II SA/Op 276/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Ewa Janowska – (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej, ul. [...] w O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie samowolnego wykonania określonych robót postanawia: umorzyć postępowanie. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2004r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106 poz. 1126 ze zm) postanowił zobowiązać A spółkę z ograniczona odpowiedzialnością w O. do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych związanych z dociepleniem jednej ściany w bramie przejazdowej budynku przy ulicy [...] w O. oraz zobowiązał tę spółkę do przedstawienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia, opinii technicznej stwierdzającej prawidłowość wykonanych robót. W uzasadnieniu postanowienia organ inspekcji budowlanej wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 14 stycznia 2004r. stwierdzono wykonanie robót budowlanych związanych z dociepleniem ściany w bramie przejazdowej budynku przy ulicy [...] w O., a zarządca budynku pełniący w imieniu wspólnoty mieszkaniowej obowiązki inwestora nie przedstawił dokumentów potwierdzających fakt zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania robót stosownie do przepisu art. 30 Prawa budowlanego. Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną w oparciu o art. 105 KPA, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wykonania przedmiotowych robót budowlanych bez zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej uznając, iż prowadzone postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, bowiem spółka z o. o. A w O. wykonała nałożony na nią postanowieniem z dnia 2 lutego 2004r. obowiązek przedłożenia opinii technicznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli K. i T. K. zarzucając, iż samowolne docieplenie jednej ze ścian bramy przejazdowej budynku przy ulicy [...] stanowiącego własność Wspólnoty Mieszkaniowej w O. ul. [...], spowodowało jej zawężenie w takim stopniu, że uniemożliwia bezpieczny przejazd samochodem osobowym. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego O. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 KPA po rozpatrzeniu odwołania K. i T. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z [...] umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie miało na celu zbadanie legalności i prawidłowości wykonanych robot budowlanych związanych z dociepleniem ściany w bramie przejazdowej budynku przy ulicy [...] w O. Lokale w powyższej nieruchomości stanowią przedmiot odrębnej własności a istniejące w przedmiotowej nieruchomości stosunki właścicielskie sytuują jej mieszkańców w charakterze dużej wspólnoty mieszkaniowej zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz.903 ze zm.). Zatem uprawnionym do reprezentowania na zewnątrz i kierowania sprawami dużej wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd – art. 21 cyt. ustawy, przy czym jeżeli zarząd jest wieloosobowy oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie. W rezultacie organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie jedynie zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ulicy [...] miał prawo wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji bądź upoważnić do podjęcia takich działań wskazaną osobę. Brak takiego upoważnienia spowodował, że prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji nie przysługiwało poszczególnym członkom takiej wspólnoty, a tym samym nie przysługiwało również odwołującym. K. i T. K. nie uzupełnili w wyznaczonym przez organ odwoławczy terminie, braków odwołania o takie elementy, które wskazywałyby, że są uprawnieni do reprezentowania Wspólnoty bądź jako jej zarząd, bądź jako członkowie upoważnieni do jej reprezentowania na podstawie uchwały Wspólnoty. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji doręczając swoją decyzję odwołującym błędnie zasugerował, że służy im prawo złożenia odwołania nie wyjaśniając, iż stroną w postępowaniu była jedynie Wspólnota i to tylko jej przedstawiciel (zarząd bądź wskazany uchwałą członek) był uprawniony do otrzymania rozstrzygnięcia. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że zostały spełnione przesłanki pozwalające na umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 KPA, bowiem organ stwierdził, że wnoszący nie jest stroną w sprawie. Jednocześnie w dniu 8 lipca 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] ul. [...], zgodnie z art. 61 § 4, art. 157 § 1 KPA, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. nr [...] z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie docieplenia ściany w bramie przejazdowej budynku przy ul. [...]. Postępowanie administracyjne mające na celu zbadanie legalności decyzji PINB w O. z dnia [...] zostało zakończone w dniu 30 sierpnia 2004r. decyzją OWINB w O. Nr [...] stwierdzającą z urzędu nieważność w/w decyzji z [...]. Decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie została zaskarżona w toku instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] wniósł w dniu 5 sierpnia 2004r. T. K. działający jako pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej w O. przy ul. [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wywodząc, że nadbudowanie ściany spowodowało zwężenie szerokości bramy i stwarza zagrożenie w ruchu ulicznym, powoduje uszkodzenia przejeżdżających bramą pojazdów (otarcia lakieru, urywania zderzaków czy lusterek). W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił również uwagę na nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i ponawiając zarzut, że w przedmiotowej sprawie administracyjnej wnoszący odwołanie nie posiadali przymiotu strony. Dodatkowo organ podkreślił, że przepis art. 138 § 1 pkt 3 KPA nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mając na uwadze treść art. 105 KPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania polega na jego przerwaniu, uchyleniu wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu (por. W. Chróścielewski: Glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1995r. SA/Kr 95/95- Palestra 1997 nr 3-4 str. 256). Powodem umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Dwa zdarzenia powodujące bezprzedmiotowość postępowania zostały wyraźnie wymienione (pkt 1 i 2) w treści powołanego przepisu art. 161 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać również z innych powodów. Istotne jest, że przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi (por. J.P. Tarno , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004r. str. 235). Stwierdzić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego doszło do stwierdzenia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego O. nieważności decyzji organu pierwszej instancji – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zaskarżonej przez Wspólnotę Mieszkaniową w O. ul. [...]. Stwierdzenie nieważności eliminuje decyzję administracyjną z obrotu prawnego i znosi skutki tej decyzji od dnia jej wydania. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, w związku z czym wydana w jego wyniku decyzja eliminująca z obrotu prawnego decyzję objętą tym postępowaniem jest decyzją w nowej sprawie, od której stronie przysługują środki zaskarżenia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania wynikającym z przepisów K.p.a., które poza okolicznościami wymienionymi w art. 156 § 2 K.p.a., nie ograniczają terminu wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że może być ono wszczęte w każdym czasie przed upływem dziesięciu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i jeśli nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych, natomiast uregulowania zawarte w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie normują kwestii dopuszczalności wszczęcia przez organy trybów nadzwyczajnych po wniesieniu skargi. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że przepis art. 56 tej ustawy rozstrzyga o konieczności zawieszenia postępowania sądowego w razie wniesienia skargi po wszczęciu postępowania w celu zamiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania, zatem wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego jest jedynie czasową przeszkodą do rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania sądowo-administracyjnego, bowiem przed zamknięciem rozprawy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji organu pierwszej instancji stała się ostateczna. W konsekwencji, powtórzyć należy, że w świetle art. 161 § 1 pkt 3 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bezprzedmiotowość postępowania może wynikać ze zdarzeń zaszłych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Za takie zdarzenie, w ocenie Sądu, należało uznać wydanie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji, stwierdzającej nieważność decyzji pierwszoinstancyjnej. Jeżeli się zważy, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest jej brak, to tym samym Sąd nie mógłby w tym zakresie wyrokować, gdyż musiałby się odnieść do przedmiotu skargi, który już nie istnieje. Zatem, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji oznacza, że nastąpiło zdarzenie będące trwałą przeszkodą powodującą niemożność prowadzenia postępowania sądowego, aż do zakończenia go merytorycznym orzeczeniem. Z powyższych względów postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innej przyczyny, co uzasadniało jego umorzenie, stąd na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy orzeczono jak w sentencji.