II SA/Op 306/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. E. Ś. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2015 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., referendarz sadowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 31 maja 2016 r. tut. Sąd oddalił skargę E. Ś., a skarżąca pismem z dnia 6 czerwca 2016 r. złożyła wniosek o doręczenie odpisu zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem. Na skutek tego, doręczenia odpisu wyroku dokonano skarżącej osobiście w dniu 13 lipca 2016 r. (k-118 akt). Nie godząc się z zarządzeniem wzywającym do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to Sąd postanowieniem z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II OZ 924/16, oddalił przedmiotowe zażalenie. W międzyczasie, skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu, który to wniosek nadała przesyłką pocztową w dniu 5 sierpnia 2016 r., co potwierdza stempel na kopercie (k-142 akt sądowych). Uzasadniając wniosek podała, że odbyła rozmowy z ponad dziesięcioma radcami prawnymi, którzy nie chcieli podjąć się prowadzenia niniejszej sprawy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem; gospodarstwo to uzyskuje dochody zgodnie z załączonymi PIT-ami za 2015 r.; skarżąca posiada zobowiązania z tytułu kredytu obrotowego w rachunku bieżącym na działalność gospodarczą w wysokości 100.000 zł. Do akt sprawy dołączyła odpisy informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2015 (PIT-11, PIT-36L, PIT-/B), przez skarżącą i jej męża. Wynika z nich, że mąż skarżącej w 2015 r. uzyskał dochód w wysokości 67.733,96 zł, a skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne) - w wysokości 83.753,62 zł. Na skutek zarządzenia referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 20 września 2016 r., zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i stosownych dokumentów, a to przez nadesłanie: kopii pełnej dokumentacji księgowej działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawczynię; kopii deklaracji podatkowych wnioskodawczyni i jej męża za 2014 r. wraz z potwierdzeniem złożenia ich we właściwym urzędzie skarbowym; wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię i jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy. Referendarz zobowiązał także do przedłożenia szczegółowej pisemnej informacji na temat kosztów ponoszonych w skali miesiąca przez wnioskodawczynię i jej małżonka na bieżące utrzymanie wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość poniesienia tych kosztów. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca nadesłała specyfikację kosztów utrzymania mieszkania, z której wynika, że ponosi koszty czynszu w wysokości 397,16 zł, opłatę za wodę – 93,30 zł, opłatę za pozostałe media – 253 zł. Dodała, że posiada kredyt obrotowy w rachunku bieżącym w wysokości 100.000 zł. Do akt sprawy dołączyła także wyciągi bankowe za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2016 r., zeznania podatkowe, bilans firmy i zapisy księgowe za okres od 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." referendarz zważył, co następuje: Skarżąca zwróciła się o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a zatem stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Powinna zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza, przedstawiona sytuacja materialna E. Ś. wynikająca z przedłożonych do akt sprawy dokumentów i złożonych oświadczeń wskazuje, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty pełnomocnika z wyboru, a wydatki te nie spowodują uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącej i jej małżonka. Skarżąca wraz z mężem uzyskują bowiem comiesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia w wysokości łącznej 12.623,96 brutto, czyli netto ok. 8.900 zł. Dane te uzyskano przez uśrednienie dochodów rocznych, wykazanych w dokumentach podatkowych małżonków za 2015 r., wobec braku określenia przez samą skarżącą tych dochodów w formularzu wniosku i odesłania przez nią, do deklaracji podatkowych za 2015 r. Miesięczne wydatki małżonków na utrzymanie mieszkania wynoszą natomiast łącznie: 743,46 zł. Z powyższego wynika, że wolna kwota do dyspozycji małżonków, którą mogą przeznaczyć na inne, dodatkowe wydatki, powstała z różnicy pomiędzy podanymi dochodami, a wskazanymi, niezbędnymi wydatkami nie jest kwotą małą, jak na warunki polskich rodzin. Wyciągi bankowe z rachunku skarżącej również pokazują, że na bieżąco realizuje ona swoje zobowiązania i dokonuje transakcji, a jednocześnie brak jest informacji świadczących o zachwianiu jej płynności finansowej, np. przez postępowania egzekucyjne, czy inne działania wierzycieli. Odnosząc się do kondycji firmy skarżącej należy wskazać, że utrzymuje się ona z działalności gospodarczej w zakresie zbierania odpadów innych, niż niebezpieczne i w roku podatkowym 2015 uzyskała z tytułu tej działalności przychód w wysokości 1.265.253,36 zł, dochód – 83.753,62 zł, przy kosztach uzyskania przychodu – 1.181.499,74 zł (wynika to z zeznania podatkowego za 2015 rok). W 2016 r. skarżąca, w okresie od stycznia do końca września, uzyskała przychód w wysokości 909.688,38 zł, zakupiła towar i materiały na kwotę 735.074,31 zł, poniosła wydatki na wynagrodzenie w gotówce i w naturze – 33.223,61 zł, przy łącznych wydatkach: 86.878,78 zł (dane pochodzą z zapisów w buforze za okres od dnia 2016-01-01 do 2016-09-30). Deklarowana przez skarżącą podstawa opodatkowania w deklaracjach VAT-7 w 2016 r. wynosiła w styczniu – 73.749 zł, w lutym – 100.855 zł, w marcu – 94.566 zł, w kwietniu – 78.326 zł, w maju – 115.546 zł, w czerwcu – 127.361 zł, w lipcu – 113.738 zł, w sierpniu – 76.693 zł, we wrześniu – 138.744 zł. W ocenie referendarza, podane okoliczności, a także analiza wyciągów bankowych wskazują na fakt, że działalność gospodarcza jest prowadzona w sposób ciągły i świadczą o dobrej kondycji finansowej firmy skarżącej. Skarżąca twierdzi, że posiada obecnie jeden kredyt obrotowy w wysokości 100.000 zł, w rachunku firmowym, lecz nie podała kosztów jego obsługi. Wyciągi z tego rachunku w skali roku, złożone do akt pokazują, że jedynie w miesiącu lipcu 2015 r. skarżąca opłaciła prowizję za odnowienie kredytu w wysokości 2.000 zł, a co miesiąc jest obciążana opłatą za niewykorzystany limit i dla przykładu: w miesiącu lipcu kwota ta wyniosła – 177,07 zł, w sierpniu – 194,11 zł, we wrześniu – 193,08 zł. Treść wyciągów bankowych z rachunku firmowego pokazuje także, że zobowiązania skarżącej wobec ZUS, urzędu skarbowego i kontrahentów były uiszczane regularnie, a rachunek nie jest obciążony zajęciami komorniczymi. Natomiast sam fakt zaciągnięcia przez skarżącą kredytu w wysokości 100.000 zł również wskazuje, zdaniem referendarza na korzystną sytuację finansową przedsiębiorstwa skarżącej. Niewątpliwie w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytów banki badały sytuację majątkową skarżącej i uznały ją za stabilną, skoro kredyty w tej wysokości zostały jej udzielone. Ponadto okoliczność, że skarżąca jest przedsiębiorcą, czyli prowadzi samodzielną działalność gospodarczą na własny rachunek, wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, co jest istotą takiej działalności, w tym różnego rodzaju wydatków, do których zaliczyć należy koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Brak jest podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez skarżącą postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 344/11 – dostępne na stronie internetowej: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności referendarz uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie zasługuje na uwzględnienie. Sytuacja finansowa skarżącej pozwala jej bowiem na poniesienie kosztów wynajęcia pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie podkreślić należy, że przy ocenie możliwości przyznania pomocy skarżącej, nie mogły być brane podnoszone przez nią trudności w uzyskaniu tej pomocy od profesjonalnych pełnomocników z wyboru. Jak sama skarżąca podniosła, zwróciła się o sporządzenie skargi kasacyjnej do ponad dziesięciu radców prawnych, którzy tej pomocy odmówili z uwagi na skomplikowany stan prawny sprawy i krótki termin wymagany do sporządzenia tego pisma procesowego. Zgodnie bowiem z powoływanymi w niniejszym postanowieniu przepisami P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przez wnioskodawcę przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., które odnoszą się jedynie do sfery materialnej strony. Nie mieszczą się natomiast w ich zakresie inne okoliczności, w tym trudności z uzyskaniem tej pomocy, polegające na niemożności zawarcia stosownej umowy świadczenia usług z profesjonalnym pełnomocnikiem. Wobec tego, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji.