II SA/Op 28/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] ,Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia przyznać radcy prawnemu A. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej O. P. w kwocie 146,40 zł (słownie: sto czterdzieści sześć złotych czterdzieści groszy) zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 26,40 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych czterdzieści groszy). Wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę O. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Pismem z dnia 9 lipca 2007 r. skarżąca wniosła o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zapadłego wyroku, a w dniu 12 lipca 2007 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2007 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Opolu, przyznał skarżącej prawo pomocy, obejmujące swym zakresem, m.in. ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., na pełnomocnika O. P. została wyznaczona radca prawny A. M. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu A. M. przez O. P., do reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie. W dniu 16 sierpnia 2007 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe pełnomocnika skarżącej z dnia 9 sierpnia 2007 r., w którym radca prawny A. M. informuje o braku podstaw prawnych do zaskarżenia zapadłego w sprawie wyroku oraz wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (liczonych według stawki minimalnej), które to koszty nie zostały pokryte nawet w części. Do akt sprawy pełnomocnik przedłożyła także opinię prawną dotyczącą braku istnienia podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 lipca 2007 r. Postanowieniem z dnia 24 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez O. P., uzasadniając to okolicznością, iż skarga ta została sporządzona przez nieuprawniony podmiot. Pełnomocnik skarżącej pismem procesowym z dnia 5 października 2007 r. oświadczyła, iż nie znalazła podstaw prawnych do wniesienia zażalenia na zapadłe w sprawie postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej; dołączyła do akt sprawy opinię prawną o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 września 2007 r. oraz wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z tytułu sporządzenia niniejszej opinii prawnej. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Regulacje odnoszące się do kwestii wynagradzania radców prawnych jako pełnomocników ustanowionych z urzędu, zawarte zostały w przepisach P.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Stosownie do art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika nie może być niższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, którymi w przypadku radców prawnych są przepisy wyżej przywołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 przywołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi,w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1 ,a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1 ,a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł. Analiza przywołanego § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wykazuje, iż ustala ono w istocie ścisły katalog czynności, za które pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie. Za inne czynności radcy prawnego podejmowane w tym stadium postępowania sądowego, przepisy § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia nie ustalają stawek minimalnych. Oznacza to, że w wypadku owych czynności radcy prawnego brak jest normatywnych podstaw do określenia w tym zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W konsekwencji uznać należy, iż w postępowaniu drugiej instancji, wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie stanowi kosztów, o których mowa w art. 250 P.p.s.a. Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla oceny złożonych w niniejszej sprawie wniosków o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem wskazują na zakres czynności, za które zgodnie z przepisami prawa przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie, a w konsekwencji określają wysokość tego wynagrodzenia. Zdaniem referendarza sądowego, radcy prawnemu A. M. przysługuje wynagrodzenie jedynie za sporządzenie opinii o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym referendarz uznał, iż w świetle przepisów, nie istnieje możliwość opłacenia pełnomocnika za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Przyjmując taki pogląd, referendarz kierował się okolicznością, iż opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, nie figuruje wśród czynności wymienionych w katalogu § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Wprawdzie wątpliwości mogą pojawiać się przy treści pkt 2 lit. d ) przywołanego § 14 ust. 2 rozporządzenia, który ustala minimalne stawki za czynności dokonane w postępowaniu zażaleniowym, jednakże o postępowaniu zażaleniowym nie może być mowy w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie zdefiniował wprost pojęcia "postępowania zażaleniowego", niemniej jednak konstrukcja przepisów art. 194 – 198 P.p.s.a., a zwłaszcza art. 197 § 2 P.p.s.a., odnoszących się do środka odwoławczego, jakim jest zażalenie wskazuje jednoznacznie, iż warunkiem wszczęcia postępowania zażaleniowego jest wniesienie tego środka. Również w literaturze odnosząc się do pojęcia postępowania zażaleniowego podkreśla się, iż postępowanie to "toczy się na skutek zażalenia" i dzieli się na dwie fazy: wstępną i rozpoznania zażalenia. W pierwszym etapie postępowania wojewódzki sąd administracyjny dokonuje kontroli zażalenia pod kątem jego dopuszczalności, zachowania wymagań formalnych oraz dochowania terminu do wniesienia zażalenia. Drugi etap postępowania zażaleniowego toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który rozpoznaje zażalenie (por. szerzej: R. Hauser "Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym", artykuł opubl. w ZNSA 2005 /2 - 3/ 7 t. 4; T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2005, str. 583, 585). Nawet zatem, gdy zażalenie zostanie odrzucone w pierwszym etapie postępowania zażaleniowego wobec niespełnienia określonych przesłanek warunkujących jego wniesienie, to i tak postępowanie to zostanie wszczęte. Warunkiem jego wszczęcia jest bowiem fizyczne wniesienie środka odwoławczego, jakim jest zażalenie (choćby wadliwe). Z wniesieniem zażalenia, a co za tym idzie z wszczęciem postępowania zażaleniowego nie mamy natomiast do czynienia w niniejszej sprawie. Wprawdzie pełnomocnik skarżącej przy piśmie procesowym z dnia 5 października 2007 r. złożyła opinię prawną dotyczącą braku istnienia podstaw do wniesienia środka na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, to nie zmienia to faktu, iż opinia ta w istocie nie stanowi środka odwoławczego jakim jest zażalenie. Złożenie tej opinii nie rodzi skutków prawnych przewidzianych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej, takich jak w przypadku wniesienia zażalenia. Ponadto, o czym była już mowa wyżej, opinia ta nie została zaliczona do czynności, za które należy się pełnomocnikowi wynagrodzenie w myśl § 14 ust. 2 pkt 2 w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. A uwzględniając fakt, iż ustawodawca w sposób szczegółowy i wyczerpujący uregulował kwestie związane z wynagradzaniem poszczególnych czynności pełnomocników w postępowaniu kasacyjnym, przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, określając także bezpośrednio czynność polegającą na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia), przemawia to dodatkowo za wyrażonym poglądem. Z powyższych względów, referendarz sądowy postanowił o przyznaniu radcy prawnemu A. M. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej, według stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, tj. 120 zł. Zasądzając wynagrodzenie uwzględnił treść § 2 ust. 3 rozporządzenia i podwyższył wynagrodzenie o stawkę podatku od towarów i usług, czyli o kwotę 26,40 zł. Referendarz nie przyznał zwrotu niezbędnych wydatków, albowiem pełnomocnik nie wykazała ich poniesienia. W związku z powyższym na postawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.