II SA/Op 275/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji udzielającej pozwolenia na budowę na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 (sto) złotych, 2. oddalić wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Skarżący B. B. złożył w piśmie z dnia 3 września 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu prośbę o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia go od wpisu od skargi, do uiszczenia którego został wezwany w dniu 1 września 2008 r. przez tut. Sąd. W piśmie skarżący wskazał, że ma trudna sytuację finansową wynikającą z zadłużenia po utracie dochodów z emerytury zmarłej żony D. B., a nadto ze względu na swój stan zdrowia, jest on osobą o drugim stopniu niepełnosprawności. Skarżącemu, który nie złożył wniosku o prawo pomocy w wymaganej przepisami formie, stosownie do art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., referendarz sądowy przesłał formularz urzędowy wniosku o przyznanie prawa pomocy do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni. B. B. odebrał to wezwanie w dniu 13 października 2008 r. i w dniu 20 października 2008 r., odesłał wypełniony formularz PPF. Wniósł w nim o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, to jest poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że mieszka sam w mieszkaniu o powierzchni 98m2, oświadczył, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Ma dochód z tytułu emerytury wynoszącej brutto 2420,39 zł, co daje netto kwotę 1979,55 zł. Wnioskodawca uzasadnił wniosek tym, że ma zaciągnięte liczne kredyty i pożyczki, znacznie przekraczające jego dochody. Obecnie nie jest w stanie płacić zadłużenia, ponieważ wcześniej spłacał je wraz z żoną, która osiągała własny dochód. Żona wnioskodawcy zmarła w wyniku choroby nowotworowej. Do formularza wniosku wnioskodawca dołączył pismo z dodatkowymi wyjaśnieniami, a nadto inne załączniki, które zostaną opisane w dalszej części postanowienia. Wykazał on niezbędne miesięczne wydatki mieszkaniowe, jak opłata mieszkaniowa 509,11 zł, energia elektryczna 141,42 zł, gaz 146 zł, telefon 71,12 zł, podatek od nieruchomości 5,40 zł, rata zaległości czynszu 215 zł, fundusz remontowy 84,16 zł. Ponadto wskazał, że ma zaległości z tytułu czynszu, na kwotę 7725 zł przedstawił na tę okoliczność porozumienie z dnia 28 grudnia 2005 r. zawarte między nim, a Zarządem Mienia Komunalnego, co do spłaty zadłużenia w 35 miesięcznych ratach po 215 zł każda. Przedłożył pismo z dnia 27 czerwca 2008 r., Zarządu nieruchomości do firmy windykacyjnej, stwierdzające, że ma on zaległości wobec zarządcy na kwotę 21632,84 zł, składa się na nią kwota bieżącego utrzymania mieszkania za maj i czerwiec 2008 r. po 530,38 zł, łącznie 1060 zł, zaliczka na koszt remontów za okres od lipca 2007 r. do czerwca 2008 r., czyli 12 miesięcy po 84,16 zł, co daje kwotę 1009,92 zł, rozliczenie bilansu za rok 2007 na kwotę 1105,48 zł, rozlicznie liczników wodnych na dzień 31 grudnia 2007 r., na kwotę 611,47 zł, wynagrodzenie inspektora nadzoru budowlanego i wynagrodzenie kierownika budowy, wynoszące 1000,00 zł x 25,42 % udziału B. B. w nieruchomości wspólnej, co daje kwotę 508,40 zł, zapłata za remont dachu 68201,37 zł x 25,42 % udziału B. B. w nieruchomości wspólnej, co daje kwotę 17632,84 zł, łącznie zadłużenie to kwota 21632,84 zł. Wnioskodawca przesłał też orzeczenie z dnia 17 lutego 2007 r. o tym, że jest on osobą o drugim umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, orzeczonym do dnia 28 lutego 2010 r., a datującym się od 3 grudnia 2003 r. W swoim piśmie, załączniku do wniosku o prawo pomocy, B. B. wskazał, że niepełnosprawność spowodował u niego wypadek złamanie kręgosłupa, a powodem jego licznych zadłużeń były, oprócz jego stanu zdrowotnego po wypadku, także wydatki na leczenie jego żony, nawet do 900 zł miesięcznie, tu wskazał, że na potwierdzenie tego kosztu przesłał zaświadczenie z dnia 2 grudnia 2006 r., ale nie było goj w załącznikach do wniosku. Wnioskodawca wymienił liczne zadłużenia, jakie posiada w 7 bankach oraz w [...], przesłał też odpis z dnia 24 lutego 2006 r., księgi wieczystej swojego mieszkania z wpisem hipoteki zwykłej i kaucyjnej na rzecz banku, zabezpieczającej udzielony kredyt, oraz kserokopie potwierdzenia zadłużenia z banku z dnia 6 czerwca 2008 r., z tytułu kredytu hipotecznego na kwotę 15420 CHF, w tym kapitał wymagalny to 432,42 CHF, niewymagalny to 13799,37 CHF. Kolejne załączniki przesłane przez wnioskodawcę, to rachunek za gaz z terminem płatności 4 grudnia 2008 r. na kwotę 291,98 zł, faktura za telefon z dnia 12 sierpnia 2008 r. na kwotę 71,12 zł, faktury za energię z sierpnia i września 2008 r., określające kwotę miesięcznej należności prognozowanej na kwotę 141,42 zł. Działając w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., referendarz sądowy zważył, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). B. B., wniósł o przyznanie prawa pomocy polegające na zwolnieniu go od kosztów sądowych, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki jakie powinna spełnić osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w tym zakresie, zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy przy tym rozumieć, jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Dokonując oceny wniosku B. B., referendarz uznał, że uzyskiwany przez niego miesięczny dochód wynosi 1979,55 zł netto. Dochód ten ma pokryć wnioskodawcy wydatki na utrzymanie mieszkania, zakup lekarstw oraz pokrycie kosztów spłat kredytów. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym w temacie przyznawania prawa pomocy "Spłata zobowiązań kredytowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznymi. (...) Przyznając skarżącemu prawo pomocy, sąd uwzględnił również to, że spłaca on zobowiązania z tytułu kredytów bankowych. Zobowiązania te nie korzystają wprawdzie z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, ale fakt ich ponoszenia nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Z argumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika, że ma on poważne problemy zdrowotne. Zdaniem Sądu okoliczność ta w znacznym stopniu uniemożliwia skarżącemu podjęcie działań na rzecz poprawy sytuacji materialnej.(...) (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 105/05, niepubl., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzecznictwo pod redakcją B. Dauera, Oficyna Wydawnicza a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 445, Teza 44). Zgodnie z tym orzeczeniem Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, mając na uwadze, wpływ na jego sytuację finansową spłacanych zobowiązań kredytowych i zły stan zdrowia. Podobną sytuację ma B. B. Wykazał, że ma poważne problemy zdrowotne o zadłużenia. Ponadto musi pokryć koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty mieszkania, ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia. Wydatki na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu, a także wykazanego majątku skłaniają do oceny, iż B. B. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla swojej osoby. Wnioskodawca wykazał, że z tytułu opłat związanych z mieszkaniem wydatkuje miesięcznie kwotę około 957 zł, składają się na nią opłata mieszkaniowa 509,11 zł, energia elektryczna 141,42 zł, gaz 146 zł, telefon 71,12 zł, podatek od nieruchomości 5,40 zł, fundusz remontowy 84,16 zł. Do niezbędnych wydatków referendarz zaliczył także opłatę za telefon, mieści się ona bowiem w przeciętnej wysokości rachunku telefonicznego, a mając na uwadze, że wnioskodawca jest osobą wymagającą według orzeczenia o niepełnosprawności, okresowo wsparcia samodzielnej egzystencji, należy przyjąć, iż posiadanie telefonu, dla kontaktu i uzyskania czasem pomocy innych osób, jest dla niego kosztem utrzymania koniecznego. Wnioskodawcy po odjęciu kosztów związanych z mieszkaniem, pozostaje z emerytury kwota ok. 1022 zł. Biorąc pod uwagę, że musi on zaspokoić z niej pozostałe podstawowe potrzeby życiowe, a z uwagi na zły stan zdrowia mogą być one zwiększone, przykładowo o koszty związane z leczeniem i rehabilitacją, poza tym też to, że skarżący ma liczne zadłużenia, których nie można wprawdzie uznać za koszty niezbędnego utrzymania, ale nie pozostają one bez wpływu na jego sytuację finansową, referendarz sądowy uznał, iż nie jest on w stanie ponieść bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego, pełnych kosztów sądowych. W tej sytuacji zostało przyznane B. B., prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od uiszczenia wymaganego wpisu od skargi wynoszącego w sprawie 100 (sto) złotych, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony. Referendarz uznał bowiem, iż skarżący ma stały dochód, a zadłużenia nie są zaliczane do niezbędnych kosztów jego utrzymania, a stanowią jedną z okoliczności przemawiających za przyznaniem mu częściowej pomocy. Obecnie przyznana pomoc realizuje, zdaniem referendarza, jego prawo do Sądu, bez obciążania jego budżetu domowego. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.