II SA/Op 292/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz - spr. sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant: st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych umorzyć postępowanie. Przedmiotem skargi K. G. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy a utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia 15 czerwca 2004 r. przyznającej stronie świadczenia pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem M. G. za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wydanie tych orzeczeń poprzedzone było postępowaniem administracyjnym o następującym przebiegu: Na wniosek K. G. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Burmistrz [...] decyzją z dnia 15 czerwca 2004 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1, 2, i 3, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4 i art. 26 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U z 2003 r. nr 228 poz. 2255/ zwanej dalej "ustawą" przyznał stronie wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne na syna M. G. w wysokości 420 zł na okres od 1 maja 2004 do dnia 31 sierpnia 2005 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W oparciu o ten akt administracyjny stronie okresowo wypłacano przyznane świadczenie. Pismem z dnia 8 listopada 2004 r. organ I instancji wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 15 czerwca 2004 r. wskazując, iż narusza ona rażąco prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. KPA. W szczególności podniesiono we wniosku o wszczęcie takiego postępowania, że naruszony został przepis art. 17 ust. 1 ustawy, a to zapis wymagający aby przyznane świadczenie dotyczyło dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, w którym zawarte wskazania wyczerpują zapis art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz. U z 1997 r., nr 123, poz. 776 ze zm./. Organ I instancji wskazał, że wbrew cytowanym przepisom orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 3 grudnia 2003 r. zaliczając dziecko do osób niepełnosprawnych nie wymienia na konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ odwoławczy na podstawie art. 61 § 1 i § 4 KPA zawiadomił o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji Burmistrza [...] z dnia 15 czerwca 2004 r. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 7 lutego 2005 r. wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 KPA Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że w postępowaniu administracyjnym w sposób sprzeczny z zapisami ustawy przyjęto spełnianie przez stronę wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia. W szczególności spełnienie przesłanki wynikającej z art. 6 b ust. 3 pkt. 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Wskazano, że niespełnienie choćby jednego z wymogów określonych w art. 17 ustawy wyłącza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a w ustalonym stanie faktycznym taka sytuacja wystąpiła, co na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 KPA stanowi podstawę przyjęcia wady nieważności w konsekwencji rażącego naruszenia prawa. Żądanie strony ponownego rozpatrzenia sprawy i uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność nie zostało uwzględnione i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną z dnia 7 lutego 2005 r., z uzasadnieniem tożsamym do powołanego wcześniej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. G. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego podnosząc, że przedłożyła organowi I instancji wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszystkie wymagane dokumenty oraz, że nie zwrócono jej uwagi, że którykolwiek z nich nie zawiera wymaganych prawem zapisów. Podniosła, że przyznane jej świadczenie rodzinne jest niezbędne w sytuacji zdrowotnej jej dziecka oraz sytuacji materialnej rodziny. Akcentowała, że uzyskane świadczenie w całości spożytkowała na potrzeby syna i nie ma możliwości jego zwrotu, o który została telefonicznie wezwana. Podniosła, że nie może ponosić odpowiedzialności za niewłaściwą interpretację przepisów przez urzędnika. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, nie znajdują przy tym podstaw do jej uwzględnienia w trybie art. 54 § 3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm./. Na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. skarżąca cofnęła skargę podnosząc, że nie kwestionuje już zaskarżonej decyzji a wcześniej nie była świadoma, że organ I instancji nie miał podstaw do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 60 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże Sąd. Jednakże Sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Zatem cofnięcie skargi jako czynność procesowa jest dyspozytywną czynnością strony, a związanie Sądu wyłącza jedynie stwierdzenie okoliczności o jakich mowa w art. 60 zdanie ostatnie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej konkretnej sprawie oceniając cofnięcie skargi przez skarżącą Sąd nie stwierdza podstaw do przyjęcia przesłanki obejścia prawa lub utrzymania w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności. Postępowanie przed organem odwoławczym prowadzone w trybie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 158 § 1 i art. 156 § 1 pkt. 2 KPA nie zawiera uchybień wskazujących na potrzebę wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Organ ten właściwie bowiem ocenił na tle bezspornych okoliczności sprawy naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 17 ust. 1 ustawy i art. 6 b ust. 3 pkt. 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Strona ostatecznie zresztą nie kwestionowała dokonanej poprzez organ odwoławczy interpretacji przepisów o świadczeniach pielęgnacyjnych. Akcentowała skarżąca jedynie właściwy sposób wykorzystana przyznanego świadczenia oraz brak możliwości zwrotu wypłaconych jej kwot. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że oświadczenie procesowe o cofnięciu skargi zmierza do obejścia prawa. Jeśli do tego dodać, że analiza sprawy nie daje podstaw do przyjęcia przez Sąd, iż pozostawiony zostanie w obrocie prawnym akt dotknięty nieważnością, to staje się oczywiste, że z mocy art. 161 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmując cofnięcie skargi za skuteczne należało umorzyć postępowanie. Z mocy art. 239 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach w których skarży działanie lub bezczynność organu z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego nie pobierano od skarżącej wpisu. Nie ma też podstaw do orzekania o innych kosztach sądowych, gdyż takie w sprawie nie zostały zgłoszone. Ubocznie już tylko należy wskazać, że wzywanie strony o zwrot pobranego świadczenia przez organ I instancji może nastąpić tylko w oparciu o decyzję administracyjną, podlegającą zaskarżeniu na ogólnych zasadach. Trzeba przy tym zaznaczyć, że co do zasady strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji błędów organów. Z tych wszystkich względów i z mocy przytoczonych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało umorzyć postępowanie.