II SA/Op 291/21

WyrokWSA w Opolu2021-09-28

Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Krzysztof Bogusz, Krzysztof Sobieralski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji architektoniczno-budowlanej prawidłowo zatwierdziły projekt budowlany i udzieliły pozwolenia na rozbiórkę i budowę, uwzględniając przepisy Prawa budowlanego, rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w kontekście usytuowania projektowanego budynku w granicy działki sąsiedniej?
Ratio decidendi
Organy administracji architektoniczno-budowlanej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a., poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy, a także nieprawidłowe uzasadnienie wydanych decyzji. Brak wyczerpującej analizy zgodności projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami technicznobudowlanymi, a także nieprzedstawienie toku rozumowania organów, uniemożliwiło sądowi merytoryczną kontrolę rozstrzygnięć. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. i P. S. na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Oleskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego oraz budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących usytuowania budynków w granicy działki, wskazując na niemożność zastosowania § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych ze względu na istniejący budynek na sąsiedniej działce. Organy administracji uznały inwestycję za zgodną z prawem, podczas gdy skarżący twierdzili, że inwestycja wymusza przebudowę lub wyburzenie ich budynku.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Oleskiego. Zasądzono od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi M. S. i P. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 3 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę i budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Oleskiego z dnia 3 listopada 2020 r., nr [...], 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżących M. S. i P. S. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 3 listopada 2020 r., nr [...], Starosta Oleski - po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 20 sierpnia 2020 r. - zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie [...] (zwanej dalej również inwestorem) pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego i budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej w miejscowości [...] przy ul. [...], na działce o nr ewid. gr. a, jednostka ewidencyjna [...], obręb ewidencyjny [...], pod warunkami określonymi w rozstrzygnięciu, które wynikają z art. 36 ust. 1 pkt 1-4 oraz z art. 42 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego. Decyzja została wydana na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą lub Prawem budowlanym, i art. 26 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). W uzasadnieniu decyzji organ odnotował, że po wszczęciu postępowania uwagi i zastrzeżenia odnośnie do planowanej budowy zgłosiły strony postępowania, tj. M. S. i P. S., a także K. D. i A. D., którzy wnieśli o uznanie ich za strony w przedmiotowym postępowaniu. Uzasadniając swój interes prawny, K. i A. D. powołali się na okoliczność istnienia drogi dojazdowej na działce nr a m.in. do ich posesji. W ramach postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że K. D. i A. D. nie zawarli z Gminą umowy na korzystanie z działki nr a w celu dojazdu do ich nieruchomości, natomiast przedstawiona przez nich mapa nie dotyczy wydzielenia wspólnego dojazdu. Organ podał, że pismem z dnia 23 października 2020 r. odmówiono K. i A. D. przymiotu strony. Ponadto w toku postępowania inwestor usunął nieprawidłowości w projekcie budowlanym zgodnie z postanowieniem z dnia 8 października 2020 r. Następnie organ ogólnie odnotował, że sprawdził projekt budowlany, który jest zgodny z ustaleniami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Miejskiej w Oleśnie Nr XXVII/196/16 z dnia 28 września 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w Oleśnie w rejonie ulic: Leśnej, Rolniczej, Targowej, Sienkiewicza, Gorzowskiej i Sosnowej, oraz z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Poza tym projekt posiada wymagane opinie, uzgodnienia oraz informacje dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o czym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b Prawa budowlanego, oraz zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego. Wskazał też, że wniesione przez P. S. i M. S. - strony postępowania oraz K. D. i A. D. - niebędącymi stronami postępowania uwagi i zastrzeżenia nie mają istotnego wpływu na zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia, ponieważ nie obejmują budowy zjazdu z drogi wojewódzkiej. W podsumowaniu organ stwierdził, że wobec spełnienia przez inwestora wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego postanowiono wydać przedmiotową decyzję. W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. i P. S. (dalej zwani również skarżącymi) zarzucili naruszenie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez zatwierdzenie projektu przewidującego posadowienie jednej ze ścian budynku w granicy, bez spełnienia wymogu jego przylegania do budynku sąsiedniego. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania skarżący podnieśli, że intencją Gminy [...] jest wzniesienie budynku z posadowieniem jednej ze ścian w granicy ich nieruchomości, a Starosta - wydając decyzję - nie uwzględnił faktu istnienia budynku na ich działce. Budynek ten położony jest skosem i znajduje się w najbliższym sąsiedztwie granicy działki, na której ma być realizowania inwestycja. Fakt ten uniemożliwia zastosowanie § 12 ust. 3 ww. rozporządzenia, bo nie można przyjąć, że tak posadowione budynki przylegają do siebie. Ponadto zwrócili uwagę, że w opisanej sytuacji wykonanie fundamentów i ściany od strony ich nieruchomości byłoby bardzo utrudnione, a właściwie niemożliwe bez uszkodzenia konstrukcji istniejącego budynku, zaś do znacznej części ścian posadowionych w odległości kilkudziesięciu centymetrów nie będzie w praktyce żadnego dostępu umożliwiającego przeprowadzenie napraw, remontów i bieżącej konserwacji. W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 3 marca 2021 r., nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji, relacjonując stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy podał m.in., że postanowieniem z dnia 25 stycznia 2021 r., na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, nałożył na inwestora obowiązek doprowadzenia złożonej dokumentacji projektowej do zgodności z określonymi przepisami. Pismem z dnia 10 lutego 2021 r. inwestor przedłożył uzupełnione cztery egzemplarze projektu budowlanego. Następnie Wojewoda wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP i na tej podstawie wywiódł, że w procesie inwestycyjnym trzeba zbadać, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, w szczególności w zakresie ewentualnego naruszenia norm Prawa budowlanego i rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie nie można pomijać, że uwzględnienia wymagają też interesy inwestora, który korzysta ze wszystkich przysługujących mu praw wynikających z Prawa budowlanego, a w szczególności z zasady wolności budowlanej wyprowadzonej z treści art. 4 tej ustawy. W dalszej kolejności stwierdził, że oceniając planowane przedsięwzięcie organy są związane art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie określonym w tym przepisie organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia. Z kolei w sytuacji spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego organ ten nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast analiza dokumentacji przeprowadzona przez Wojewodę prowadzi do wniosku, że zostały spełnione wymogi określone w Prawie budowlanym zarówno o charakterze formalnym, jak i materialnym. Projekt budowlany - po dokonaniu przez inwestora uzupełnień 10 lutego 2021 r. - jest zgodny z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, a także - wbrew twierdzeniu skarżących - projekt zagospodarowania działki został sporządzony z poszanowaniem warunków technicznych określonych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, z późn. zm. - dopisek Sądu), zwanym dalej rozporządzeniem. Organ drugiej instancji wskazał też, że zaprojektowany budynek na działce inwestora nr a będzie usytuowany ścianą zachodnią w granicy działek nr a i nr b, która to jest ścianą oddzielenia przeciwpożarowego o odporności REI 60 i w której nie przewiduje się okien ani drzwi. Parametry i rodzaj materiałów budowlanych zostały zaprojektowane stosownie do wymogów i przepisów zapewniających bezpieczeństwo pożarowe budynków. Dalej odwołał się do treści § 12 ust. 2 rozporządzenia i podał, że w § 6 pkt 7 obowiązującego planu miejscowego zawarto dopuszczenie lokalizacji budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej na granicy działki budowlanej. Dlatego przedmiotowa inwestycja zaprojektowana w sposób określony w § 12 ust. 2 rozporządzenia spełnia wymogi wynikające z tego przepisu i jest z nim zgodna. Zaznaczył organ, że konstrukcja § 12 rozporządzenia nie przewiduje możliwości dostosowania jednej zabudowy, czyli konkretnego przypadku, do wszystkich ustępów tego przepisu jednocześnie. Takiej oceny nie zmienia okoliczność, że budynek na działce nr b przylega zaledwie na jednej trzeciej swej długości do granicy działki nr a, a w pozostałej części znajduje się w odległości od 0-0,5 m od jej granicy, co spowoduje, że budynki skarżących i inwestora nie będą do siebie przylegały. Dodał Wojewoda, że posadowienie budynku skarżących jest niezgodne z § 12 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia. Możliwe jest jednak dorowadzenie tego budynku do zgodności z przepisami poprzez jego docieplenie i tym samym spowodowanie, że projektowany budynek będzie jednak przylegał do budynku skarżących, co zapewne oszczędzi trudności związanych z bieżącą konserwacją ściany obiektu. Wyjaśnił nadto Wojewoda - w związku z zarzutami skarżących - że w realiach niniejszej sprawy postępowanie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie było ani możliwe, ani wymagane i dlatego nie miało miejsca. Dalej uznał, że przedsięwzięcie spełnia wymogi wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym m.in. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; inwestycja nie należy do przedsięwzięć wymagających decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, a projekt budowlany jest kompletny i posiadania wszystkie wymagane dokumenty; projektanci posiadają uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiednich specjalnościach. Stąd organ nie mógł odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Poza tym, wedle Wojewody, postępowanie organu pierwszej instancji zostało przeprowadzone prawidłowo. W skardze na powyższą decyzję M. S. i P. S. zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że realizacja zaplanowanej przez Gminę [...] rozbiórki budynku stojącego w odległości kilku metrów od granicy działki skarżących i budowa w to miejsce budynku mieszkalnego w granicy ich działki w odległości od 20 do 60 centymetrów od istniejącego budynku, a więc budynku ze ścianą posadowioną w granicy nieruchomości, bez spełnienia wymogu jego przylegania do budynku znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości, nie stanowi naruszenia art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, a także § 6 pkt 7 miejscowego planu. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. W motywach skargi skarżący ponownie podnieśli, że usytuowanie należącego do nich budynku uniemożliwia zastosowanie § 12 ust. 3 rozporządzenia, gdyż budynki nie będą do siebie przylegały. Wyjaśnili, że stan zabudowy ich nieruchomości oraz nieruchomości Gminy trwa od okresu przedwojennego, zatem budynki te powstały przed uchwaleniem planu miejscowego i wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. oraz rozporządzenia. Natomiast obowiązujący plan miejscowy wskazuje jedynie, że w sytuacji, w której zabudowuje się działki można dokonać ich zabudowy w zabudowie bliźniaczej w granicy działek budowlanych. Za kuriozalne uznali stanowisko Wojewody o dostosowaniu ich budynku do wymogów planowanej inwestycji oraz wskazanie na docieplenie należącego do nich budynku, zwłaszcza że budynek ten nie wymaga docieplenia. Za niezrozumiałe uznali też przytoczenie fragmentu orzeczenia WSA w Gdańsku, z którego wynika, że inwestor który pierwszy zabuduje swoją działkę nie ma z tego tytułu dodatkowych uprawnień, podczas gdy budynek skarżących mógł być wybudowany później niż budynek Gminy. W kontekście wywodów przedstawionych w tym wyroku za słuszną jednak przyjęli tezę, że żadna ze stron - bez poszanowania przepisów ustawy, przepisów rozporządzenia i przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - nie może mieć w istniejącym stanie zabudowy nieruchomości sąsiadujących prawa do dokonania przebudowy swojej nieruchomości. Podkreślili skarżący, że z uwagi na obowiązujące przepisy inwestycja "wymusza" przebudowę lub wyburzenie budynku skarżących. Dodatkowo podnieśli, że Wojewoda błędnie odczytał § 6 pkt 7 planu miejscowego, który "mówi o możliwej zabudowie bliźniaczej z przylegającymi w granicy ścianami, sąsiadujących nieruchomości". W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że "dopuszczenie" zawarte w § 6 pkt 7 planu miejscowego dotyczy możliwości posadowienia budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej w granicy działki budowlanej, a w przedmiotowej sprawie właśnie z taką zabudową mamy do czynienia. Przepis nie precyzuje, która ściana zewnętrzna (i czy wyłącznie jedna ze ścian zewnętrznych, czy wszystkie) mogą być zlokalizowane na granicy nieruchomości. Z tego względu uznać trzeba, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają charakter dopuszczenia w zakresie lokalizacji na tym terenie zabudowy bliźniaczej w granicy działki budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona przez Sąd, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nadal zwanej w skrócie Prawem budowlanym, w jej brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Nowelizacja ustawy Prawo budowlane weszła w życie w dniu 19 września 2020 r., jednak wedle art. 25 tej noweli do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W związku z tym stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy błędnie przytoczył przepis art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego w jego brzmieniu obowiązującym po wskazanej nowelizacji, jednakże porównanie treści tego przepisu z przepisem poprzednio obowiązującym prowadzi do wniosku, że regulacja ta w kwestiach zasadniczych, mających znaczenie przy ocenie prawidłowości przedmiotowego projektu, nie uległa istotnym zmianom. Według art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza: 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. Między innymi na podstawie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, po wcześniejszym usunięciu przez Gminę [...] nieprawidłowości w projekcie budowlanym, organy administracji obu instancji orzekające w niniejszej sprawie wydały decyzje, w których uznały za zgodną z prawem inwestycję polegającą na rozbiórce budynku gospodarczego i budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej w miejscowości [...] przy ul. [...], na działce o nr ewid. gr. a. W ocenie Sądu stanowisko to jest jednak przedwczesne i dowolne, ponieważ nie zostało wystarczająco uzasadnione zarówno w sferze faktycznej, jak i w sferze prawnej. Wobec charakteru popełnionych naruszeń w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej oraz podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 K.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej się do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu decyzji należy przedstawić - w sposób spójny, logiczny i pełny - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy administracji nie sprostały powyższym obowiązkom, naruszając wskazane wyżej przepisy. Przede wszystkim nie wyjaśniły w sposób dostateczny podstaw prawnych wydanych decyzji. Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. istotny element decyzji administracyjnej stanowi powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 4 i 6). Przepis § 3 tej regulacji konkretyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z przywołanych przepisów wynika zatem obowiązek wskazania oraz wyjaśnienia przepisów prawa, które zadecydowały o treści rozstrzygnięcia. Tymczasem decyzja Starosty Oleskiego praktycznie pozbawiona jest uzasadnienia prawnego. Nie omówiono w niej bowiem zastosowanych przepisów Prawa budowlanego w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego, ograniczając się do ogólnego podsumowania, że inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami techniczno-budowalnymi. Niewątpliwie tak lakoniczna ocena zgodności inwestycji z obowiązującym na danym terenie planem oraz przepisami technicznymi, pozbawiona bliższego wyjaśnienia zajętego stanowiska nie może zostać uznana za wystarczającą. Ponadto z kontrolowanej decyzji Starosty nie wynika, by organ ten analizował przedłożone rozwiązania projektowe pod jakimkolwiek jeszcze innym kątem, stosownie do wymogów art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, choć w prowadzonym postępowaniu dostrzegł nieprawidłowości w projekcie budowlanym, nakazując inwestorowi ich usunięcie w wydanym postanowieniu. W tym zakresie nie przedstawiono jednak w decyzji ustaleń i oceny zarówno w odniesieniu do złożonego w dniu 20 sierpnia 2020 r. projektu budowlanego, jak i w odniesieniu do nadesłanego przez inwestora uzupełnienia tegoż projektu, w tym przede wszystkim w aspekcie jego zupełności oraz spełnienia wymogów techniczno-budowlanych. Organ pierwszej instancji ogólnie jedynie stwierdził, że projekt jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia oraz zaświadczenia. Podobne błędy do opisanych powyżej popełnił organ odwoławczy, który pomimo wyraźnego stwierdzenia, że jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, swoją ocenę ograniczył tylko do przedstawienia końcowych wniosków w kontekście spełnienia wymogów z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego oraz ogólnego podsumowania, że projekt budowlany jest prawidłowy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, co było przedmiotem analizy organu oraz jakie przepisy Wojewoda uwzględnił, formułując stanowisko odnośnie do przesłanek z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił szereg luźnych uwag dotyczących różnych kwestii prawnych, których jednak nie powiązał w żaden sposób z materią rozstrzyganej sprawy. Pomimo też, że Wojewoda kilkakrotnie wskazał, iż dokonał analizy dokumentacji, nie podał jednak w tym zakresie żadnych konkretnych informacji. Niedostateczna jest również argumentacja Wojewody co do stwierdzonej przez organ zgodności inwestycji z planem miejscowym. W tej kwestii organ odniósł się tylko do zapisów § 6 pkt 7 planu w kontekście usytuowania budynków w granicy. Nie wiadomo natomiast, jakie jeszcze inne warunki przewidziane w planie powinna spełniać planowana inwestycja, przykładowo dotyczące konkretnych wskaźników zabudowy, i czy były one przedmiotem badania organu. W przekonaniu Sądu stanowisko orzekających organów w zakresie zgodności inwestycji z planem miejscowym należało poprzedzić dokładną analizą postanowień tego planu, zaś analiza ta powinna znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji. Nie jest zaś wystarczające, tak jak uczynił to Wojewoda, samo przytoczenie jednego z przepisów prawa miejscowego obowiązujących na przedmiotowym terenie, bez jednoczesnego omówienia pozostałych postanowień planu poprzez choćby wskazanie, które z nich miały znaczenie w realiach konkretnej sprawy. Wobec niedostatecznej argumentacji Wojewody w omówionym zakresie nie sposób skontrolować, czy w rozważanym przypadku organ odwoławczy analizował wszystkie konieczne przepisy planu miejscowego. Z kolei w pozostałych kwestiach wymagających zbadania, w tym m.in. zgodności inwestycji z przepisami zawartymi w rozporządzeniach wykonawczych do Prawa budowlanego, organ odwoławczy dokonał analizy planowanej inwestycji wyłącznie w kontekście § 12 ust. 2 rozporządzenia, a jednocześnie stwierdził, że projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi. Nie wiadomo zatem, jakie jeszcze inne przepisy stały się przedmiotem oceny. Tak sporządzone uzasadnienie w ogóle nie wyjaśnia przyjętego przez Wojewodę toku rozumowania, a to w konsekwencji czyni zajęte przez ten organ stanowisko zupełnie dowolnym. Podkreślić dodatkowo trzeba, że zaprezentowane w zaskarżonej decyzji poglądy co do prawidłowości projektu budowlanego - również w obecnie omawianym zakresie - wymagały przedstawienia szczegółowego ich uzasadnienia już choćby z uwagi na usytuowanie budynków objętych wnioskiem inwestora częściowo w granicy sąsiedniej zabudowy. W takim bowiem przypadku niezmierne istotne jest zachowanie przy poszczególnych rozwiązaniach projektowych odpowiednich wymogów techniczno-budowlanych. Dlatego w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu powinna znaleźć się pełna informacja co do tego, jakie kwestie badał organ i jakie przepisy zastosował w sprawie. Takiego uzasadnienia, zawierającego niezbędne rozważania, zabrakło jednak w wydanych decyzjach, pomimo że skarżący z uwagi na zlokalizowanie inwestycji w granicy z ich nieruchomością zwracali uwagę na konieczność zbadania sprawy w aspekcie poszanowania ich prawa własności i możliwości korzystania z ich budynku w sposób dotychczasowy. Ponadto skarżący w piśmie z dnia 2 listopada 2020 r podnieśli zarzuty dotyczące zbyt wąskiego zjazdu do mających powstać budynków, które nie zostały w żaden sposób omówione przez organ odwoławczy. Z analizy treści zaskarżonej decyzji wynika również, że Wojewoda przede wszystkim zajął się odpowiedzią na zarzuty odwołania i to tylko w wybranym przez siebie zakresie, a mianowicie co do zaprojektowania ściany planowanej inwestycji w granicy z działką skarżących, a nie na ponownym, merytorycznym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie. Ponadto - z uwagi na zakres przedmiotowego postępowania - za nieuprawnione należy uznać wywody organu odwoławczego na temat nieprawidłowości zlokalizowania budynku skarżących i przedstawienia możliwych rozwiązań w celu doprowadzenia go do zgodności z obowiązującymi przepisami oraz usprawnienia procesu realizacji projektowanego budynku. Podsumowując powiedziane wyżej, Sąd doszedł do przekonania, że uchybienia w postaci niewyjaśnienia w sposób dostateczny podstawy prawnej wydanych decyzji z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy, stanowią o podjęciu rozstrzygnięcia z naruszeniem przede wszystkim wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu dokonana przez organy ocena jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco stanowiska o wystąpieniu przesłanek do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Nie pozwala przy tym na odtworzenie toku myślowego oraz poglądu prawnego organów, a także nie przekonuje o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Brak prawidłowych ustaleń faktycznych w przedstawionym powyżej zakresie stanowi z kolei podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Ujawnione naruszenia, w opinii Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym kontrolowane rozstrzygnięcia wymykają się spod merytorycznej kontroli Sądu, ponieważ wadliwości ich uzasadnień - głównie wobec niewyjaśnienia przez organy stanowiska w sprawie - uniemożliwiają dokonanie przez Sąd oceny przesłanek, którymi kierowały się organy rozpatrując pozytywnie wniosek inwestora. Natomiast nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty. Jak bowiem wskazano na wstępie, sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Nadto sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz wyjaśnianiu podstaw prawnych do poczynionych przezeń ustaleń. W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżących solidarnie wpis od skargi w kwocie 500 zł. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło