II SA/Op 278/19
WyrokWSA w Opolu2019-10-15
Skład orzekający: Krzysztof Sobieralski, Ewa Janowska, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu prawidłowo utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Wilków w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, uwzględniając sposób ich rozdzielenia między strony, mimo zarzutów skarżącej o nierzetelności prac geodezyjnych i naruszeniu jej interesów?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie postanowienia SKO było wadliwe, zawierało błędy faktyczne i nie wyjaśniało w sposób wystarczający podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie mógł merytorycznie ocenić stanowiska organu, gdyż postępowanie przed organem odwoławczym nie zostało przeprowadzone prawidłowo.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Wilków ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego i sposób ich rozdzielenia. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustalenia kosztów, zarzucając nierzetelność prac geodezyjnych i naruszenie jej interesów. Wójt ustalił koszty w wysokości 1.723 zł i rozdzielił je między strony postępowania, w tym M. J. SKO utrzymało to postanowienie w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu i zasądził od SKO na rzecz M. J. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz M. J. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi M. J. (dalej zwanej również skarżącą) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (w skrócie "SKO") z dnia 15 kwietnia 2019 r., nr [...], wydane po rozpatrzeniu zażalenia M. J. i jej pełnomocnika S. J. na postanowienie Wójta Gminy Wilków z dnia 28 lutego 2019 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozdzielenia.
Wydanie ww. postanowienia organu odwoławczego poprzedziło następujące postępowanie:
Po przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek A. i G. T. oraz S. S., współwłaścicieli działki nr a położonej w [...], Wójt Gminy Wilków decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. umorzył postępowanie dotyczące ustalenia przebiegu granic w trybie rozgraniczenia nieruchomości i przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi, a następnie postanowieniem z tej samej daty ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 1.723 zł i zobowiązał do ich uiszczenia w następujących kwotach: S. S. - 334,95 zł; G. i A. T. - 334,95 zł; M. J. - 382,80 zł; Gminę Wilków - 574,20 zł i Województwo [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] - 95,70 zł. Ponadto Wójt zobowiązał ww. osoby do uiszczenia wskazanych kosztów na rachunek Gminy w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Na skutek zaskarżenia rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia (postanowienie Kolegium z dnia 14 stycznia 2019 r.).
Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, postanowieniem z dnia 28 lutego 2019 r. Wójt Gminy Wilków, działając na podstawie art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm. - dalej "K.p.a."), ustalił - w punkcie pierwszym i drugim rozstrzygnięcia - koszty postępowania na kwotę 1.723 zł oraz zobowiązał do ich uiszczenia właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, tj.:
- S. S. - współwłaściciela działki nr a, której ustalone zostały punkty na granicy z działką nr b, c, d, e i f - w wysokości 334,95 zł,
- G. i A. T. - współwłaścicieli działki nr a, której ustalone zostały punkty na granicy z działką nr b, c, d, e i f - w wysokości 334,95 zł,
- M. J. - właścicielkę działek nr b i e, którym ustalone zostały punkty na granicy z działkami nr a, c, d i f - w wysokości 382,80 zł,
- Gminę Wilków - właściciela działek nr d i f, którym ustalone zostały punkty na granicy z działkami nr a, b i e - w wysokości 574,20 zł,
- Województwo [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] - właściciela działki nr c, której ustalone zostały punkty na granicy z działkami nr a i b - w wysokości 95,70 zł.
Jednocześnie Wójt Gminy Wilków ustalił, że koszty należy uiścić w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia na wskazany rachunek bankowy (punkt trzeci i czwarty postanowienia).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując się na uchwałę podjętą w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06) oraz orzecznictwo sądowe, organ wskazał na możliwość obciążenia kosztami rozgraniczenia nieruchomości stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko strony, która żądała wszczęcia postępowania. Udział w tym postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest bowiem równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron biorących w nim udział, a nie tylko wnioskodawcy. Natomiast interes stron przejawia się w ustaleniu stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami. W dalszej kolejności, uzasadniając wysokość poniesionych kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego, Wójt podał, że obejmują one wynagrodzenie geodety w kwocie 1.600 zł oraz sporządzenie oceny prawidłowości wykonania rozgraniczenia - kwota 123 zł. Opisał również, co składa się na kwotę usługi geodezyjnej, oraz wyjaśnił, że ogólny koszt rozgraniczenia został rozdzielony pomiędzy strony postępowania w udziałach, w jakich ich nieruchomości uczestniczyły w rozgraniczeniu. Dalej wymienił poszczególne punkty graniczne, tj. "punkt graniczny dz. nr a, b i c (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a, b i d (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a i d (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a i d (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a, e i d (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a, e i f (287,10 zł)" oraz stwierdził, że nieruchomość S. S. oraz G. i A. T., obejmująca działkę nr a, ustalone miała granice z działkami nr b, c, d, e i f, co stanowi siedem punktów; nieruchomość M. J., obejmująca działki nr b i e, ustalone miała granice z działkami nr a, c, d i f, co stanowi cztery punkty; nieruchomość Gminy Wilków, obejmująca działki nr d i f, ustalone miała granice z działkami nr a, b i e, co stanowi sześć punktów; nieruchomość Województwa [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], obejmująca działkę nr c, ustalone miała granice z działkami nr a i b, co stanowi jeden punkt. Wójt objaśnił, że jedna granica działki dotyczy właściciela nieruchomości po jednej stronie i właściciela nieruchomości po drugiej stronie, zaś rozgraniczana nieruchomość obejmująca działkę nr a posiada 18 takich punktów. Z kolei do rozliczenia przyjęto, że koszt jednego punktu wynosi 95,70 zł i jest to kwota uzyskana po podzieleniu ogólnego kosztu postępowania w wysokości 1.723 zł przez 18 punktów, co w przeliczeniu na poszczególne strony postępowania dało kwoty wyszczególnione w sentencji postanowienia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. J. oraz jej pełnomocnik S. J. domagali się uchylenia rozstrzygnięcia organu. Podnieśli, że w świetle art. 262 § 1 K.p.a. brak jest podstaw do obciążenia właścicielki działek nr b i e kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Nie wnioskowali oni o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, zaś w ich interesie leży posiadanie powierzchni gruntu zgodnego z "aktem zakupu i wpisami w księgach wieczystych". Tymczasem zaproponowana przez geodetę granica powoduje zmniejszenie szerokości gruntu i narusza interes skarżącej. Ponadto geodeta wykonał prace nierzetelnie, o czym wielokrotnie informowano organ. Nie uwzględnił bowiem ostatniego stanu spokojnego posiadania, działał tylko w interesie właścicieli działki nr a, nie wziął pod uwagę wszystkich wymaganych dokumentów oraz wyjaśnień pozostałych stron. Na tym etapie geodeta nie powinien był zakończyć rozgraniczenia, a Wójt nie miał podstaw do przekazania sprawy do sądu.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W pierwszym rzędzie Kolegium przypomniało, że materialnoprawną podstawę orzekania w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Wskazało, że stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Natomiast organ ten umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 ustawy). W dalszej kolejności Kolegium odnotowało, że kwestię uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego reguluje m.in. art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 K.p.a., a także stwierdziło, podzielając stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2016 r. (sygn. akt I OPS 5/06), że w postępowaniu tym ustala się granice pomiędzy wszystkimi nieruchomościami objętymi wnioskiem inicjującym omawiane postępowanie, zatem jego koszty winny ponieść wszystkie strony. Mają one bowiem interes prawny w ustaleniu prawidłowego, niewątpliwego przebiegu granic. SKO uznało, że Wójt Gminy Wilków u uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, co złożyło się na kwotę usługi geodezyjnej wykonania rozgraniczenia nieruchomości. Wskazał nadto, że koszt rozgraniczenia w kwocie 1.723 zł został rozdzielony pomiędzy strony postępowania w udziałach, w jakich ich nieruchomości uczestniczyły w rozgraniczeniu, tj. punkt graniczny dz. nr a, b i c (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a, b i d (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a i d (287,10 zł), punkt graniczny dz. nr a, e i f (287,10 zł). Stwierdził, że nieruchomość S. S. oraz A. i G. T. obejmująca działkę nr a ustalone miała granice z działkami nr b, c, d, e i f, co stanowi siedem punktów. Z kolei nieruchomość M. J. obejmująca działki nr b i e ustalone miała granice z działkami nr a, b i e, co stanowi sześć punktów, a nieruchomość Województwa [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] obejmująca działkę nr c ustalone miała granice z działkami nr a i b, co stanowi jeden punkt. Kolegium stwierdziło też, że Wójt Gminy Wilków podał, iż przyjęto, że jedna granica działki dotyczy właściciela nieruchomości po jednej stronie i właściciela nieruchomości po drugiej stronie, a nieruchomość podlegająca rozgraniczeniu posiada osiemnaście takich punktów. Wartość jednego punktu ustalono na kwotę 95,70 zł poprzez podzielenie kwot ogółem przez wartość jednego punktu, tj. 1723 zł : 18 = 95,70 zł. Wójt w postanowieniu zawarł też pouczenie, że w razie niezapłacenia w terminie kosztów postępowania będą miały zastosowanie przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w przypadku opóźnienia zapłaty w terminie określonym w rozstrzygnięciu organ naliczać będzie od wymaganej kwot odsetki ustawowe za opóźnienie. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji, zgromadził dokumentację w przedmiotowej sprawie, która potwierdzałaby zasadność i prawidłowość przyjętego sposobu rozdzielenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy strony tego postępowania, a w konsekwencji uzasadnił należycie przyjęte koszty. Powyższe, w ocenie SKO, uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonego aktu.
W skardze na powyższe postanowienie M. J. ponowiła argumentację zawartą już w zażaleniu, akcentując, że przez wykonane rozgraniczenie została pozbawiona areału, który zakupiła. Podniosła, że geodeta przeprowadzający rozgraniczenie działał wyłącznie w interesie Gminy Wilków. Tym samym skarżąca nie czuje się zobowiązana do pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, skoro geodeta nie zadbał o jej interes i ze szkodą dla niej wyznaczył przebieg granic. Zdaniem skarżącej, powołane przez Kolegium orzeczenia nie odnoszą się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, ponieważ w sprawach tych strony zgadzały się co do wyznaczonych granic i uwzględniono ich interesy. Natomiast w niniejszej sprawie geodeta wykonał swoją pracę nierzetelnie i nieprofesjonalnie, bez zabezpieczenia interesów wszystkich stron postępowania. W opinii skarżącej, za tak wykonaną pracę geodecie nie przysługuje żadne wynagrodzenie. Natomiast już z pewnością kosztów tych nie powinna ponosić skarżąca, której interes nie został uwzględniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Tym samym sąd może uwzględnić skargę z powodu innych nieprawidłowości niż wskazane w skardze, jednak w zakresie dokonywanej oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Rozstrzyganie w granicach danej sprawy oznacza natomiast, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
W związku z tym sprecyzowania wymaga, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 kwietnia 2019 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy Wilków z dnia 28 lutego 2019 r. w przedmiocie ustalenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozdzielenia. Granice rozpoznawanej sprawy określa zatem rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2019 r. Z tego względu, obecnie przedmiotu oceny Sądu nie mogła stanowić ani wcześniejsza decyzja SKO z dnia 26 lutego 2019 r., [...], wydana w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia przebiegu granic w trybie rozgraniczenia nieruchomości obejmującej działkę nr a i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi, ani podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące prawidłowości przeprowadzonego przez geodetę rozgraniczenia, gdyż wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy. Odnotować też należy, że Sądowi z urzędu jest wiadome, iż wyrokiem z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Op 195/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. J. na ww. decyzję z dnia 26 lutego 2019 r., uznając, że nie ma żadnych podstaw, aby kwestionować sposób przeprowadzenia czynności dotyczących rozgraniczenia dokonanych przez uprawnionego geodetę. Kwestia ta została zatem już przesądzona w tym wyroku, który - wobec jego niezaskarżenia przez skarżącą - uprawomocnił się w dniu 27 sierpnia 2019 r. Natomiast po myśli art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże zarówno strony i sąd, który je wydał, oraz inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych również inne osoby.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Na zasadzie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.
Natomiast przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
W związku z tym odnotowania wymaga, że badanie prawidłowości zaskarżonego aktu polega w pierwszym rzędzie na ocenie, czy jego wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Uchybienie przepisom procesowym rzutuje bowiem na prawidłowość stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego. W szczególności sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono z uwzględnieniem treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., obligującymi do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i do rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, przy zapewnieniu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek organu drugiej instancji merytorycznego rozpatrzenia sprawy tak, jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Sąd kontroluje także, czy wydane w toku postępowania rozstrzygnięcie jest prawidłowo uzasadnione, czyli zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania aktu o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.). Realizując obowiązki w powyższym zakresie, Sąd uznał, że Kolegium naruszyło wymienione przepisy.
W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko co do prawidłowości ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego jest przedwczesne, ponieważ nie zostało wystarczająco uzasadnione, przede wszystkim w sferze faktycznej. Ponadto uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera żadnej weryfikacji oceny przyjętej przez Wójta Gminy Wilków, poza ogólnymi stwierdzeniami, a miejscami jest wręcz mylące. Wobec tego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 124 § 2 K.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z mocy art. 126 K.p.a., do postanowień odpowiednie zastosowanie znajduje m.in. art. 107 § 3 K.p.a., wedle którego uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślenia też wymaga, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie postanowienia w sposób właściwy narusza opisane zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu.
Dokonując szczegółowej analizy treści uzasadnienia kontrolowanego postanowienia, Sąd stwierdził, że w sferze faktów akt ten pozbawiony jest dostatecznego uzasadnienia. Kolegium ograniczyło się bowiem tylko odnotowania ustaleń organu pierwszej instancji, przy czym miejscami uczyniło to w sposób błędny i sprzeczny z tymi ustaleniami. I tak, Wójt Gminy Wilków wymienił sześć punktów granicznych w uzasadnieniu postanowienia (po 287,10 za każdy z nich), zaś SKO wskazało tylko cztery punkty, pomijając dwa punkty graniczne ujawnione w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym. Kolegium nie wyjaśniło tej rozbieżności, co oznacza, że nie ustaliło stanu faktycznego w sposób prawidłowy. SKO wadliwie też podało, że skarżąca ma granice z działkami nr a, b i e, co stanowi sześć punktów, podczas gdy organ pierwszej instancji do wyliczenia przyjął cztery punkty i wskazał, że nieruchomość M. J., obejmująca działki nr b i e, ustalone miała granice z działkami nr a, c, d i f. Kolegium zupełnie natomiast pominęło nieruchomość Gminy Wilków. W ocenie Sądu, omówione wadliwości powodują, że uzasadnienie postanowienia SKO jest niezrozumiałe i w żaden sposób nie tłumaczy wydanego rozstrzygnięcia.
Poza powyższym Sąd uznał, że Kolegium nie oceniło zgromadzonych dowodów i nie podało, z których dokumentów (i dlaczego) wynikają punkty graniczne oraz ich ilość przypisana każdej ze stron postępowania. W tym zakresie ograniczyło się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że Wójt Gminy Wilków zgromadził dokumentację, która potwierdza prawidłowość przyjętego wyliczenia i rozdzielnia kosztów. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika jednak, by stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie przyjętej zasady wyliczenia kosztów podlegało jakiejkolwiek weryfikacji przez organ odwoławczy, którego zadaniem było ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób też przyjąć, że ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji Kolegium uznało za własne (pomimo takiego stwierdzenia SKO w uzasadnieniu), skoro przytoczyło je w sposób niepełny i z licznymi błędami.
W konsekwencji Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ nie poczynił własnych ustaleń faktycznych i nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, a przynajmniej nie dał temu wyrazu w treści badanego postanowienia. Natomiast uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, w którym nie podano w sposób prawidłowy ustaleń w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia oraz niedostatecznie wyjaśniono tok rozumowania organu, a więc uzasadnienie, które nie tłumaczy wydanego aktu, z całą pewnością stanowi o niespełnieniu wymogów z art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie Sądu, tak wadliwie sporządzone uzasadnienie kontrolowanego postanowienia nie świadczy też o merytorycznym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i czyni zasadnym zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, zobowiązującej do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach, wskazanych w uzasadnieniu wydanego aktu. W tym wypadku usprawiedliwione jest również postawienie Kolegium zarzutu naruszenia szeregu zasad ogólnych procedury administracyjnej, w tym określonych w art. 8 i art. 11 K.p.a. Pamiętać należy, że uzasadnienie postanowienia jest tak samo ważne, jak jego rozstrzygnięcie, zarówno dla strony, jak i dla sądu administracyjnego kontrolującego postanowienie pod względem zgodności z prawem, gdyż powinno odzwierciedlać stanowisko organu i tłumaczyć przebieg rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. W orzecznictwie podkreśla się, że to decyzja (postanowienie) organu odwoławczego jest źródłem praw jej adresatów albo nałożonych na nich obowiązków, gdyż ostatecznie kształtuje ona treść stosunku administracyjnoprawnego. Z kolei motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, aby możliwe było poznanie przez stronę i w miarę możliwości zaakceptowanie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, a w dalszej kolejności - by umożliwić pełną i rzetelną kontrolę takiej decyzji przez sąd (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 369/10, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak się jednak nie stało w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie postanowienia Kolegium jest ogólnikowe i niezrozumiałe.
Podkreślić trzeba, że wadliwości polegające na podjęciu aktu z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności. Dlatego Sąd nie mógł poddać weryfikacji merytorycznego stanowiska organu w przedmiocie zaistnienia podstaw do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Kontrola ta może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ rozpatrujący sprawę wyczerpują istotę sprawy, a postanowienie zostaje podjęte w postępowaniu prowadzonym z zachowaniem wymogów procedury.
Reasumując stwierdzić przyjdzie, że uchybienia w postaci niewskazania oraz niewyjaśnienia w uzasadnieniu ocenianego postanowienia - w sposób dostateczny - okoliczności faktycznych sprawy świadczą o podjęciu rozstrzygnięcia z naruszeniem wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., i to w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, dokonana przez Kolegium ocena jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco podjętego rozstrzygnięcia. Brak prawidłowego uzasadnienia stanowi z kolei podstawę do postawienia organowi skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 i art. 11 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło