II SA/Op 294/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego w sprawie pozwolenia na budowę na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 29 lipca 2009r. B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], Nr [...], uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w L., pozwolenia na budowę inwestycji. Wraz ze skargą B. B. zwrócił się z prośbą o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do przepisu art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, referendarz sądowy przesłał skarżącemu przy piśmie z dnia 3 września 2009r. urzędowy formularz wniosku i wezwał skarżącego do wypełnienia i odesłania formularza w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W terminie zakreślonym przez referendarza, skarżący nadesłał wypełniony formularz wniosku, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na niemożność odczytania wszystkich złożonych we wniosku informacji, spowodowanych nieczytelnością pisma skarżącego, referendarz wezwał B. B., pismem z dnia 8 października 2009r. do ponownego, czytelnego wypełnienia formularza w/w wniosku i nadesłania do Sądu, w terminie siedmiu dni. Wzywając skarżącego, referendarz zażądał także przedłożenia dodatkowych dokumentów i złożenia wyjaśnień, tj. przedłożenia aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia skarżącego i prowadzenia przeciwko niemu egzekucji sądowej; wyjaśnienia, czy skarżący korzysta z pomocy osób trzecich, ze wskazaniem formy tej pomocy. Przedmiotowe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastowanie się do jego treści w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia, może zostać uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa i skutkować oddaleniem wniosku. Przesyłka pocztowa zawierająca w/w wezwanie, została doręczona skarżącemu do jego rąk, w dniu 28 października 2009r., o czym świadczy stosowna adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec skutecznego doręczenia wezwania, termin wyznaczony skarżącemu do odesłania żądanego formularza, stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, upłynął zatem w dniu 4 listopada 2009r. W aktach sprawy brak jest jednak żądanych dokumentów. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek, warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W myśl bowiem art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który składa się na urzędowym formularzu i który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wzór formularza wniosku określiła natomiast Rada Ministrów w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Pouczenie o sposobie wypełnienia wniosku, zostało z kolei określone na ostatniej stronie formularza. Zgodnie z punktem 2 pouczenia, formularz należy wypełnić czytelnie, dokonując wpisów bez skreśleń i poprawek. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wypełnił go jednakże w sposób uniemożliwiający całkowite i jednoznaczne odczytanie zawartych w nim danych. Z formularza tego można zatem było uzyskać jedynie informację, iż skarżący tworzy samodzielne gospodarstwo domowe; posiada mieszkanie o powierzchni 98 m²; uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.119,91 zł, który to dochód po uwzględnieniu zajęcia komorniczego w istocie wynosi 1.477,91 zł miesięcznie. Uzasadniając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych skarżący podniósł, że nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na złą sytuację finansową, spowodowaną zadłużeniem powstałym na skutek zaciągniętych pożyczek i kredytów. Z danych podanych w załączonym do wniosku piśmie z dnia 18 września 2009r. wynika, że zadłużenie to kształtuje się na poziomie ok. 34.904,00 zł. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika także, że ponosi on wydatki "mieszkaniowe" na kwotę 2.850,60 zł, z uwagi jednakże na nieczytelność zapisu, trudno uznać, czy wydatki te są łączną kwotą związaną z opłatami lokalowymi, czy też oprócz tego, do nich zaliczyć należy także wymienione opłaty za: energię elektryczną - 167, 58 zł; za gaz – 154,17 zł; ubezpieczenie na życie – 36 zł; telefon – 73,53 zł. Skarżący podał także, że ponosi koszty leczenia i rehabilitacji, nie określając ich wysokości. Do akt sprawy dołączył także kserokopie rachunków za gaz, za telefon, za energię elektryczną, zawiadomienia o wysokości raty kredytu. Z uwagi na nieczytelność pozostałych zapisów, obejmujących zarówno formularz wniosku, jak i załączone do niego pismo procesowe, referendarz wezwał wnioskodawcę o czytelne wypełnienie formularza, a także korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 255 P.p.s.a. zwrócił się o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, w szczególności związanych z wykazaniem posiadanego przez B. B. zadłużenia. Wezwany nie zastosował się do żądania referendarza, a zatem, w ocenie referendarza, nie wykazał spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc wnioskowanym przez skarżącego, następuje wówczas, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisie określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). Skarżący, pomimo wezwania i pouczenia go o skutkach niezastosowania się do treści wezwania, przede wszystkim nie przedstawił wszystkich informacji zawartych we wniosku w sposób jasny i czytelny, a także nie wykonał wezwania referendarza sądowego w stopniu umożliwiającym całościową i wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Nie wykazał zatem twierdzenia, iż jest ona trudna. Pomimo przedłożenia przez B. B. do akt sprawy, zawiadomienia o wysokości raty kredytu, czy kserokopii rachunków za media, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest małowiarygodny. Trudno bowiem ustalić jakie w istocie wydatki ponosi skarżący na utrzymanie mieszkania, bowiem jego wyjaśnienia nie są jednoznaczne, a podana kwota 2.850,60 zł miesięcznie jest wygórowana, jak na warunki związane z opłaceniem mieszkania o powierzchni 98 m². Ponadto, trudno także ustalić jakie jest w rzeczywistości zadłużenie skarżącego, a on sam na wezwanie referendarza nie przedstawił stosownych dokumentów potwierdzających posiadane zajęcia komornicze. Skarżący nie przedstawił również wyciągów z rachunków i kont bankowych, przez co brak jest jednoznacznych danych dotyczących posiadanych przez niego środków finansowych, a także nie można dokonać analizy przepływu tych środków. Nieprzedłożenie przez skarżącego oświadczenia o uzyskiwaniu pomocy od osób trzecich, bądź od instytucji pomocy społecznej, może potwierdzać to, że skarżący jest w stanie samodzielnie ponosić wydatki związane z bieżącym utrzymaniem siebie i mieszkania, a także opłaty kredytów. Być może także jego sytuacja umożliwia mu poniesienie dodatkowych wydatków związanych z uiszczeniem kosztów sądowych. Brak jednakże jednoznacznie przedstawionych danych na temat comiesięcznych niezbędnych wydatków i kwoty dochodu, rzeczywiście pozostającej skarżącemu do dyspozycji, czyni niemożliwym poczynienie ustaleń, co do sytuacji finansowej skarżącego, a co za tym idzie merytoryczne rozpoznanie jego wniosku. Ponownego podkreślenia wymaga bowiem to, iż przywołany wyżej art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia żądanych dokumentów. W konsekwencji strona, która nie spełnia obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy i działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.