II SA/Op 296/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r., sprawy ze skargi D. D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. działając na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 lub 2, art. 92 ust. 1 lub 2 lub 3 oraz art. 100 ust. 1 lub 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 205) powołał D. D. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce wojskowej Nr [...] w miejscowości G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że D. D. jest zdolny do odbycia zasadniczej służby wojskowej i posiada kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej, a to kategorię "A", zgodnie z ostatecznym orzeczeniem PKL [...] nr [...], a powołanie następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. D. Podniósł w nim, iż nie zgadza się z przedmiotową decyzją, gdyż zamierza podjąć studia w Akademii Rolniczej we W., gdzie już się uczył, lecz z powodu nie zdanych egzaminów został skreślony z listy studentów. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedstawione przez poborowego okoliczności nie dają podstaw do udzielenia odroczenia służby wojskowej, bowiem deklaracja zamiaru podjęcia nauki na wyższych studiach nie stanowi podstawy do udzielenia odroczenia w świetle art. 38 ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa zezwala bowiem na odroczenie odbywania służby wojskowej tylko i wyłącznie w przypadku faktycznego pobierania nauki. Skargę na powyższą decyzję wniósł D. D. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż nie godzi się z zaskarżoną decyzją, bowiem zamierza podjąć naukę w szkole policealnej w K. lub na Akademii Rolniczej we W., do których to szkół złożył już odpowiednie dokumenty. Skarżący uzasadniając swoją skargę wskazywał także, iż rekrutacja na uczelnie zostanie zakończona dopiero w sierpniu i stąd też nie jest w stanie przedstawić zaświadczenia o kontynuowaniu nauki. Podkreślił również, że domaga się odroczenia odbywania zasadniczej służby wojskowej w celu umożliwienia mu realizacji planów związanych ze zdobyciem wykształcenia, a nie całkowitego zwolnienia z obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialno - prawnym. Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. z dnia [...], Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. z dnia [...], Nr [...], o powołaniu skarżącego D. D. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce wojskowej Nr [...] w miejscowości G. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. Zasada dwuinstancyjności postępowania zawarta w art. 15 Kpa wymaga, aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest jednak, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ani też do oceny zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Powyższe wynika z treści art. 138 § 1 Kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. W świetle § 2 art. 138 Kpa organ odwoławczy ma w ograniczonym zakresie kompetencje kasacyjne, a to wówczas, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z obowiązku zatem ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy płynie dla organu II instancji zobowiązanie do rozpatrzenia całej sprawy, a nie ograniczenie się tylko i wyłącznie do rozważenia żądań i zarzutów strony zawartych w jej odwołaniu oraz ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. W wyroku NSA z dnia 7 listopada 1984 r., II SA 1208/84 stwierdzono, że "Nie jest prawidłowe stanowisko, by utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, uzasadnić to nowymi okolicznościami faktycznymi, nie ustosunkowując się do motywów decyzji organu I instancji. Zarówno bowiem z zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 8, art. 9 i art. 11 Kpa) jak też i z treści art. 107 § 3 Kpa wynika, że strona powinna wiedzieć na jakiej podstawie faktycznej i prawnej wydano decyzję w sprawie. Uzasadnienie decyzji jest bowiem wyrazem prawidłowo przeprowadzonego przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego sprawy. Stanowi ono integralną cześć decyzji, jej obowiązkowy składnik. Zgodnie z art. 107 § 3 Kpa prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno spełniać szereg wymogów odnośnie treści i formy. W zakresie uzasadnienia faktycznego winno znaleźć się wyjaśnienie okoliczności wskazujących na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ustaleniach stanu faktycznego mieścić się będzie także wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów i ich znaczenia, a więc również odniesienie się do okoliczności, które spowodowały, iż skarżący D. D. spełniał ustawowe warunki do powołania go do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera jedynie lakoniczne i ogólnikowe stwierdzenia. Organ II instancji nie rozpatrzył w ogóle przedmiotu całej sprawy, lecz ograniczył się tylko i wyłącznie do rozważenia zarzutów strony zawartych w jej odwołaniu, a związanych z zaistnieniem w ocenie odwołującego przesłanek do odroczenia odbywania zasadniczej służby wojskowej, o której stanowi art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Organ odwoławczy całkowicie zaniechał zbadania, czy zaistniały przesłanki pozwalające na powołanie skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a min. czy skarżący podlegał obowiązkowi służby wojskowej (art. 58 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 205), czy posiadał odpowiednią, przewidzianą przepisami, kategorię zdrowia; czy poborowy był zdolny do służby wojskowej (art. 44 ustawy), a także czy decyzja wydana została na ustalonym wzorze karty powołania (por rozporządzenie MON z dnia 17 maja 2004 r. w sprawie określenie wzorów kart powołania i ich przeznaczenia... - Dz. u 2004 r., nr 124, poz. 1306). Brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji rozważenia min. tych okoliczności skutkuje uznaniem, że doszło do naruszenia przez organ II instancji zasad postępowania, a taki sposób oceny prawidłowości postępowania przed organem I instancji nie czyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania, ani nie odpowiada wymogom prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji wynikającym z dyspozycji art. 107 § 3 Kpa. Zatem skoro zaskarżona decyzja ostateczna swoją treścią narusza prawo, to tym samym zachodziła konieczność jej uchylenia. Wskazanie, co do dalszego postępowania przez organ wynika z powyższych rozważań prawnych. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.