II SA/Op 305/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 29czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na pismo Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: odrzucić skargę. J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na pismo Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 maja 2016 r., nr [...], żądając uchylenia sprzecznej z prawem decyzji wyrażonej w ww. piśmie oraz nakazanie organowi ponowne rozpatrzenie spornej sprawy. Z akt sprawy wynika, że J. P. pismem z dnia 30 kwietnia 2016 r., zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania w kwestii zmiany kwalifikacji doznanych represji w okresie II wojny światowej. Dodał, że świadczenie pieniężne przyznane zostało mu na zasadzie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. (Dz. U. z 1987 r., poz. 395, z późn. zm.) -chodziło o ustawę o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (dopisek Sądu) - tymczasem nie brano pod uwagę faktu uwięzienia go w obozie przesiedleńczym oraz represji doznanych w czasie przymusowego tam pobytu, trwającego ponad 4 miesiące. Zdaniem skarżącego, wobec powyższego przysługują mu dodatkowe uprawnienia kombatanckie na mocy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014, poz. 1206, ze zm.), zgodnie z którym represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Skarżący wskazał, że przebywał jako dziecko wraz z rodzicami w obozie przejściowym. Na potwierdzenie tego faktu przedłożył zaświadczenie z archiwum państwowego. W jego ocenie, okoliczność ta uzasadnia uznanie, że spełnia przesłanki, o jakich mowa w przywołanym wyżej przepisie i stąd też skoro, powyższa okoliczność nie była brana pod uwagę przez organ przy ustalaniu rodzaju należnych mu świadczeń, to wniosek zasługuje na uwzględnienie. Organ odnosząc się do wniosku skarżącego, stwierdził w piśmie z dnia 11 maja 2016 r., nr [...], że posiadane przez skarżącego uprawnienie do świadczenia pieniężnego, określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1001), przyznane decyzją Szefa Urzędu do Spraw kombatantów z dnia 28 czerwca 2005 r. z tytułu deportacji do pracy przymusowej w maksymalnym wymiarze, uprawnia skarżącego do otrzymywania z tego tytułu dodatku do emerytury. Organ wskazał, że przywołana ustawa nie przewiduje dla swoich beneficjentów świadczeń określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206, ze zm.), takich jak np. ryczałt energetyczny, zniżki na leki czy pierwszeństwo do środowiskowej opieki socjalnej w miejscu zamieszkania. Także jej nowelizacja z dna 14 marca 2014 r. nie ma zastosowania do osób deportowanych do pracy przymusowej. Organ podniósł także, że przedstawiona przez skarżącego kopia zaświadczenia z archiwum państwowego, nie może stanowić podstawy nabycia uprawnień kombatanckich, gdyż nie został w nim wymieniony z nazwy obóz przesiedleńczy w [...]. Nie godząc się z powyższym, J. P. wniósł skargę do tut. Sądu, szczegółowo opisując stan faktyczny sprawy i podtrzymując argumentację zawartą w swoim piśmie z dnia 30 kwietnia 2016 r. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Zdaniem organu, zaskarżone pismo z dnia 11 maja 2016 r. nie stanowi decyzji administracyjnej zaskarżalnej do sądu administracyjnego, a jest czynnością materialno-techniczną będące odpowiedzią na wystąpienie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zakres kognicji sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 3 - 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718) – zwanej dalej: "P.p.s.a". Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje zatem orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Niniejsza skarga, jak wprost wynika z jej treści, wniesiona została na opisane wyżej pismo, stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 30 kwietnia 2016 r., w którym domagał się od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych "zmiany kwalifikacji rodzaju doznanych represji w okresie II wojny światowej". Zdaniem Sądu, zaskarżone pismo organu z dnia 11 maja 2016 r. nie mieści się w katalogu aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Pismo to nie jest decyzją ani postanowieniem, na które służą środki zaskarżenia. Nie zawiera ono rozstrzygnięcia (osnowy decyzji lub postanowienia), ani też pouczenia o środku odwoławczym, a złożony podpis wraz z pieczęcią nie wskazuje na upoważnienie osoby, która podpisała pismo do wydawania decyzji administracyjnych (odpowiednio postanowień). Brak powyższych elementów czyni niemożliwym uznanie tego pisma przez Sąd za decyzję administracyjną lub postanowienia, którym rozstrzygnięto indywidualną sprawę strony. Pismo z dnia 11 maja 2016 r. stanowiące przedmiot skargi nie stanowi aktu wydanego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), tj. w trybie postępowania wznowieniowego, czego domagał się skarżący w złożonym wniosku z dnia 30 kwietnia 2016 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich nie został przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych rozpoznany, a zatem organ pozostaje w bezczynności w jego załatwieniu. Stosownie do przepisu art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.) załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Nadmienić należy również, iż stronie niezadowolonej z czasu trwania postępowania przysługuje skarga na bezczynność organu w załatwieniu sprawy lub przewlekłe prowadzenie postępowania, po wniesieniu zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Dodać należy nadto, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Dopiero zatem wydanie w sprawie dwukrotnego rozstrzygnięcia przez organ administracji (decyzja organu I i II instancji), uprawniałoby skarżącego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nawet zatem przyjęcie, że przedmiotowe pismo z dnia 11 maja 2016 r. stanowi decyzję nie pozwalałoby Sądowi na merytoryczną ocenę jego treści, gdyż można byłoby mówić co najwyżej o decyzji organu I instancji. Reasumując, w tych okolicznościach sprawy skarżącemu przysługuje ewentualnie prawo wniesienia skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu jego wniosku, po uprzednim wyczerpaniu trybu, o którym mowa w art. 37 K.p.a. Z przedstawionych względów Sąd uznał, że pismo Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 maja 2016 r., nr [...], nie podlega kognicji Sądu, a wniesioną skargę należało odrzucić na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.