II SA/Op 317/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. na zawiadomienie Rady Miasta Opola z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odszkodowania z tytułu bezpłatnego użytkowania lokalu postanawia: odrzucić skargę. Na sesji w dniu 28 maja 2009 r., nr [...], Rada Miasta Opola rozpoznała skargę "A" Spółki z o.o., reprezentowanej przez prezesa Zarządu – M. D., na Prezydenta Miasta Opola w sprawie naruszenia praworządności oraz słusznego interesu prawnego Spółki, uznając skargę za nieuzasadnioną. Pismem z dnia [...], nr [...], Rada Miasta Opola, powołując się na przepis art. 237 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., zawiadomiła skarżącego o sposobie załatwienia skargi. "A" Spółka z o.o. z siedziba w O., reprezentowana przez prezesa Zarządu – M. D., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pismo z dnia 10 czerwca 2009 r., w którym - powołując się na przepis art. 246 § 1 K.p.a. - wskazała, że pismo to stanowi skargę na sposób załatwienia przez Radę Miasta Opola wniosku o stwierdzenie nieważności naliczania przez Prezydenta Miasta Opola odszkodowania z tytułu wynajmowania przez Spółkę lokalu biurowego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Opola o naliczaniu odszkodowania oraz stwierdzenia, że decyzje te nie podlegają wykonaniu i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Opola, reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. A. B., wyjaśniła, że w dniu 21 marca 2008 r. został podpisany protokół zdawczo-odbiorczy spornego lokalu przy ul. [...] w O., natomiast umowa najmu została zawarta dopiero po złożeniu weksla w wysokości 3-krotnego czynszu, co uzasadniało obciążenie wynajmującego zaległymi opłatami za okres bezumownego korzystania z lokalu z uwzględnieniem nakładów poniesionych przez skarżącego w związku z remontem, jaki przeprowadził. Poza tym wskazano, że w wyniku negocjacji ustalono, iż skarżący cofnie skargę, a gmina zamiast odszkodowania naliczy za ten okres czynsz według przepisów prawa miejscowego. Poinformowano również, że uzgodnione warunki zostały przez Gminę wykonane, w związku z czym skarżący cofnął skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie podnieść trzeba, iż w pierwszej kolejności Sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). W związku z uregulowaniem zawartym w pkt 1 cytowanego przepisu od razu wskazać przyjdzie, że zakres sądowej kontroli nad działaniami administracji wyznaczają przepisy art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a., wedle których kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 (§ 2). Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach (§ 3). Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. W szczególności kognicją sądu administracyjnego nie jest objęte postępowanie dotyczące skarg, określanych jako "powszechne", uregulowane w dziale VIII (art. 221-240) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. W myśl art. 227 K.p.a. przedmiotem skargi powszechnej może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W sytuacji, gdy przepisy szczególne nie określają organów właściwych do rozpatrywania takich skarg, zgodnie z art. 229 pkt 3 K.p.a. w sprawie, której przedmiotem skargi są zadania i działalność wójta (burmistrza, prezydenta miasta), organem właściwym do rozpatrzenia takiej skargi jest rady gminy. Na zasadzie art. 237 K.p.a. organ właściwy powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki (§ 1), a o sposobie załatwienia skargi zawiadomić skarżącego (§ 3). Zgodnie z art. 238 § 1 K.p.a. zawiadomienie to powinno zawierać: oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi, a zawiadomienie o odmownym załatwianiu skargi – ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz z doktrynie ugruntowany został pogląd, iż skarga z art. 227 K.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym jednak podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2000 r., sygn. akt III SAB 108/99, System Informacji Prawnej LEX nr 48017). Opisane wyżej postępowanie skargowe, prowadzone w trybie przepisów działu VIII K.p.a., jest natomiast samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną, jaką jest zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się zatem żadnej konkretnej sprawy administracyjnej. Z tego też względu, jak słusznie wskazano w orzecznictwie, ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt III SAB 7/99, publ. ONSA 2001, nr 1, poz. 27). Na zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż zawiadomienie to nie jest innym niż decyzje i postanowienia aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. II, Zakamycze 2005, s. 544-545). Tego typu akty lub czynności muszą spełniać następujące przesłanki: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, są podejmowane w sprawach indywidualnych, muszą mieć charakter publicznoprawny, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 29-30). Zawiadomienie z art. 238 § 1 K.p.a. nie posiada tej ostatniej cechy, co przesądza o niezaskarżalności tego typu czynności. Zasada ta znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, żądanie skarżącego nie jest objęte jednym z przypadków określonych przez ustawodawcę w art. 3 § 2 P.p.s.a. Analiza treści skargi prowadzi do wniosku, że skarżący kwestionuje sposób załatwienia przez Radę Miasta Opola skargi, rozpatrzonej w trybie przepisów działu VIII K.p.a. (art. 227 i nast. K.p.a.), na co wskazuje podstawa prawna, tj. art. 237 § 3 K.p.a., powołana przez Radę Miasta Opola w piśmie z dnia [...], stanowiącym – zgodnie z tym przepisem - zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi przez organ właściwy, jakim w niniejszej sprawie była Rada Miasta Opola. Zauważyć należy również, że we wniesionej do tut. Sądu skardze precyzyjnie wskazano przepis art. 246 § 1 K.p.a., jako stanowiący podstawę wniesienia skargi do Sądu, przy czym przepis ten dotyczy wnoszenia skarg na załatwienie wniosku, o jakim mowa w art. 241 K.p.a. Tym samym skarga, o jakiej mowa w przepisie powołanym przez skarżącego, to skarga z art. 227 K.p.a. Na marginesie zauważyć dodatkowo należy, że przedmiot sprawy opisanej w skardze, tj. określenie należności z tytułu korzystania z lokalu stanowiącego własność gminy należy do kwestii materii regulowanej przez prawo cywilne, natomiast sprawy dotyczące stosunków cywilnoprawnych nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Reasumując, stwierdzić należy, że żądanie zawarte w skardze nie mieści się w przepisach regulujących właściwość rzeczową sądów administracyjnych, co oznacza, że nie został spełniony jeden z warunków dopuszczalności skargi, ustanowiony przepisem art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, skargę tę należało odrzucić jako niedopuszczalną, stąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania nie orzekano, gdyż skarżąca Spółka nie była wzywana o ich uiszczenie.