać jako wykonawca tego orzeczenia, nie zaś jako podmiot realizujący własne kompetencje orzecznicze w sprawie już rozstrzygniętej (por. postanowieniem NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I OW 78/07, LEX nr 399063). Z przedstawioną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu 17 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], wydał postanowienie o umieszczeniu A. G w Domu Pomocy Społecznej w K. (k. 81 akt admin.). W wyniku wykonania postanowienia Sądu, Starosta Głubczycki wydał w dniu 21 kwietnia 2022 r. zaskarżoną decyzję o umieszczeniu skarżącego w tej placówce (k. 33 akt admin.). Decyzja ta została jednak wydana przez organ I instancji (tj. Starostę Głubczyckiego) i przysługiwał od niej środek zaskarżenia w postaci odwołania. Skoro Starosta Głubczycki działał w niniejszej sprawie, jako organ pierwszej instancji, to od wydanej przez niego decyzji przysługiwało skarżącemu prawo wniesienia odwołania, a nie skargi do sądu administracyjnego. O powyższym skarżący został pouczony w kwestionowanej decyzji . Skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa i złożył od kwestionowanej decyzji odwołanie, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze Opolu rozpatrzyło decyzją z dnia 11 lipca 2022 r., i utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zatem skoro skarżący zakwestionował w niniejszej skardze decyzję organu I instancji - nie oczekując na rozpoznanie odwołania, to dostrzec należy, że na tego typu akt nie służy skarga do sądu administracyjnego. Dlatego stwierdzić trzeba, że w sytuacji, gdy przedmiotem wniesionej skargi skarżący bezsprzecznie uczynił decyzję organu pierwszej instancji (Starosty Głubczyckiego), skargę należy uznać za niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z podanych względów skargę A. G. należało odrzucić, co Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.