II SA/Op 289/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [..], nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu oddala skargę. Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] umorzył postępowanie w sprawie dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego, położonego w D. nr [...], którego właścicielem jest A. S. Po przeprowadzeniu oględzin organ uznał, że przedmiotowy budynek pozostaje w dobrym stanie technicznym i nie stwarza zagrożenia zawalenia się. Decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia, doręczono A. S. w dniu 2 lutego 2004 r. W dniu 18 lutego 2004 r. A. S. złożył osobiście w Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w O. odwołanie od decyzji umarzającej postępowanie i zarzucił, że w składzie komisji przeprowadzającej oględziny budynku nie uczestniczył Powiatowy Inspektor, który posłużył się pracownikami "wątpliwej fachowości". Skarżący nie zgodził się z ustaleniami protokołu, uważa iż problem zagrożenia jego budynku mieszkalnego wodami ze studni sąsiada został zlekceważony. Posiada ekspertyzę techniczną potwierdzającą zły stan techniczny tejże studni. Na koniec zażądał powołania niezależnej komisji, która ponownie zbadałaby sprawę, bowiem Powiatowy Inspektor - z uwagi na znajomość z sąsiadem - nie jest obiektywny. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. odmówił A. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W kolejnym postanowieniu, z tej samej daty, o numerze [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. stwierdził, iż odwołanie A. S. zostało złożone z uchybieniem terminu, przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przypomniał, że skarżący został pouczony w treści decyzji o prawie złożenia odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. A. S. potwierdził odbiór decyzji w dniu 2 lutego 2004 r., zatem ustawowy termin do jej zaskarżenia upłynął z dniem 16 lutego 2004 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone (osobiście przez stronę) w organie odwoławczym dopiero 18 lutego 2004 r., a więc po terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. W terminie do wniesienia skargi na powyższe postanowienie, A. S. zwrócił się pismem z dnia 6 kwietnia 2004 r. do Wojewody [...] z prośbą o interwencję w załatwieniu "życiowego problemu". Na pytanie organu odwoławczego wyjaśnił, iż pismo to stanowi skargę, którą należy przekazać do sądu administracyjnego. Zarówno w skardze, jak i w piśmie z dnia z dnia 26 kwietnia 2004 r., stanowiącym odpowiedź na pytanie organu, A. S. podniósł, iż organy nadzoru budowlanego wydały niesłuszne rozstrzygnięcia. Nie zbadano dokładnie sprawy, a ponadto okazuje się, że dla [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. najistotniejsze jest dochowanie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy najważniejszy problem dotyczy życia i zdrowia skarżącego oraz jego żony. Budynek, w którym mieszkają jest okresowo podmywany przez wody opadowe i ze studni sąsiada, co spowodowało zawilgocenia i popękanie ścian. W takim stanie budynek znajduje się już od wielu lat i w konsekwencji może dojść do katastrofy budowlanej. Na marginesie skarżący przypomniał, że również organy nie dotrzymują terminów, bowiem miesiącami nie udzielano mu odpowiedzi na jego pisma. Odpowiadając na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W pismach procesowych kierowanych do Sądu skarżący domagał się rozpatrzenia sprawy dotyczącej usunięcia przyczyn powodujących groźbę zawalenia się domu, w którym mieszka. Ponadto szczegółowo opisał działania zmierzające do zabezpieczenia budynku, jakie podjął na przestrzeni lat, a także powołał się na liczne interwencje w organach administracji wszystkich szczebli. Z uwagi na zaskarżenie przez A. S. także postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...], Sąd zawiesił z urzędu postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy ze skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (sprawa o sygn. akt II SA/Op 173/05). Wyrokiem z dnia 14 lutego 2006 r. skarga na to postanowienie została oddalona, co z kolei spowodowało podjęcie postępowania w niniejszej sprawie. W trakcie rozprawy sądowej A. S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe. Podkreślił raz jeszcze, że działania obu Inspektorów były wadliwe, a ponadto nie doszło do zbadania sprawy przez wnioskowanych przez niego ekspertów. Oświadczył także, iż wniósł odwołanie z dwudniowym uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, jednak zawsze związany jest granicami sprawy, w której skarga została wniesiona, i nie może swoimi ocenami prawnymi objąć sprawy innej od tej, która stanowi przedmiot zaskarżenia. Oceniając legalność zaskarżonego aktu, należy - w pierwszym rzędzie - przypomnieć, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie z dnia [...], nr [...], w którym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. stwierdził, iż odwołanie A. S. zostało złożone z uchybieniem terminu, przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. Co prawda, organ odwoławczy wyraźnie tego nie wskazał, ale nie ulega wątpliwości, że podstawę prawną niniejszego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a. Rozpoznając skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Sąd zmuszony był ograniczyć się jedynie do zbadania prawnych przesłanek jego wydania. Wbrew oczekiwaniom A. S., nie był natomiast uprawniony do oceny legalności decyzji wydanej wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym. Nie mógł zatem odnieść się w swych rozważaniach do prawidłowości stanowiska o zaktualizowaniu się przesłanek do umorzenia postępowania dotyczącego stanu technicznego budynku mieszkalnego stanowiącego własność skarżącego, nie mógł także poddać ocenie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów odnośnie nieprawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego, co polegać miało na braku powołania odpowiednich ekspertów i niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Reasumując powiedziane dotychczas, Sąd nie badał merytorycznych zarzutów skargi odnoszących się do przedmiotu prowadzonego postępowania, w tym także co do braku podstaw do jego umorzenia, albowiem kwestie te - wobec zaskarżenia postanowienia, w którym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wypowiadał się wyłącznie w sprawie terminowości wniesienia środka odwoławczego - pozbawione są doniosłości prawnej. Pozostała zatem do rozważenia kwestia zgodności z prawem postanowienia organu odwoławczego stwierdzającego uchybienie przez A. S. terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić jeszcze raz trzeba, że postanowienie to jest wyłącznym przedmiotem zaskarżenia i rozpoznania przez Sąd. Skarżący uznał, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nie jest prawidłowe, gdyż - jego zdaniem - Wojewódzki Inspektor winien był, przede wszystkim, zająć się istotą sprawy. Stanowisko to jest błędne, gdyż przepisy procedury administracyjnej obligują organ do zbadania, w pierwszym rzędzie, czy środek odwoławczy został wniesiony w przewidzianym ustawą terminie. Taki nakaz płynie z treści art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Użycie przez prawodawcę sformułowania: "stwierdza", oznacza obowiązek wydania postanowienia o uchybieniu terminu w razie zaistnienia przesłanki, o której mowa w omawianym przepisie. Idąc dalej należy podnieść, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu miałoby ten skutek, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie dotknięte byłoby rażącym naruszeniem prawa, określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co z kolei spowodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia przez Sąd. Wprowadzenie do procedury administracyjnej opisanych rozwiązań prawnych wynika z zasady, iż w postępowaniu odwoławczym nie bada się decyzji ostatecznych, czyli decyzji, które - w myśl art. 16 k.p.a. - korzystają z ochrony trwałości. Skarżący nie zgłosił żadnych zarzutów odnośnie prawidłowości stanowiska organu o uchybieniu terminowi do wniesienia przez niego odwołania, zresztą, w trakcie rozprawy sądowej sam przyznał, że złożył odwołanie 2 dni po wymaganym terminie. Do takiego też wniosku skłania analiza akt administracyjnych, z których jednoznacznie wynika, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], która zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia i terminie jego złożenia, została doręczona A. S. w dniu 2 lutego 2004 r. (data uwidoczniona na zwrotnym, pocztowym potwierdzeniu odbioru decyzji), natomiast odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącego w organie odwoławczym w dniu 18 lutego 2004 r. (data wynikająca z prezentaty), a więc niewątpliwie po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, który - zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a – wynosi czternaście dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie. W realiach niniejszej sprawy, termin do złożenia środka odwoławczego upłynął z końcem dnia 16 lutego 2004 r. (poniedziałek), zachodziły zatem prawne przesłanki do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Marginalnie już tylko można powiedzieć, że wpływ na powyższą ocenę miałoby skuteczne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika jednak, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. negatywnie rozstrzygnął wniosek A. S. w tym zakresie, natomiast skarga na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu została prawomocnie oddalona przez tut. Sąd w dniu 14 lutego 2006 r. W tym stanie rzeczy skargę A. S., jako nieuzasadnioną, należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.